Ένα κατασκευαστικό ατύχημα στην Κροατία ήταν αρκετό για να φέρει στην επιφάνεια τη δομική ευαλωτότητα της ενεργειακής ασφάλειας στα Δυτικά Βαλκάνια, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τον κομβικό ρόλο των ελληνικών διυλιστηρίων και της Ελλάδας, εν γένει, ως εναλλακτικού ενεργειακού πυλώνα στην περιοχή. Η ρήξη στο τμήμα Sisak–Slavonski Brod του αγωγού Adria (JANAF), στις 6 Νοεμβρίου, όταν βαρέα μηχανήματα έπεσαν πάνω στον αγωγό προκαλώντας διαρροή περίπου 3.100 βαρελιών αργού πετρελαίου, διέκοψε τη βασική αρτηρία τροφοδοσίας της ευρύτερης περιοχής, πλήττοντας σημαντικά τη Σερβία.
Η αντίδραση του Βελιγραδίου υπήρξε άμεση, αποκαλύπτοντας ωστόσο το μέγεθος του προβλήματος. Η σερβική κυβέρνηση αποφάσισε την αποδέσμευση έως και 484.000 βαρελιών αργού πετρελαίου από τα στρατηγικά της αποθέματα, προκειμένου να διασφαλίσει τη συνέχιση της λειτουργίας του διυλιστηρίου του Πάντσεβο και να αποτρέψει ελλείψεις στην εγχώρια αγορά. Όπως παραδέχθηκε επισήμως το Βελιγράδι, δεν υπάρχει καμία εναλλακτική οδός τροφοδοσίας αργού πετρελαίου για τη χώρα.
Το φάντασμα της ενεργειακής απομόνωσης
Για τη Σερβία, η διακοπή λειτουργίας του αγωγού JANAF αποτελεί ένα σενάριο υψηλού ρίσκου. Ο αγωγός, ο οποίος μεταφέρει αργό πετρέλαιο από το κροατικό λιμάνι του Ομίσαλι προς τα διυλιστήρια της ενδοχώρας, αποτελεί τον μοναδικό «ομφάλιο λώρο» που συνδέει το διυλιστήριο του Πάντσεβο με τις διεθνείς θαλάσσιες αγορές. Χωρίς αυτόν, η σερβική εταιρεία πετρελαίου NIS (Naftna Industrija Srbije) αναγκάζεται να προσαρμόσει προς τα κάτω τους ρυθμούς λειτουργίας της μονάδας της, αντλώντας αποκλειστικά από τα κρατικά αποθέματα ασφαλείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του σερβικού Υπουργείου Μεταλλείων και Ενέργειας, τα υποχρεωτικά αποθέματα της χώρας ξεπερνούν τα 2,1 εκατομμύρια βαρέλια ισοδύναμου αργού, ποσότητα που επαρκεί για να καλύψει περίπου 51 ημέρες καθαρών εισαγωγών. Αν και το περιθώριο αυτό προσφέρει μια πρώτη «ανάσα» χρόνου μέχρι η κροατική διαχειρίστρια εταιρεία Janaf να ολοκληρώσει τις εργασίες αποκατάστασης, η πίεση παραμένει ασφυκτική. Το Πάντσεβο δεν είναι απλώς μια βιομηχανική μονάδα. Είναι το μοναδικό διυλιστήριο της Σερβίας και ο βασικός πυλώνας τροφοδοσίας της οικονομίας της. Επιπλέον, η συγκυρία βρίσκει τη NIS σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη γεωπολιτική θέση. Η NIS υπόκειται σε κυρώσεις των ΗΠΑ επειδή ανήκει κατά πλειοψηφία στην κρατική ρωσική Gazprom. Η σερβική εταιρεία λειτουργεί με προσωρινή άδεια λειτουργίας από την κυβέρνηση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, εν αναμονή μιας προτεινόμενης εξαγοράς από τον ουγγρικό ανταγωνιστή της MOL Group. Η προθεσμία για τη συμφωνία εξαγοράς λήγει στις 11 Δεκεμβρίου.
Σε περίπτωση που οι επισκευές στον αγωγό καθυστερήσουν πέραν των αρχικών εκτιμήσεων, η Σερβία θα βρεθεί αντιμέτωπη με την ανάγκη εισαγωγής έτοιμων διυλισμένων προϊόντων (ντίζελ και βενζίνης) μέσω εναλλακτικών, αλλά πολύ ακριβότερων οδών, όπως ο ποταμός Δούναβης, το σιδηροδρομικό δίκτυο και τα βυτιοφόρα. Πρόκειται για λύσεις περιορισμένης μεταφορικής ικανότητας, οι οποίες θα επιβαρύνουν δραματικά το κόστος εφοδιασμού και θα πιέσουν ανοδικά τον πληθωρισμό.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
