Έξι κρίσιμα παραδοτέα, με αιχμή το πρώτο ολοκληρωμένο Report Δεικτών για τη λειτουργία των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων, δρομολογεί έως το τέλος του 2026 η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων. Η ατζέντα της ΡΑΑΕΥ περιλαμβάνει, παράλληλα, την επικαιροποίηση της δέσμης μέτρων για την επιχειρησιακή λειτουργία των ΦοΔΣΑ, την αναθεώρηση του Οδηγού Πιστοποίησης, νέες κατευθύνσεις για την εφαρμογή του «Πληρώνω όσο Πετάω», σύγχρονη μεθοδολογία κοστολόγησης και τιμολόγησης, καθώς και πρακτικό οδηγό για τη διαχείριση των βιοαποβλήτων.
Τα νέα ορόσημα συνθέτουν το επόμενο στάδιο της ρυθμιστικής παρέμβασης στον κλάδο των αποβλήτων. Μετά την πιστοποίηση και των 14 ΦοΔΣΑ για το 2026, η ΡΑΑΕΥ μετατοπίζει το βάρος από τη διαπίστωση της βασικής διαχειριστικής επάρκειας στη μέτρηση της πραγματικής απόδοσης κάθε φορέα. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα κοινό και διαφανές σύστημα εποπτείας, μέσα από το οποίο θα παρακολουθούνται οι οικονομικές, τεχνικές και περιβαλλοντικές επιδόσεις των ΦοΔΣΑ, θα εντοπίζονται οι αποκλίσεις και θα τεκμηριώνονται οι παρεμβάσεις που απαιτούνται ανά περιοχή.
Κεντρικό εργαλείο σε αυτήν τη μετάβαση θα αποτελέσει το ψηφιακό μοντέλο που αναπτύσσει η Αρχή για την παρακολούθηση της διαχείρισης των στερεών αστικών αποβλήτων σε εθνικό επίπεδο. Όπως προκύπτει από τον σχεδιασμό, το σύστημα προορίζεται να καλύψει το σύνολο της αλυσίδας, από τη συλλογή και τη μεταφορά έως την επεξεργασία, την ανάκτηση και την τελική διάθεση, παρέχοντας σταδιακά τη δυνατότητα συγκέντρωσης και ανάλυσης δεδομένων με πολύ μεγαλύτερη συχνότητα και επιχειρησιακή ακρίβεια.
Τα έξι παραδοτέα έως το τέλος του έτους
Πρώτο ορόσημο αποτελεί η δεύτερη έκδοση και επικαιροποίηση της Ολοκληρωμένης Δέσμης Μέτρων για τη διασφάλιση της επιχειρησιακής λειτουργίας των ΦοΔΣΑ. Η πρώτη δέσμη εκδόθηκε για το 2025, με στόχο να καθορίσει τις βασικές παρεμβάσεις που χρειάζονται οι φορείς για να λειτουργούν με διοικητική, οικονομική και τεχνική επάρκεια. Η νέα έκδοση θα ενσωματώνει τα συμπεράσματα από τον δεύτερο κύκλο πιστοποίησης, αλλά και τις αδυναμίες που εντοπίστηκαν κατά τη συλλογή και επεξεργασία των στοιχείων.
Το δεύτερο και σημαντικότερο παραδοτέο είναι το Report Δεικτών. Πρόκειται για την πρώτη οργανωμένη αποτύπωση των επιδόσεων των ΦοΔΣΑ μέσα από χρηματοοικονομικούς, τεχνικούς και περιβαλλοντικούς δείκτες. Η έκθεση δεν θα περιορίζεται σε ένα γενικό αποτέλεσμα για κάθε φορέα, αλλά θα συνοδεύει τους δείκτες με επισημάνσεις για τον τρόπο υπολογισμού τους, τις πιθανές ελλείψεις των στοιχείων και τις αποκλίσεις από την κοινή μεθοδολογία.
Τρίτο ορόσημο είναι η νέα αναθεώρηση του Οδηγού Πιστοποίησης των ΦοΔΣΑ. Ο οδηγός περιγράφει τα στάδια, τα δικαιολογητικά και τα χρονοδιαγράμματα της διαδικασίας, λειτουργώντας παράλληλα ως εγχειρίδιο συμμόρφωσης για τους φορείς. Η δεύτερη έκδοσή του εκδόθηκε ήδη το 2026, ωστόσο η ΡΑΑΕΥ προβλέπει την περαιτέρω επικαιροποίησή του βάσει των νέων αναγκών και των συμπερασμάτων που προκύπτουν από την εποπτεία.
