Την πρώτη, σύμφωνα με την εταιρεία, πλήρως αυτοματοποιημένη γραμμή μηχανικής επεξεργασίας ηλεκτρονικών τσιγάρων στην Ευρώπη έχει αναπτύξει η Polygreen, μέσω του Ελληνικού Κέντρου Ανακύκλωσης (ΕΚΑΝ), με δυνατότητα επεξεργασίας έως και 3.000 τόνων ετησίως. Οι ποσότητες που επεξεργάζεται αυξάνονται σταθερά, από 166 τόνους το 2025 σε περίπου 200 τόνους που εκτιμώνται για το 2026. Η γραμμή, ωστόσο, μπορεί να διαχειριστεί πολλαπλάσιο όγκο, και η επόμενη πρόκληση είναι να φτάνουν περισσότερες συσκευές στην ανακύκλωση.
Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει και τη βασική πρόκληση για την ανάπτυξη της συγκεκριμένης δραστηριότητας. Η τεχνολογία επεξεργασίας είναι πλέον διαθέσιμη, όμως η συλλογή δεν ακολουθεί με τον ίδιο ρυθμό. Μεγάλο μέρος των ηλεκτρονικών τσιγάρων εξακολουθεί να καταλήγει στα κοινά απορρίμματα, αντί να διοχετεύεται στο οργανωμένο σύστημα ανακύκλωσης ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Πρόκειται για συσκευές που, παρά το μικρό τους μέγεθος, περιέχουν διαφορετικά υλικά και ενσωματωμένες μπαταρίες λιθίου, γεγονός που καθιστά τη διαχείρισή τους ιδιαίτερα απαιτητική.
Η νέα γραμμή ανακύκλωσης ηλεκτρονικών τσιγάρων της Polygreen βρίσκεται σε πλήρη παραγωγική λειτουργία, έπειτα από δυόμισι χρόνια ανάπτυξης και δοκιμών. Η εγκατάσταση, που αναπτύχθηκε από το ΕΚΑΝ, επιτρέπει την επεξεργασία μεγάλων ποσοτήτων συσκευών με πλήρως αυτοματοποιημένο τρόπο, χωρίς χειρωνακτική παρέμβαση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που γνωστοποίησε η εταιρεία στο Energygame, πρόκειται για την πρώτη γραμμή αυτού του είδους στην Ευρώπη που έχει λάβει πιστοποίηση WEEELABEX για την επεξεργασία ηλεκτρονικών τσιγάρων.
Από τους 10 στους 200 τόνους – Πώς αναπτύχθηκε η γραμμή
Η ανάπτυξη της νέας γραμμής ξεκίνησε τον Μάιο του 2023 και ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2025. Πίσω από τον σχεδιασμό της βρίσκεται ομάδα πέντε μηχανικών του ΕΚΑΝ, οι οποίοι ανέπτυξαν την τεχνολογία εξ ολοκλήρου εσωτερικά, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία του ομίλου στην επεξεργασία ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού.
Η διαδικασία προχώρησε σταδιακά και παράλληλα με τη λειτουργία της μονάδας, ώστε κάθε επιμέρους στάδιο να δοκιμάζεται σε πραγματικές συνθήκες και με αυξανόμενες ποσότητες αποβλήτων. Αρχικά εξασφαλίστηκε η περιβαλλοντική αδειοδότηση και ακολούθησε η πιλοτική λειτουργία, κατά την οποία έγιναν οι απαραίτητες δοκιμές και τεχνικές βελτιώσεις. Στη συνέχεια, η γραμμή έλαβε την πιστοποίηση WEEELABEX, πέρασε από έλεγχο του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) και εισήλθε στο στάδιο της πλήρους παραγωγικής λειτουργίας.
Η αύξηση των ποσοτήτων που επεξεργάζεται καταγράφεται ήδη από τα πρώτα χρόνια ανάπτυξής της. Κατά την πιλοτική φάση του 2023, η επεξεργασία περιορίστηκε στους 10 τόνους, για να αυξηθεί στους 102 τόνους το 2024 και στους 166 τόνους το 2025. Για το σύνολο του 2026, η Polygreen υπολογίζει ότι θα φτάσει περίπου τους 200 τόνους, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 20% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Παρά τη σταθερή άνοδο, η απόσταση από τη μέγιστη δυναμικότητα των 3.000 τόνων παραμένει μεγάλη. Σύμφωνα με την εταιρεία, ο περιοριστικός παράγοντας δεν είναι πλέον η δυνατότητα επεξεργασίας, αλλά η εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων, καθώς μεγάλο μέρος των συσκευών δεν φτάνει ποτέ στα σημεία συλλογής. Με άλλα λόγια, η γραμμή έχει τη δυνατότητα να αναλάβει πολλαπλάσιο όγκο αποβλήτων από εκείνον που φτάνει σήμερα στις εγκαταστάσεις της.
