Με τους δορυφόρους Starlink, ο Έλον Μασκ θέλει να συνδέσει και τα κινητά τηλέφωνα στο διαδίκτυο, ανταγωνιζόμενος τις παραδοσιακές εταιρείες κινητής τηλεφωνίας. Στην Ευρώπη αυξάνεται η ανησυχία για το ενδεχόμενο εξάρτησης από τον επιχειρηματία.
Τα ουκρανικά drones αναχαίτισης πρέπει να είναι γρήγορα: να αναπτύσσουν ταχύτητα 250 έως 300 χιλιομέτρων την ώρα, διαφορετικά δεν μπορούν να προστατεύσουν αποτελεσματικά από τις ρωσικές αεροπορικές επιθέσεις. Τις τελευταίες μέρες, ωστόσο, ορισμένα από αυτά έφταναν μόλις τα 160 χιλιόμετρα την ώρα. Όταν επιχειρούσαν να κινηθούν ταχύτερα, η σύνδεση στο διαδίκτυο, μέσω της οποίας ελέγχονται, περιοριζόταν. Το ερώτημα είναι: από ποιον;
Ενδεχομένως από τον Έλον Μασκ. Αυτό υποδηλώνει δημοσίευμα της αμερικανικής εφημερίδας Wall Street Journal. Ο λόγος είναι ότι η διαδικτυακή σύνδεση των ουκρανικών drones παρέχεται μέσω της στρατιωτικής εκδοχής του Starlink, του Starshield, δηλαδή μέσω της εταιρείας του Μασκ.
Δεν αποκλείεται, ωστόσο, να επρόκειτο για απόφαση του Λευκού Οίκου. Αυτό αναφέρουν άλλα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης. Ο ίδιος ο Μασκ έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι, παρόλο που το Starshield λειτουργεί μέσω των δορυφόρων του, η υπηρεσία διαχειρίζεται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Όποιος κι αν περιόρισε την ταχύτητα των ουκρανικών drones αναχαίτισης, ένα είναι βέβαιο: δεν ήταν ο ουκρανικός στρατός.
Ακριβώς αυτή η ανησυχητική διαπίστωση προκαλεί τώρα μια σοβαρή συζήτηση σε ολόκληρη την Ευρώπη, η οποία αφορά την ανεξαρτησία, την αμυντική ικανότητα και την αγορά δισεκατομμυρίων ευρώ της δορυφορικής πρόσβασης στο διαδίκτυο.
Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και στις συζητήσεις μεταξύ εκπροσώπων των κρατών-μελών στις Βρυξέλλες, εκφράζεται επανειλημμένα ο φόβος ότι Αμερικανοί επιχειρηματίες, όπως ο Μασκ, ή κυβερνήσεις τρίτων χωρών θα μπορούσαν σύντομα να ελέγχουν και στην Ευρώπη σημαντικά τμήματα των τηλεπικοινωνιακών υποδομών. Μια ασυνήθιστη πρωτοβουλία επιχειρεί να αποτρέψει αυτό το ενδεχόμενο.
«Αν δεν προσέξουμε, μπορεί να μας συμβεί κι εμάς αυτό που συμβαίνει τώρα στην Ουκρανία», δηλώνει η ευρωβουλευτής Άνγκελικα Βίντσιγκ.
«Φανταστείτε να σημειωθεί μια εκτεταμένη πλημμύρα στην Ευρώπη και να χρειαστούμε ένα σύστημα επικοινωνίας έκτακτης ανάγκης», αναφέρει η Αυστριακή ευρωβουλευτής του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (ÖVP), η οποία ανήκει στην πολιτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ).
Επισημαίνει τους πιθανούς κινδύνους από φυσικές καταστροφές, κατά τις οποίες μπορεί να καταστραφούν οι κεραίες κινητής τηλεφωνίας, με αποτέλεσμα να διακοπεί η επίγεια τηλεπικοινωνιακή σύνδεση.
«Και τότε φανταστείτε ότι οι Ευρωπαίοι έχουν κάνει κάτι που έχει εξοργίσει τους Αμερικανούς και ο Μασκ μάς διακόπτει την πρόσβαση», προσθέτει.
