«Οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας επιστρέφουν και η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη για μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή». Με αυτήν τη φράση ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, έδωσε το στίγμα των συζητήσεων που κυριάρχησαν στη χθεσινή συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης. Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο την ανησυχία για τις διεθνείς ενεργειακές αγορές, αναζωπυρώνοντας ταυτόχρονα τους φόβους για ένα νέο πληθωριστικό σπιράλ. Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου κινούνται αυτήν την περίοδο σε «πολεμικό τέμπο». Κάθε νέα είδηση από το μέτωπο της Μέσης Ανατολής λειτουργεί σαν ένα πραγματικό «τρενάκι τρόμου» για τις διεθνείς ενεργειακές αγορές, με τις τιμές να αντιδρούν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο σε κάθε εξέλιξη, αποτυπώνοντας το κλίμα έντονης αβεβαιότητας που επικρατεί.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον έντονης μεταβλητότητας, ο κ. Πιερρακάκης τόνισε, αμέσως μετά τη συνεδρίαση του Eurogroup, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί στενά τις αντιδράσεις των αγορών στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. «Η ευρωπαϊκή οικονομία έχει τη δυνατότητα και την ανθεκτικότητα να απορροφήσει προσωρινά σοκ. Ωστόσο, προειδοποίησε πως πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για μια πιο παρατεταμένη περίοδο αστάθειας, με πιθανές διαταραχές στη ναυτιλία, αυξήσεις στις τιμές ενέργειας και συνέπειες για τον πληθωρισμό».
Ενδεικτική της νευρικότητας που επικρατεί ήταν η εικόνα που διαμορφώθηκε μέσα σε λίγες μόνο ώρες στην αγορά πετρελαίου. Έπειτα από ένα εφιαλτικό ξεκίνημα της ημέρας, κατά το οποίο το αργό πετρέλαιο εκτοξεύθηκε έως και τα 120 δολάρια το βαρέλι, υπό τον φόβο πλήρους ασφυξίας στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ, η αγορά αντέδρασε με απότομη διόρθωση, με τις τιμές να βουτάνε κάτω από το ψυχολογικό όριο των 90 δολαρίων. Η ένταση είναι τέτοια, ώστε κάθε πλήγμα σε ενεργειακές υποδομές ή κάθε νέα ένδειξη κλιμάκωσης της σύγκρουσης οδηγεί σχεδόν αυτόματα τις τιμές σε νέα άνοδο. Αντίστροφα, ακόμη και μια ένδειξη αποκλιμάκωσης μπορεί να πυροδοτήσει απότομη διόρθωση.
Το «τηλεφώνημα» που έριξε τις τιμές του πετρελαίου
Η αντίστροφη μέτρηση για την πτώση των τιμών ξεκίνησε αμέσως μετά τη διαρροή της είδησης για τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντίμιρ Πούτιν. Σύμφωνα με πηγές του Κρεμλίνου, η συνομιλία δεν περιορίστηκε σε διπλωματικές αναφορές για την κρίση στο Ιράν, αλλά επεκτάθηκε σε μια «εποικοδομητική» συζήτηση για τη σταθερότητα της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.
Οι αγορές ερμήνευσαν την επαφή ως μήνυμα ότι Ουάσιγκτον και Μόσχα αναζητούν μια φόρμουλα αύξησης της ροής ρωσικού πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές, ώστε να αντισταθμιστεί το κενό που θα μπορούσε να δημιουργήσει ένας παρατεταμένος αποκλεισμός του Περσικού Κόλπου. Η προοπτική μιας τέτοιας «συμφωνίας ανάγκης» λειτούργησε ως βαλβίδα εκτόνωσης, αφαιρώντας σχεδόν ακαριαία το premium του πανικού από τις τιμές.
