Εξήντα έξι υποθέσεις παράνομων απορρίψεων επικίνδυνων αποβλήτων χειρίστηκαν στην Αττική οι αστυνομικοί της Ομάδας Αποτροπής Απόρριψης Αποβλήτων κατά τον πρώτο χρόνο δράσης τους. Στις υποθέσεις αυτές συνελήφθησαν 105 άτομα, βεβαιώθηκαν 129 διοικητικές παραβάσεις και κατασχέθηκαν 47 οχήματα. Είναι ένας απολογισμός πέντε με έξι υποθέσεων τον μήνα, περίπου μία κάθε έξι ημέρες.
Πηγές της αγοράς σχολιάζουν στο energygame.gr πως οι αριθμοί αυτοί δείχνουν πόσες υποθέσεις έφτασαν στις αρχές και τεκμηριώθηκαν, όχι πόσα φορτία διακινούνται συνολικά. Πηγές της αγοράς αναφέρουν ότι αρκετοί έλεγχοι ξεκινούν μετά από συγκεκριμένη πληροφορία ή καταγγελία, καθώς δεν υπάρχει συστηματική παρακολούθηση κάθε δρομολογίου.
«Σε όλη τη χώρα κινούνται εκατοντάδες βυτιοφόρα που μεταφέρουν βοθρολύματα και βιομηχανικά απόβλητα. Το κρίσιμο ερώτημα, όπως το θέτουν, είναι πόσα από αυτά μπορούν να παρακολουθηθούν σε όλη τη διαδρομή τους: από την επιχείρηση που παράγει το απόβλητο, στον μεταφορέα και από εκεί στην εγκατάσταση που δηλώνεται ως τελικός προορισμός», σχολιάζουν.
Στα χαρτιά, κάθε φορτίο έχει αφετηρία και τελικό προορισμό. Η αγορά, όμως, επισημαίνει ότι τα στοιχεία δεν συνδέονται πάντα σε μια ενιαία, επαληθεύσιμη διαδρομή που να αποδεικνύει τι παρέλαβε ένα βυτιοφόρο και πού το παρέδωσε. Αν ο έλεγχος δεν γνωρίζει ποιο όχημα κινείται και πότε, λένε οι ίδιες πηγές, συχνά χρειάζεται μια συγκεκριμένη πληροφορία για να αρχίσει η έρευνα.
Οι δύο πρόσφατες υποθέσεις απόρριψης υγρών αποβλήτων στον Κηφισό αποτυπώνουν το πρόβλημα σε διαφορετικά σημεία της ίδιας διαδρομής. Στην πρώτη, βυτιοφόρο εντοπίστηκε επ’ αυτοφώρω να αδειάζει ανεπεξέργαστα βιομηχανικά απόβλητα στον Κηφισό. Στη δεύτερη, έλεγχος στη μονάδα σκυροδέματος της Interbeton στη Μεταμόρφωση αποκάλυψε διαρροή νερού προς τον Κηφισό από το σύστημα συλλογής και καθίζησης των νερών πλύσης των οχημάτων. Και τα δύο περιστατικά στρέφουν την προσοχή στην αλυσίδα ελέγχου, τι περιέχει κάθε φορτίο, πώς καταγράφεται η διαδρομή του και αν επιβεβαιώνεται ο τελικός προορισμός του.
Εκεί εντοπίζεται το κενό. Η καταγραφή του δηλωμένου προορισμού δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι το συγκεκριμένο φορτίο έφτασε και εκφορτώθηκε εκεί. Και όταν η προέλευση, η ποσότητα, ο μεταφορέας και η παραλαβή δεν «δένουν» μεταξύ τους, η διαδρομή μπορεί να σταματήσει να είναι ορατή ακριβώς στο πιο κρίσιμο σημείο στην παράδοση.
Πηγές του ΥΠΕΝ αναφέρουν στο energygame.gr ότι οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος που ασχολούνται με αυτές τις υποθέσεις σε όλη την Ελλάδα είναι περίπου 80. Οι έλεγχοι, ωστόσο, δεν ασκούνται μόνο από το σώμα των επιθεωρητών του υπουργείου, αρμοδιότητες έχουν επίσης υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων, τα Κλιμάκια Ελέγχου Ποιότητας Περιβάλλοντος των Περιφερειών, οι Διευθύνσεις Περιβάλλοντος των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και οι περιβαλλοντικά αδειοδοτούσες αρχές.