Ακολουθούν οι μεθοδολογίες και οι οδηγοί για το «Πληρώνω όσο Πετάω», τόσο για τους δήμους όσο και για τον κλάδο της φιλοξενίας και της εστίασης. Η εφαρμογή του συγκεκριμένου μοντέλου προϋποθέτει αξιόπιστη μέτρηση των παραγόμενων αποβλήτων, διακριτή καταγραφή των επιμέρους ρευμάτων και σαφείς κανόνες για την κατανομή των χρεώσεων. Χωρίς αυτά τα στοιχεία, η σύνδεση του κόστους με την πραγματική ποσότητα και τον τρόπο διαχείρισης των αποβλήτων δεν μπορεί να εφαρμοστεί με δίκαιο και ελέγξιμο τρόπο.
Το πέμπτο παραδοτέο αφορά τη νέα μεθοδολογία κοστολόγησης και τιμολόγησης των υπηρεσιών διαχείρισης αποβλήτων. Βασική αρχή της είναι ότι οι χρεώσεις πρέπει να αποτυπώνουν το πραγματικό και αποδοτικό κόστος ανά υπηρεσία και διακριτό ρεύμα αποβλήτων, με κοινό τρόπο υπολογισμού για όλους τους φορείς. Η ατζέντα κλείνει με τον πρακτικό οδηγό για τα βιοαπόβλητα, ο οποίος προορίζεται να προσφέρει συγκεκριμένες κατευθύνσεις για τη χωριστή συλλογή, την επεξεργασία και την αξιοποίηση ενός ρεύματος κρίσιμου για την επίτευξη των στόχων εκτροπής από την ταφή.
Από την πιστοποίηση στη μέτρηση της πραγματικής απόδοσης
Η σημερινή αφετηρία είναι σαφώς διαφορετική από εκείνη με την οποία ξεκίνησε ο Κλάδος Αποβλήτων της ΡΑΑΕΥ τον Οκτώβριο του 2024. Για το 2025 πιστοποιήθηκαν ως προς τη διαχειριστική τους επάρκεια 13 από τους 14 ΦοΔΣΑ, ενώ στον δεύτερο κύκλο, που αφορά το 2026, πιστοποιήθηκαν και οι 14 φορείς. Παράλληλα, εκδόθηκαν συνολικές εκθέσεις για τα αποτελέσματα και των δύο ετών πιστοποίησης.
Η πιστοποίηση, ωστόσο, δείχνει κατά κύριο λόγο εάν ένας φορέας πληροί τις ελάχιστες προϋποθέσεις για να λειτουργεί. Δεν αποτυπώνει από μόνη της εάν πετυχαίνει υψηλότερες επιδόσεις, εάν αξιοποιεί αποτελεσματικά τις υποδομές του ή εάν διαχειρίζεται με αποδοτικό τρόπο τους διαθέσιμους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους.
Αυτήν τη διαφορά ανέδειξε ο αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ για τον Κλάδο Αποβλήτων, Κωνσταντίνος Αραβώσης, παρουσιάζοντας την επόμενη φάση του σχεδιασμού. Όπως εξήγησε, η Αρχή έχει επεξεργαστεί ένα εκτεταμένο πλαίσιο που προσεγγίζει τους 98 δείκτες και κριτήρια. Οι δείκτες καλύπτουν την οργάνωση και τη στελέχωση των φορέων, τα οικονομικά στοιχεία, τις υποδομές, τις επιδόσεις στην ανακύκλωση και την ανάκτηση, καθώς και την εφαρμογή των περιφερειακών σχεδιασμών.
Η συμμόρφωση με το βασικό επίπεδο των κριτηρίων οδηγεί στην πιστοποίηση. Ο επόμενος στόχος, όμως, είναι να μπορεί η ΡΑΑΕΥ να διακρίνει έναν φορέα που πληροί απλώς τις ελάχιστες απαιτήσεις από έναν ΦοΔΣΑ που διαθέτει καλύτερη στελέχωση, ώριμες υποδομές, λειτουργούσες εγκαταστάσεις και υψηλότερη επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα.
Η προοπτική είναι να δημιουργηθεί σταδιακά ένα σύστημα βαθμολόγησης, όχι με τιμωρητική λογική, αλλά ως εργαλείο σύγκρισης, λογοδοσίας και βελτίωσης. Το πρώτο Report Δεικτών θα αποτελέσει το προκαταρκτικό στάδιο αυτής της διαδικασίας. Δεν θα αποδώσει οριστικές βαθμολογίες, καθώς τα δεδομένα δεν είναι ακόμη πλήρως ομογενοποιημένα, θα καταγράψει όμως με σαφήνεια τις διαφορές και τα σημεία στα οποία κάθε φορέας αποκλίνει από την κοινή μεθοδολογία.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