Πώς λειτουργεί σήμερα το δίκτυο κινητής τηλεφωνίας
Μέχρι σήμερα, το δίκτυο κινητής τηλεφωνίας λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό ως εξής:
Ένα κινητό τηλέφωνο στέλνει δεδομένα μέσω ραδιοκυμάτων στην πλησιέστερη κεραία κινητής τηλεφωνίας. Στη συνέχεια, τα δεδομένα, για παράδειγμα μιας τηλεφωνικής κλήσης ή μιας σύνδεσης στο διαδίκτυο, μεταφέρονται από τις κεραίες σ’ ένα κεντρικό κέντρο δεδομένων, συνήθως μέσω οπτικών ινών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μέσω ασύρματων ζεύξεων μικροκυμάτων.
Από εκεί προωθούνται στο υπόλοιπο δίκτυο, μέχρι η κλήση να φτάσει στο κινητό τηλέφωνο του συνομιλητή ή να φορτωθεί η ιστοσελίδα που ζητήθηκε.
Στη Γερμανία, το συγκεκριμένο σύστημα καλύπτει περισσότερο από το 98% της συνολικής έκτασης της χώρας. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν περιοχές χωρίς σήμα, κυρίως σε απομακρυσμένες και δυσπρόσιτες τοποθεσίες.
«Η εγκατάσταση ηλεκτρικής σύνδεσης σε μια προστατευόμενη φυσική περιοχή μπορεί, στη χειρότερη περίπτωση, να κοστίσει εκατομμύρια», δηλώνει ο Φρεντερίκ Ούφερ, διευθύνων σύμβουλος της Ένωσης Παρόχων της Ψηφιακής Αγοράς και της Αγοράς Τηλεπικοινωνιών (VATM).
Μια τέτοια επένδυση δεν είναι οικονομικά συμφέρουσα για μερικούς περιπατητές που ενδέχεται να επισκέπτονται την περιοχή.
«Με τους δορυφόρους, όμως, θα μπορούσαν να εξυπηρετηθούν και αυτές οι περιοχές», προσθέτει ο Ούφερ.
Σε αυτή την περίπτωση, μια συσκευή, όπως ένα smartphone, συνδέεται απευθείας με έναν δορυφόρο μέσω ειδικών ζωνών συχνοτήτων. Ο δορυφόρος λειτουργεί ουσιαστικά ως μια κεραία κινητής τηλεφωνίας στο διάστημα.
Στη συνέχεια, μεταδίδει τα δεδομένα πίσω σε έναν επίγειο σταθμό, ο οποίος συνδέει την επικοινωνία με το συμβατικό τηλεπικοινωνιακό δίκτυο.
Με τη χρήση δορυφόρων θα μπορούσαν να καλυφθούν ακόμη και οι τελευταίες περιοχές χωρίς σήμα, κάτι για το οποίο οι πάροχοι δικτύων έχουν ούτως ή άλλως υποχρέωση έως το 2030.
Το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα του Έλον Μασκ
Οι εταιρείες SpaceX και Starlink του Μασκ διαθέτουν σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σ’ αυτό τον τομέα.
Άλλοι πάροχοι δορυφορικών υπηρεσιών, όπως η Iridium, προσφέρουν μεν πλήρη γεωγραφική κάλυψη της Γης, αλλά μόνο υπηρεσίες φωνητικής επικοινωνίας, SMS και περιορισμένης ταχύτητας μεταφοράς δεδομένων.
Για να είναι διαθέσιμο γρήγορο διαδίκτυο σε κάθε σημείο του πλανήτη, απαιτούνται πολύ περισσότεροι δορυφόροι. Και αυτούς μπορεί να τους προσφέρει ο Μασκ.
Οι επαναχρησιμοποιούμενοι πύραυλοι της SpaceX μειώνουν το κόστος των εκτοξεύσεων, ενώ οι δορυφόροι Starlink κατασκευάζονται μαζικά με τυποποιημένες διαδικασίες.