Στα επικίνδυνα απόβλητα, ο ν. 4819/2021 κατανέμει την αρμοδιότητα αδειοδότησης της συλλογής και μεταφοράς με βάση τη γεωγραφική έκταση της δραστηριότητας, όταν αυτή περιορίζεται στα όρια μίας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, την άδεια εκδίδει η αρμόδια διεύθυνσή της, όταν εκτείνεται σε περισσότερες, την εκδίδει η Διεύθυνση Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ. Επομένως, δεν πρόκειται για αρμοδιότητα που βρίσκεται συνολικά εκτός ΥΠΕΝ, αλλά για κατανεμημένη αλυσίδα. Η αδειοδότηση του μεταφορέα, οι περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις και η παρακολούθηση της πορείας κάθε φορτίου είναι διακριτά στάδια, στα οποία εμπλέκονται διαφορετικές αρχές.
Σύμφωνα με την αγορά η ταξινόμηση του αποβλήτου είναι καθοριστική για τις υποχρεώσεις που ακολουθούν. Δεν είναι κάθε βιομηχανικό υγρό απόβλητο αυτομάτως επικίνδυνο· ο χαρακτηρισμός εξαρτάται από τη σύστασή του και τον αντίστοιχο κωδικό του Ευρωπαϊκού Καταλόγου Αποβλήτων. Πηγές της αγοράς περιγράφουν τη νόμιμη διαχείριση ως αλυσίδα που αρχίζει από τον χαρακτηρισμό και συνεχίζεται με τη συλλογή, τη μεταφορά και την κατάλληλη επεξεργασία, έως την ανάκτηση ή την τελική διάθεση. Το κόστος διαφέρει ανάλογα με το είδος του αποβλήτου και τις εργασίες που απαιτούνται.
Τι δείχνουν οι μετρήσεις στον Κηφισό
Η εικόνα του ποταμού και του υπόγειου υδροφορέα προσθέτει μια ευρύτερη περιβαλλοντική διάσταση. Απαντώντας σε ερωτήματα του energygame.gr, ο καθηγητής Ανδρέας Καλλιώρας από το Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας και Υδρογεωλογίας του ΕΜΠ αναφέρει ότι την περίοδο 2022–2026 πραγματοποιήθηκαν συστηματικές δειγματοληψίες στον Κηφισό, καθώς και σε παρακείμενες γεωτρήσεις και πηγάδια. Παράλληλα, έχουν εγκατασταθεί σταθμοί παρακολούθησης της ποιότητας του ποταμού.
Τα ευρήματα δείχνουν αυξημένες συγκεντρώσεις ενώσεων που συνδέονται με διαφορετικές δραστηριότητες. Οι πηγές ρύπανσης περιλαμβάνουν βιομηχανικές δραστηριότητες, αστικά λύματα, γεωργία και αστικό πράσινο. Στα μη εγκιβωτισμένα τμήματα του ποταμού, στη Νέα Φιλαδέλφεια και ανάντη, οι ρύποι μπορούν να διηθηθούν προς τον υπόγειο υδροφορέα. Στα κατάντη, τα νερά διοχετεύονται απευθείας στη θάλασσα.
Οι μετρήσεις μεταβάλλονται στη διάρκεια του υδρολογικού έτους και από χρονιά σε χρονιά. Μετά από βροχοπτώσεις, ο καθηγητής σημειώνει, παρατηρούνται αυξημένες συγκεντρώσεις κυρίως βαρέων μετάλλων και αναδυόμενων ρύπων, καθώς τα όμβρια παρασύρουν ρύπους από την ατμόσφαιρα και το αστικό έδαφος. Ο Κηφισός αποτελεί τον μεγαλύτερο αποδέκτη ομβρίων του λεκανοπεδίου. Η ποιοτική παρακολούθηση, πάντως, καλύπτει την τελευταία τετραετία και δεν επιτρέπει σύγκριση σε βάθος δεκαετίας. Τα στοιχεία αυτής της περιόδου δείχνουν, κατά τον κ. Καλλιώρα, ότι το πρόβλημα παραμένει σταθερό και προϋπήρχε των μετρήσεων.