Τι ανακτάται από τα ηλεκτρονικά τσιγάρα
Η επεξεργασία των ηλεκτρονικών τσιγάρων παρουσιάζει ιδιαίτερες τεχνικές δυσκολίες, καθώς σε μια μικρή συσκευή συνυπάρχουν πλαστικά, διαφορετικά μέταλλα και μπαταρίες λιθίου. Οι τελευταίες αποτελούν και έναν από τους βασικότερους κινδύνους, αφού ενδέχεται να προκαλέσουν πυρκαγιά εάν υποστούν σύνθλιψη ή καταστροφή κατά τη διαχείριση των αποβλήτων.
Μέχρι σήμερα, η επεξεργασία τέτοιων συσκευών βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε χειρωνακτικές ή υβριδικές διαδικασίες, οι οποίες δυσκολεύονταν να ανταποκριθούν σε μεγάλες ποσότητες. Η τεχνολογία που ανέπτυξε το ΕΚΑΝ επιτρέπει την πλήρως αυτοματοποιημένη μηχανική επεξεργασία, περιορίζοντας την ανάγκη ανθρώπινης παρέμβασης.
Από τη διαδικασία ανακτώνται μαύρη μάζα, η οποία προκύπτει από την επεξεργασία των μπαταριών, σιδηρούχα και μη σιδηρούχα μέταλλα, καθώς και πλαστικά. Τα υλικά αυτά διοχετεύονται στη συνέχεια σε αδειοδοτημένες μονάδες για περαιτέρω επεξεργασία και αξιοποίηση, με στόχο την ανάκτηση πρώτων υλών που μπορούν να επανενταχθούν στην παραγωγική διαδικασία.
Το ΕΚΑΝ δραστηριοποιείται στην επεξεργασία αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού από το 2002, διαθέτοντας εγκαταστάσεις στους Αγίους Θεοδώρους και στη Θεσσαλονίκη. Στις μονάδες του επεξεργάζεται όλες τις κατηγορίες ΑΗΗΕ, με το συνολικό ποσοστό ανάκτησης υλικών, σύμφωνα με την εταιρεία, να ξεπερνά το 95%. Το ποσοστό αυτό αφορά τη γενικότερη δραστηριότητα του ΕΚΑΝ και όχι αποκλειστικά τη νέα γραμμή ηλεκτρονικών τσιγάρων.
Πώς φτάνουν οι συσκευές στη μονάδα και ποιος πληρώνει την ανακύκλωση
Η τροφοδοσία της γραμμής πραγματοποιείται μέσω αποκλειστικής συνεργασίας με εγκεκριμένο Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Αποβλήτων Ηλεκτρικού και Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού, στο πλαίσιο της Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού. Στην Ελλάδα, η συλλογή γίνεται μέσω του εθνικού δικτύου της Ανακύκλωσης Συσκευών, η οποία αναλαμβάνει τη συγκέντρωση των αποβλήτων και τη διοχέτευσή τους προς επεξεργασία.
Η συνεργασία του ΕΚΑΝ με τα οργανωμένα συστήματα ανακύκλωσης έχει μακρά ιστορία. Όπως επισημαίνει η εταιρεία, το 2004 ήταν η πρώτη επιχείρηση στην Ελλάδα που υπέγραψε σύμβαση με Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης, αναπτύσσοντας έκτοτε τη δραστηριότητά της στην επεξεργασία ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού.
Σε ό,τι αφορά το οικονομικό σκέλος, η λειτουργία της νέας γραμμής χρηματοδοτείται από δύο βασικές πηγές. Η πρώτη είναι τα τέλη που καταβάλλουν οι παραγωγοί στο πλαίσιο της Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού και η δεύτερη η αξία των υλικών που ανακτώνται από την επεξεργασία. Με αυτόν τον τρόπο, το κόστος διαχείρισης συνδέεται τόσο με τις υποχρεώσεις των εταιρειών που διαθέτουν τα προϊόντα στην αγορά όσο και με την οικονομική αξιοποίηση των ανακτώμενων υλικών.