Έτσι, με τη βοήθεια του Μασκ θα μπορούσαν να καλυφθούν και οι τελευταίες περιοχές χωρίς τηλεπικοινωνιακό σήμα.
Αυτή η εξάρτηση, ωστόσο, θα μπορούσε να αποτελέσει πρόβλημα όχι μόνο σε περιόδους κρίσεων.
«Στο παρελθόν, η δορυφορική συνδεσιμότητα αποτελούσε εξειδικευμένη υπηρεσία για μεγάλα κρουαζιερόπλοια και θαλαμηγούς, όπου η σύνδεση ήταν ιδιαίτερα ακριβή και συνοδευόταν από σημαντικούς περιορισμούς», αναφέρει ο ειδικός στις τηλεπικοινωνίες Φρεντερίκ Ούφερ της VATM.
Χάρη στη ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη, η δορυφορική κινητή τηλεφωνία βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από τη μαζική εμπορική διάδοσή της.
Τα νεότερα μοντέλα smartphone μπορούν ήδη να συνδέονται απευθείας με δορυφόρους. Στις ΗΠΑ, η T-Mobile, θυγατρική της Deutsche Telekom, προσφέρει ήδη αντίστοιχα προγράμματα σύνδεσης.
Όταν οι πελάτες βρίσκονται σε περιοχές χωρίς κάλυψη από το συμβατικό δίκτυο κινητής τηλεφωνίας, μπορούν να αποκτούν πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσω του Starlink.
Αυτό προσφέρει στους «κυρίαρχους του διαστήματος» μια εντελώς νέα μορφή ισχύος.
Είτε πρόκειται για τον Έλον Μασκ είτε για τον Ντόναλντ Τραμπ είτε για οποιονδήποτε άλλον, ξαφνικά δεν θα αποτελεί δυνητικό πελάτη μόνο ο ουκρανικός στρατός, αλλά κάθε άνθρωπος που διαθέτει ένα σύγχρονο smartphone.
Όλοι θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες αυτές, αλλά ταυτόχρονα θα μπορούν να υφίστανται περιορισμούς ή ακόμη και πλήρη αποκλεισμό.
Οι ευρωπαϊκές κατασκευάστριες δορυφόρων πρέπει να καλύψουν τη διαφορά
Στις ΗΠΑ, ο Μασκ θέλει να μετατρέψει το Starlink σε «μεγάλο πάροχο κινητής τηλεφωνίας», όπως αναφέρθηκε στις αρχές Οκτωβρίου σε ανάρτηση στον λογαριασμό της SpaceX στην πλατφόρμα X.
Πριν από έναν χρόνο, ο Μασκ αγόρασε από την εταιρεία EchoStar δικαιώματα χρήσης συγκεκριμένων συχνοτήτων, οι οποίες είναι απαραίτητες για την παροχή δορυφορικών υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας.
Στις αρχές Οκτωβρίου απέκτησε επιπλέον δικαιώματα χρήσης συχνοτήτων έναντι οκτώ δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτή την περίοδο η SpaceX διαπραγματεύεται και νέες αγορές.
Στην Ευρώπη, ωστόσο, ο Μασκ δεν διαθέτει μέχρι στιγμής αντίστοιχα δικαιώματα συχνοτήτων.
Αυτά βρίσκονται σήμερα στα χέρια δύο άλλων αμερικανικών εταιρειών: της Viasat και της EchoStar, δηλαδή της ίδιας εταιρείας που έχει ήδη πουλήσει δικαιώματα χρήσης συχνοτήτων στον Μασκ στις ΗΠΑ.
Θα μπορούσε να επαναληφθεί το ίδιο και στην Ευρώπη, δίνοντας έτσι στη SpaceX τη δυνατότητα να προσφέρει τις υπηρεσίες της και στην ευρωπαϊκή αγορά;
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, οι σχετικές άδειες λήγουν τον Μάιο του 2027.