Πώς ερευνάται στην πράξη ένα δρομολόγιο
Aστυνομικοί της Ομάδας Αποτροπής Απόρριψης Αποβλήτων περιγράφουν στο energygame.gr μια έρευνα που ξεκινά από την αξιολόγηση και τη διασταύρωση της πληροφορίας, μαζί με την εκτίμηση της έκτασης της ρύπανσης και των κινδύνων της. Αρχικά επιτηρούν διακριτικά το σημείο για να διαπιστώσουν αν οι απορρίψεις είναι μεμονωμένες ή επαναλαμβανόμενες, πόσο συχνά γίνονται και ποιες ώρες. Με βάση τα στοιχεία αυτά οργανώνεται η επέμβαση, ενδεχομένως με τη συνδρομή άλλων αστυνομικών υπηρεσιών ή αρμόδιων φορέων.
Ο χρόνος τεκμηρίωσης εξαρτάται από τη σοβαρότητα της υπόθεσης και τον τρόπο δράσης των εμπλεκομένων. Όπως εξηγούν αστυνομικές πηγές, η έρευνα πρέπει να εξασφαλίζει τα αναγκαία στοιχεία χωρίς να καθυστερεί υπερβολικά, καθώς μπορεί να μεσολαβήσουν νέες απορρίψεις, ιδίως όταν υπάρχουν ενδείξεις για επικίνδυνες ουσίες ή χημικά απόβλητα.
Στις υποθέσεις με βυτιοφόρα, η διαδρομή παρακολουθείται κυρίως με φυσική επιτήρηση. Όταν οι συνθήκες δυσκολεύουν την παρακολούθηση, μπορεί να χρησιμοποιηθούν τεχνικά μέσα, όπως drone. Παράλληλα, διασταυρώνονται τα συνοδευτικά έγγραφα και τα στοιχεία μεταφοράς και παραλαβής με τις δηλωμένες ποσότητες και τον τελικό προορισμό. Αν προκύψουν ενδείξεις συστηματικής πρακτικής, η προανάκριση επεκτείνεται στα αρχεία των εμπλεκόμενων εταιρειών, με τη συνδρομή του ΥΠΕΝ ή άλλων συναρμόδιων υπηρεσιών.
Τι καταγράφεται στην είσοδο του ΚΕΛ Μεταμόρφωσης
Η ΕΥΔΑΠ αποτελεί κρίκο της διαδρομής για τις επιχειρήσεις που επιδιώκουν να διαθέσουν υγρά βιομηχανικά απόβλητα στο Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Μεταμόρφωσης. Πηγές της εταιρείας αναφέρουν ότι κάθε ενδιαφερόμενη επιχείρηση υποβάλλει αίτημα, περιγράφοντας τη διαδικασία επεξεργασίας και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της εκροής. Αυτά πρέπει να συμβαδίζουν με τον Ειδικό Κανονισμό Λειτουργίας Δικτύου Αποχέτευσης. Μετά την έγκριση της ΕΥΔΑΠ και την αποδοχή της εκροής από το ΚΕΛΜ, μπορεί να γίνει η μεταφορά με βυτιοφόρο.
Κατά την είσοδο των βυτιοφόρων γίνονται δειγματοληψίες σε επιλεγμένα φορτία. Εξετάζονται παράμετροι όπως το COD, το pH, τα μέταλλα και τα αιωρούμενα στερεά (SS). Οι πηγές της ΕΥΔΑΠ διευκρινίζουν ότι σήμερα δεν προβλέπεται από τη νομοθεσία ή τους ισχύοντες κανονισμούς σύστημα που να επιβεβαιώνει για κάθε συγκεκριμένο βυτιοφόρο ότι έφτασε στον δηλωμένο προορισμό και παρέδωσε το συγκεκριμένο φορτίο.
Για το 2025, η ΕΥΔΑΠ αναφέρει 24.172 βυτιοφόρα που μετέφεραν βιομηχανικά υγρά απόβλητα, συνολικού όγκου περίπου 600.000 κυβικών μέτρων. Οι βιομηχανίες τροφίμων αντιστοιχούν σε ποσοστό περίπου 8%, χωρίς να διευκρινίζεται αν αυτό υπολογίζεται με βάση τον αριθμό των φορτίων ή τον όγκο. Επίσης, δεν διευκρινίζεται αν οι 24.172 αναφορές αφορούν μοναδικά οχήματα ή εισόδους και δρομολόγια.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