Η Polygreen επισημαίνει ότι πρόκειται για τεχνολογία που δημιουργήθηκε από το προσωπικό του ΕΚΑΝ, μέσα από τη δραστηριότητα έρευνας και ανάπτυξης του ομίλου. Η συγκεκριμένη τεχνογνωσία προσελκύει αυξανόμενο ενδιαφέρον από το εξωτερικό, χωρίς προς το παρόν να ανακοινώνει συγκεκριμένες εμπορικές συνεργασίες.
Το κενό στην ελληνική αγορά και οι διεθνείς ποσότητες
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη της ανακύκλωσης ηλεκτρονικών τσιγάρων στην Ελλάδα είναι η απουσία ολοκληρωμένων στοιχείων για τις ποσότητες που διατίθενται στην αγορά και εκείνες που απορρίπτονται κάθε χρόνο.
Επίσημη καταγραφή για τον αριθμό των ηλεκτρονικών τσιγάρων που πωλούνται ή μετατρέπονται σε απόβλητα δεν υπάρχει. Μια εικόνα για τη χρήση τους δίνουν τα στοιχεία του ΕΟΔΥ για το 2024, σύμφωνα με τα οποία το 38% των ενηλίκων στην Ελλάδα χρησιμοποιεί προϊόντα καπνού ή ηλεκτρονικά τσιγάρα. Περίπου το 3% του ενήλικου πληθυσμού χρησιμοποιεί αποκλειστικά ηλεκτρονικό τσιγάρο, ενώ το 4% χρησιμοποιεί αποκλειστικά θερμαινόμενα προϊόντα καπνού. Πρόκειται για δύο διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων, ενώ τα συγκεκριμένα ποσοστά δεν επιτρέπουν από μόνα τους τον υπολογισμό του αριθμού συσκευών που απορρίπτονται.
Ένα επιπλέον ζήτημα είναι ότι σημαντικό μέρος της αγοράς ηλεκτρονικών τσιγάρων κινείται εκτός των επίσημων καναλιών διάθεσης. Σύμφωνα με την μελέτη του Fraunhofer IIS (Μάρτιος 2026), περίπου το 55% της ελληνικής αγοράς ηλεκτρονικών τσιγάρων κινείται εκτός κανονικών καναλιών. Αυτό σημαίνει ότι οι συγκεκριμένες συσκευές ενδέχεται να παραμένουν εκτός του συστήματος Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού και, κατά συνέπεια, να μη φτάνουν ποτέ στις οργανωμένες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης.
Το μέγεθος του προβλήματος γίνεται περισσότερο κατανοητό από τα διεθνή στοιχεία. Σύμφωνα με την έκθεση Global E-waste Monitor 2024 των UNITAR και ITU, το 2022 εκτιμάται ότι πωλήθηκαν παγκοσμίως περισσότερα από 844 εκατομμύρια ηλεκτρονικά τσιγάρα, πολλά από τα οποία είναι μίας χρήσης και μετατρέπονται γρήγορα σε απόβλητα.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου υπάρχουν αναλυτικότερες καταγραφές, η οργάνωση Material Focus υπολογίζει ότι περισσότερα από 6,3 εκατομμύρια ηλεκτρονικά τσιγάρα και ανταλλακτικά απορρίπτονται ή οδηγούνται σε ακατάλληλα ρεύματα ανακύκλωσης κάθε εβδομάδα. Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει τον όγκο των αποβλήτων που δημιουργείται ακόμη και σε μια αγορά όπου έχουν ήδη ληφθεί μέτρα για τον περιορισμό των ηλεκτρονικών τσιγάρων μίας χρήσης.
Για την Ελλάδα, η απουσία αντίστοιχης καταγραφής δυσχεραίνει την αποτίμηση του πραγματικού μεγέθους της αγοράς ανακύκλωσης. Ταυτόχρονα, περιορίζει τη δυνατότητα να εκτιμηθεί πόσες συσκευές παραμένουν εκτός του οργανωμένου συστήματος συλλογής και ποια πρόσθετη ποσότητα θα μπορούσε να κατευθυνθεί σε εγχώριες εγκαταστάσεις επεξεργασίας.
Η επόμενη πρόκληση για την Polygreen
Η ανάπτυξη της γραμμής εντάσσεται στην ευρύτερη δραστηριότητα της Polygreen στην κυκλική οικονομία, με παρουσία κυρίως στην Ελλάδα και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ο ελληνικός όμιλος δραστηριοποιείται στη διαχείριση σύνθετων ρευμάτων αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων ηλεκτρονικών και επικίνδυνων αποβλήτων, καθώς και στην παροχή περιβαλλοντικών υπηρεσιών σε λιμάνια και στη θάλασσα.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