Παρά την ερμηνεία της αγοράς, οι Ευρωπαίοι έστειλαν διαφορετικό μήνυμα. Διά στόματος του επιτρόπου Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, μετά το πέρας της συνεδρίασης του Eurogroup, κατέστη σαφές ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν σκοπεύει να χαλαρώσει την πίεση προς τη Μόσχα. Όπως υπογράμμισε, η διατήρηση των περιορισμών στις ρωσικές ενεργειακές ροές παραμένει κρίσιμο στοιχείο της ευρωπαϊκής στρατηγικής, προκειμένου να μην ενισχυθεί η οικονομική δυνατότητα της Ρωσίας να χρηματοδοτεί τον πόλεμο στην Ουκρανία, ακόμη και σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
«Ψυχραιμία» ζήτησε ο Πιερρακάκης, με την Ευρώπη να προετοιμάζεται για τα χειρότερα
Η Ευρώπη επιχειρεί να κρατήσει χαμηλούς τόνους και να αποτρέψει μια ανεξέλεγκτη αντίδραση των αγορών. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης κάλεσε, μάλιστα, τα κράτη-μέλη να επιδείξουν ψυχραιμία, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ήδη τα εργαλεία για να αντιμετωπίσει μια ενδεχόμενη νέα ενεργειακή αναταραχή. Όπως σημείωσε, μετά την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει διαμορφωθεί μια ολοκληρωμένη «εργαλειοθήκη» παρεμβάσεων, την οποία η ΕΕ είναι έτοιμη να αξιοποιήσει, εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.
Αυτό που παραμένει, πάντως, το μεγάλο ερωτηματικό και ταυτόχρονα το βασικό «φιτίλι» για τις αγορές είναι η διάρκεια της σύρραξης στη Μέση Ανατολή. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, όσο περισσότερο παρατείνεται η σύγκρουση και παραμένει ο κίνδυνος διαταραχών στη ναυσιπλοΐα και στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής τόσο αυξάνεται η πιθανότητα νέων, απότομων διακυμάνσεων στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Στρατηγικά αποθέματα και G7 στο επίκεντρο της συζήτησης
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέκτησε στο πλαίσιο του Eurogroup και η συζήτηση γύρω από τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου και το ενδεχόμενο αξιοποίησής τους ως «ανάχωμα» σε ένα νέο κύμα ανόδου των τιμών. Ο επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, υπογράμμισε ότι τα αποθέματα «υπάρχουν ακριβώς για τέτοιες στιγμές κρίσης», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι προς το παρόν δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση για συντονισμένη αποδέσμευση. Το ζήτημα βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο των συζητήσεων και σε επίπεδο G7, όπου οι χώρες δήλωσαν χθες έτοιμες να παρέμβουν στις αγορές, εφόσον κριθεί αναγκαίο. Στο τραπέζι έχει πέσει το σενάριο διοχέτευσης έως και 300–400 εκατ. βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα των κρατών-μελών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 25%–30% των συνολικών δημόσιων αποθεμάτων, τα οποία ξεπερνούν τα 1,2 δισ. βαρέλια.
Η «πρώτη ανάγνωση» είναι πως το Eurogroup επιχειρεί να κρατήσει όλες τις επιλογές στο τραπέζι, στέλνοντας ταυτόχρονα μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν πρόκειται να αιφνιδιαστεί, όπως στις αρχικές φάσεις της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης. Το εάν θα χρειαστεί πράγματι να γίνουν πιο δραστικές κινήσεις στα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου θα κριθεί από τη διάρκεια και το βάθος της γεωπολιτικής κρίσης τις επόμενες εβδομάδες.
Τα αντικρουόμενα μηνύματα Τραμπ
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έστειλε πάντως χθες αργά το βράδυ μήνυμα στις αγορές, επιχειρώντας να απαντήσει στο μεγαλύτερο αγκάθι της τρέχουσας κρίσης: την αβεβαιότητα για τη διάρκειά της. «Ο πόλεμος δεν θα τελειώσει αυτήν την εβδομάδα, αλλά θα τελειώσει σύντομα», είπε μιλώντας σε εκδήλωση στο Μαϊάμι. Ωστόσο, αργότερα δήλωσε σε συγκέντρωση Ρεπουμπλικανών βουλευτών στη Φλόριντα: «Έχουμε κερδίσει με πολλούς τρόπους, αλλά όχι αρκετά. Προχωρούμε ακόμη πιο αποφασισμένοι από ποτέ για να πετύχουμε την τελική νίκη, που θα τερματίσει οριστικά αυτήν την απειλή».
