Η Αττική χρειάζεται ένα πολυεπίπεδο σύστημα υδροδότησης, με περισσότερες πηγές και στρατηγικές εφεδρείες που θα μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά. «Όλη η υδροδότηση της Αθήνας εξαρτάται από ένα και μόνο κανάλι», ήταν το σχόλιο ανθρώπου της αγοράς που μίλησε στο energygame.gr, υπογραμμίζοντας την ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών νερού και προώθησης κρίσιμων υποδομών. Άλλοι παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η αφαλάτωση μπορεί να αποτελέσει εφεδρική λύση και για το λεκανοπέδιο, όχι μόνο για τα νησιά.
Η αναφορά στο «ένα κανάλι» αποτυπώνει την ανησυχία για την εξάρτηση από βασικές υποδομές μεταφοράς νερού, δεν σημαίνει ότι η Αττική υδροδοτείται από έναν μόνο ταμιευτήρα. Το σύστημα της ΕΥΔΑΠ περιλαμβάνει τέσσερις ταμιευτήρες και εκτεταμένο δίκτυο εξωτερικών υδραγωγείων. Το ζητούμενο, όπως το θέτουν πηγές της αγοράς, είναι να υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές και διαθέσιμες μονάδες που θα περιορίζουν την έκθεση σε βλάβες ή παρατεταμένη λειψυδρία.
Τι ζητά η αγορά
Ο Δρ. Αλέξανδρος Υφαντής, ιδρυτής, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου SYCHEM, στο Forum «Διαχείριση Υδάτων στην Ελλάδα», που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Αειφόρου Διαχείρισης των Υδάτων και Δικαίου του Νερού του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Δημοσίου Δικαίου στην Πλάκα, αντιμετωπίζει την αφαλάτωση ως υποδομή ανθεκτικότητας και όχι ως λύση έκτακτης ανάγκης. Οι μονάδες, κατά την προσέγγισή του, δεν χρειάζεται να λειτουργούν κάθε χρόνο στη μέγιστη δυναμικότητα. Πρέπει, όμως, να συντηρούνται και να παραμένουν έτοιμες να αυξήσουν την παραγωγή τους όταν πιέζονται οι φυσικές πηγές ή διακόπτεται η λειτουργία κρίσιμης υποδομής. Ο αρθρωτός σχεδιασμός επιτρέπει την επέκτασή τους, ενώ σε σοβαρή κρίση μπορούν να προστεθούν κινητές μονάδες, εφόσον υπάρχουν οι βασικές υποδομές σύνδεσης.
Για να αξιοποιηθούν, όμως, οι μονάδες, πρέπει να οργανωθεί και ο τρόπος λειτουργίας τους. Η αγορά έχειι ζητήσει ενιαίο πλαίσιο διαγωνισμών με σαφείς προδιαγραφές, έλεγχο ποιότητας και συγκεκριμένη τιμή ανά κυβικό μέτρο νερού. Η πρότασή του είναι η λειτουργία και συντήρηση των μονάδων να ανατίθενται με καθορισμένους όρους, ενώ οι τοπικές ΔΕΥΑ να διατηρούν τη διανομή και τη διαχείριση του νερού. Το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν είναι τεχνολογικό, αλλά θεσμικό και λειτουργικό, καθώς αρκετές δημοτικές μονάδες υπολειτουργούν.
Η εικόνα της εγκατεστημένης δυναμικότητας παραμένει αποσπασματική, καθώς δεν υπάρχει συγκεντρωμένο εθνικό μητρώο. Ο Υφαντής εκτιμά ότι η συνολική δυναμικότητα αφαλάτωσης στην Ελλάδα ξεπερνά τα 200.000 κυβικά μέτρα ημερησίως, από τα οποία περίπου 90.000 αντιστοιχούν σε δημοτικές μονάδες. Πρόκειται για εκτιμήσεις και όχι για επίσημη απογραφή. Η απουσία ενιαίων στοιχείων δυσκολεύει τόσο την αξιολόγηση της απόδοσης των μονάδων όσο και τον σχεδιασμό νέων έργων.
Ο κ. Υφαντής εκτιμά ότι το κόστος παραγωγής νερού από αφαλάτωση κυμαίνεται ενδεικτικά από 0,6 έως 1,5 ευρώ ανά κυβικό μέτρο, ανάλογα με τη δυναμικότητα της μονάδας, την τιμή της ενέργειας και τα χαρακτηριστικά της εγκατάστασης. Για την παραγωγή ενός κυβικού μέτρου απαιτούνται περίπου τρεις κιλοβατώρες, ενώ το κόστος επένδυσης μπορεί να φτάσει τα 1.000 ευρώ για κάθε κυβικό μέτρο ημερήσιας δυναμικότητας. Οι δύο εκτιμήσεις αφορούν διαφορετικά μεγέθη το κόστος παραγωγής και την αρχική επένδυση και δεν ισοδυναμούν με την τελική χρέωση του καταναλωτή. Στο λειτουργικό κόστος συνυπολογίζονται, μεταξύ άλλων, η άντληση και η μεταφορά του νερού, η επεξεργασία του ώστε να αποκτήσει την απαιτούμενη ποιότητα και η επανασκλήρυνσή του. Καθοριστικό είναι και πόσο αξιοποιείται η μονάδα σε σχέση με τη δυναμικότητά της, καθώς η χαμηλή παραγωγή μπορεί να αυξήσει το κόστος ανά κυβικό μέτρο.
Ο κ. Υφαντής έφερε την Κύπρο ως παράδειγμα χώρας όπου η αφαλάτωση έχει περάσει στον πυρήνα της υδροδότησης, καλύπτει πάνω από το 80% των αναγκών σε πόσιμο νερό, αφήνοντας μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων των φραγμάτων διαθέσιμο για άρδευση. Για την Ισπανία αναφέρθηκε στη μονάδα της Τορεβιέχα και στη συμβολή της στην κάλυψη υδατικών αναγκών της γεωργίας, ενώ για το Ισραήλ στάθηκε στις μεγάλες μονάδες που τροφοδοτούν οργανωμένα το δίκτυο ύδρευσης. Τα παραδείγματα, όπως τα παρουσίασε, δείχνουν ότι η αφαλάτωση αποδίδει όταν εντάσσεται στον συνολικό σχεδιασμό: όταν είναι γνωστό ποια ανάγκη καλύπτει, πώς συνδέεται με το δίκτυο και με ποιους όρους θα λειτουργεί.
Η Γενική Γραμματεία Νησιωτικής Πολιτικής εξετάζει κοινούς κανόνες για την αξιολόγηση και την κοστολόγηση έργων ύδρευσης. Όπως φαίνεται έχει διαπιστώσει σημαντικές αποκλίσεις τόσο στα ποσά που ζητούν οι φορείς όσο και στους προϋπολογισμούς των έργων. Γι’ αυτό, όπως είπε, εξετάζεται η προτυποποίηση των διαγωνιστικών διαδικασιών, ώστε τα κόστη να μπορούν να συγκρίνονται σε κοινή βάση και οι διαθέσιμοι πόροι να κατανέμονται με μεγαλύτερη ισοτιμία ανάμεσα στα νησιά, τους δήμους και τις ΔΕΥΑ. Τα αιτήματα χρηματοδότησης, πρόσθεσε, θα πρέπει να τεκμηριώνονται με βάση τις πραγματικές ανάγκες ύδρευσης και τον προγραμματισμό των έργων.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