Μέσω μιας νέας διαδικασίας παραχώρησης των δικαιωμάτων χρήσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να αποτρέψει το ενδεχόμενο να αποκτήσει ο Μασκ το σύνολο των διαθέσιμων συχνοτήτων.
Σύμφωνα με το προτεινόμενο σχέδιο:
Το ένα τρίτο της διαθέσιμης χωρητικότητας συχνοτήτων θα δεσμευτεί για ευρωπαϊκούς παρόχους με δραστηριότητα κρίσιμης σημασίας για την ασφάλεια.
Ένα ακόμη τρίτο θα διατεθεί σε ευρωπαϊκούς παρόχους.
Το τελευταίο τρίτο θα παραμείνει διαθέσιμο σε όλους τους υπόλοιπους ενδιαφερόμενους, θεωρητικά και στη SpaceX.
Ο σχεδιαζόμενος περιορισμός της πρόσβασης σε ένα μόνο μέρος των συχνοτήτων έχει προκαλέσει έντονη εκστρατεία άσκησης πιέσεων (λόμπινγκ), η οποία, σύμφωνα με πηγή από τον πολιτικό κύκλο των Βρυξελλών, «φτάνει ακόμη και σε προσωπικό επίπεδο».
Ο Φρεντερίκ Ούφερ της VATM δηλώνει: «Οι μεγάλοι πάροχοι από τις ΗΠΑ είναι τόσο εξοργισμένοι με τη στάση της Επιτροπής, επειδή τους στερήθηκε η δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν την οικονομική τους ισχύ για να αφαιρέσουν φάσμα συχνοτήτων από τους ήδη εδραιωμένους παρόχους».
Ο ίδιος, ωστόσο, θεωρεί ότι η απόφαση της Επιτροπής ήταν σωστή.
«Εδώ μιλάμε για τον πυρήνα της ψηφιακής κυριαρχίας της Ευρώπης», τονίζει.
Από το γερμανικό υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής αναφέρεται ότι η απόφαση δεν αποσκοπεί στον πλήρη αποκλεισμό συγκεκριμένων εταιρειών, όπως η SpaceX, από την αγορά.
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται: «Μπορούμε να παραχωρούμε συχνότητες μόνο σε παρόχους για τους οποίους έχουμε εγγυήσεις ότι είναι αξιόπιστοι και ότι δεν θα περιορίσουν αυθαίρετα τις υπηρεσίες τους εάν βρεθούμε ξαφνικά αντιμέτωποι με μια κατάσταση κρίσης».
Φαίνεται, ωστόσο, ότι το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά την ασφάλεια.
Χωρίς αυτή την παρέμβαση στην αγορά, ενδεχομένως κανένας ευρωπαϊκός πάροχος να μην μπορούσε να ανταγωνιστεί τον Μασκ.
«Δημιουργούμε ισότιμες συνθήκες ανταγωνισμού, ώστε οι ευρωπαϊκοί πάροχοι να μπορούν να κάνουν το ίδιο πράγμα, υπό τους ίδιους όρους», δηλώνει εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Επιπλέον, δικαίωμα συμμετοχής στη διαδικασία διεκδίκησης των συχνοτήτων θα έχουν μόνο όσοι μπορούν να παρουσιάσουν συγκεκριμένους στόχους για τις εκτοξεύσεις πυραύλων και την επέκταση του δορυφορικού τους συστήματος.
Σύμφωνα με εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, «βασικά στοιχεία της αλυσίδας παραγωγής και δημιουργίας προστιθέμενης αξίας» θα πρέπει να βρίσκονται στην Ευρώπη, ενώ τα σχετικά έργα θα πρέπει να προσφέρουν «πραγματική προστιθέμενη αξία στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι οι τεχνολογίες εκτός Ευρώπης θα αποκλειστούν πλήρως.
Ευρωβουλευτές προτείνουν να δοθεί προτεραιότητα, κατά τη διαδικασία επιλογής, σε υποψηφίους που συνεργάζονται με ευρωπαϊκές εταιρείες κατασκευής δορυφόρων.
Μ’ αυτό τον τρόπο, οι Βρυξέλλες ελπίζουν να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία.