Παρά τα αντιφατικά μηνύματα του Ντόναλντ Τραμπ, η Ευρώπη φαίνεται να προετοιμάζεται για ένα λιγότερο αισιόδοξο σενάριο. Προς το παρόν το «κουμπί» των μέτρων δεν έχει πατηθεί, καθώς το μήνυμα που εξέπεμψε το Eurogroup είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει τα εργαλεία και την πολιτική βούληση να αντιδράσει, εφόσον χρειαστεί. Η Ευρώπη, προς το παρόν, δεν φοβάται για την επάρκεια ενέργειας. Τα κράτη-μέλη διαθέτουν επαρκή αποθέματα τουλάχιστον 90 ημέρες κατανάλωσης. Όπως σημείωσε η εκπρόσωπος της Κομισιόν, Άννα-Κάισα Ίτκονεν, η ανησυχία των Βρυξελλών δεν αφορά την επάρκεια εφοδιασμού, αλλά τις υψηλές τιμές ενέργειας που προκαλεί η ένταση στη Μέση Ανατολή.
Τι σκέφτεται η Ελλάδα, τι τη φοβίζει και μία ευτυχής συγκυρία
Η Ελλάδα είναι μία χώρα που έχει ήδη αρχίσει να νιώθει τα «χνότα» της σύρραξης στη Μέση Ανατολή. Χθες πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, με τη συμμετοχή των συναρμόδιων υπουργών, Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου, Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και του υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας Θάνου Πετραλιά, όπου εξετάστηκαν τα δεδομένα που διαμορφώνονται στην αγορά ενέργειας και καυσίμων. Οι υπουργοί παρουσίασαν στον πρωθυπουργό την παλέτα των πιθανών μέτρων που θα μπορούσαν να ληφθούν, χωρίς ωστόσο να ληφθούν αποφάσεις.
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Ενέργειας, το καύσιμο που «καίει» αυτήν τη στιγμή περισσότερο την ελληνική αγορά είναι το ντίζελ. Μέσα στις πρώτες δέκα ημέρες του πολέμου η τιμή του έχει αυξηθεί κατά περίπου 25-26 λεπτά το λίτρο, καθώς από τα 1,55 ευρώ που ήταν την Παρασκευή, σήμερα πωλείται στις αντλίες της Αττικής περίπου στα 1,80-1,81 ευρώ. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η βενζίνη θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 2 ευρώ το λίτρο, εφόσον το πετρέλαιο επιστρέψει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Η υπέρμετρη αύξηση της τιμής του diesel έχει να κάνει με την υψηλότερη ζήτηση. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, σημείωσε χθες ότι «υπάρχει προφανώς σχέδιο» για την αντιμετώπιση της ακρίβειας στα καύσιμα, προσθέτοντας ότι οι σχετικές ανακοινώσεις θα γίνουν όταν κριθεί ότι υπάρχει ανάγκη.
Παρά την αναταραχή στις διεθνείς ενεργειακές αγορές και την εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου, η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας εμφανίζει προς το παρόν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Οι χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος κινούνται σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με πολλές ευρωπαϊκές αγορές, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις φθηνότερες χώρες της ΕΕ. Είναι ενδεικτικό ότι σήμερα, Τρίτη, με τιμή στα 84,9 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, η χώρα κατατάσσεται τέταρτη φθηνότερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω μόνο από τη Φινλανδία (31,35 ευρώ/MWh), την Εσθονία (46,76 ευρώ/MWh) και τη Σουηδία (52,8 ευρώ/MWh).
Η εικόνα αυτή αποδίδεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων. Από τη μία πλευρά, οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες ενισχύουν τη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και των υδροηλεκτρικών μονάδων στο ενεργειακό μείγμα. Από την άλλη, η χαμηλότερη εποχική ζήτηση περιορίζει την ανάγκη ενεργοποίησης των μονάδων φυσικού αερίου, συγκρατώντας έτσι το συνολικό κόστος ηλεκτροπαραγωγής.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