Η Deutsche Telekom θέλει να συνεργαστεί με το Starlink
Το κατά πόσο, όμως, όλα αυτά θα αποδώσουν στην πράξη είναι ένα διαφορετικό ζήτημα.
Η Deutsche Telekom σκοπεύει να διεκδικήσει τις συχνότητες μαζί με άλλες εταιρείες, συμμετέχοντας σε μια κοινοπραξία. Παράλληλα, όμως, προτίθεται να προσφέρει στους πελάτες της και υπηρεσίες Starlink, μόλις αυτές καταστούν τεχνικά διαθέσιμες.
«Στο πρώτο στάδιο θα το κάνουμε με το Starlink. Αυτή τη στιγμή είναι ο πάροχος που έχει προχωρήσει περισσότερο τεχνολογικά», αναφέρει η εταιρεία.
«Σε βάθος χρόνου, επιδιώκουμε μια πολυμορφία στην αγορά, με διαφορετικούς παρόχους και διαφορετικές λύσεις».
Οι λεπτομέρειες της διαδικασίας παραχώρησης των συχνοτήτων είναι τόσο αμφιλεγόμενες, ώστε είναι πιθανό η νέα διαδικασία κατανομής να καθυστερήσει.
«Λαμβάνοντας υπόψη τον ανταγωνισμό που αναμένουμε, θεωρούμε αδύνατο να ολοκληρωθεί μια διαδικασία επιλογής σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους», αναφέρουν κύκλοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις εξετάζεται το ενδεχόμενο παράτασης των υφιστάμενων αδειών κατά δύο έως τρία χρόνια.
Η σημερινή κάτοχος των αδειών, η EchoStar, ζητά να αναβληθεί η διαδικασία παραχώρησης για τέσσερα ολόκληρα χρόνια.
«Επειδή η Ευρώπη προτείνει ένα ιδιαίτερα σύνθετο νέο κανονιστικό πλαίσιο, φοβόμαστε ότι οι άδειές μας ενδέχεται να τεθούν σε κίνδυνο εάν η Ευρώπη δεν αποσαφηνίσει την κατάσταση», δηλώνει ο Τζεφ Μπλουμ, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της EchoStar για τις κυβερνητικές σχέσεις.
Με άλλα λόγια, η EchoStar αμφισβητεί κατά πόσο οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων θα καταφέρουν να ολοκληρώσουν εγκαίρως ένα τόσο σύνθετο κανονιστικό πλαίσιο.
Υπάρχει, ωστόσο, το ενδεχόμενο να πρόκειται και για μια τακτική κίνηση της εταιρείας.
Παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ξεκαθαρίσει ότι οι συχνότητες της EchoStar δεν επιτρέπεται να μεταβιβαστούν στη SpaceX κατά το διάστημα μέχρι τη νέα διαδικασία παραχώρησης, η EchoStar φαίνεται να ελπίζει ότι θα μπορέσει να ξεπεράσει αυτόν τον περιορισμό.
«Θεωρούμε ότι, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, μπορούμε να παραχωρήσουμε το φάσμα συχνοτήτων μας σε άλλες εταιρείες», δηλώνει ο Μπλουμ.
Στην ερώτηση εάν βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη συνομιλίες για τη μεταβίβαση των αδειών στη SpaceX, απαντά: «Δεν μπορώ να πω».
Εάν η SpaceX αποκτήσει τελικά τις άδειες και αξιοποιήσει το χρονικό διάστημα μέχρι τη νέα διαδικασία παραχώρησης για να διευρύνει ακόμη περισσότερο το τεχνολογικό της προβάδισμα, οι ευρωπαϊκοί πάροχοι θα βρεθούν σε ακόμη δυσκολότερη θέση στον ανταγωνισμό.
Και τότε, χωρίς να διαθέτει κάποια πραγματική εναλλακτική λύση, η Ευρώπη ενδέχεται να μην έχει άλλη επιλογή από το να βασιστεί στις υπηρεσίες του Έλον Μασκ.
