Με φόντο την κλιμακούμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή, τις νέες πιέσεις στις διεθνείς αγορές φυσικού αερίου και τις προκλήσεις που συνοδεύουν την πράσινη μετάβαση, ο Εκτελεστικός Πρόεδρος της Metlen, Ευάγγελος Μυτιληναίος, έστειλε από το διεθνές συνέδριο “Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe” άνοιξε τα χαρτιά του αναφορικά με το πώς επηρεάζουν οι γεωπολιτικές εξελίξεις την αγορά ενέργειας. Η πράσινη μετάβαση δεν σταματά, όμως η Ευρώπη εισέρχεται πλέον σε μια νέα φάση κατά την οποία η ασφάλεια εφοδιασμού και η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας γίνονται οδηγός για την επόμενη ημέρα.
Ο επικεφαλής της Metlen περιέγραψε ένα διεθνές ενεργειακό σύστημα που βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπο με πολεμικές συγκρούσεις, διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού, αβεβαιότητα στις αγορές LNG, υψηλό ενεργειακό κόστος για τη βιομηχανία και ένα δύσκολο τεχνολογικό στοίχημα γύρω από την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας.
«Η απειλή για την Ευρώπη και το φυσικό αέριο»
Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος στάθηκε ιδιαίτερα στις επιπτώσεις της κρίσης στον Περσικό Κόλπο και ειδικότερα στην αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, σημειώνοντας ότι η κατάσταση δημιουργεί ταυτόχρονα αντικρουόμενες πιέσεις για τη Metlen. Από τη μία πλευρά, όπως είπε, οι τιμές αλουμινίου κινούνται ανοδικά, καθώς σημαντικό μέρος της παγκόσμιας παραγωγής βρίσκεται στον Κόλπο, όπου το χαμηλό ενεργειακό κόστος αποτέλεσε διαχρονικά βασικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Από την άλλη πλευρά, όμως, η άνοδος στις τιμές φυσικού αερίου αυξάνει δραστικά το κόστος παραγωγής της εταιρείας, δεδομένου ότι το αέριο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πρώτες ύλες της.
Η Metlen είχε εκτιμήσει εγκαίρως τον κίνδυνο όχι μόνο για το 2026 αλλά και για το 2027, προκειμένου να περιορίσει την έκθεσή της στις αναταράξεις των αγορών. Ο ίδιος απέδωσε αυτή την επιλογή όχι μόνο στην ένταση στον Κόλπο, αλλά και στην καθυστέρηση πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου, την οποία χαρακτήρισε «τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την Ευρώπη αυτή τη στιγμή».
«Είμαστε πίσω. Πέρυσι τέτοια περίοδο οι αποθήκες ήταν περίπου στο 50%, ενώ τώρα βρίσκονται κοντά στο 30%», σημείωσε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι αν οι ασιατικές αγορές απορροφήσουν περισσότερα LNG φορτία, η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με πολύ υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου.
Γιατί το φυσικό αέριο δεν έχει εκτοξευθεί όπως το 2022
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η ανάλυσή του για τη στάση των αγορών απέναντι στην κρίση στη Μέση Ανατολή. Ο επικεφαλής της Metlen σημείωσε ότι οι τιμές φυσικού αερίου παραμένουν γύρω στα 40-45 ευρώ/MWh, πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα άνω των 300 ευρώ/MWh που είχαν καταγραφεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Κατά την εκτίμησή του, η βασική διαφορά είναι ότι οι αγορές θεωρούν πως η κρίση στον Κόλπο θα αποκλιμακωθεί σχετικά γρήγορα, κυρίως λόγω του πολιτικού κόστους που θα είχε μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Ντόναλντ Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. «Οι αγορές ποντάρουν στον χρόνο», είπε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι οι traders δεν θεωρούν πως πρόκειται για μια πολυετή γεωπολιτική ρήξη όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Παράλληλα όμως δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η κρίση να διαρκέσει ακόμη και έξι μήνες, ένα σενάριο που όπως προειδοποίησε θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολύ μεγαλύτερη ενεργειακή αναταραχή διεθνώς.
Η νέα εξάρτηση της Ευρώπης από το αμερικανικό LNG
Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος αναφέρθηκε εκτενώς και στη μετατόπιση της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου μετά το 2022. Όπως εξήγησε, η περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης βασιζόταν επί δεκαετίες κυρίως στο ρωσικό αέριο, ενώ τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα μετά την εισβολή στην Ουκρανία έχει στραφεί μαζικά στα λεγόμενα “Atlantic cargos”, δηλαδή φορτία LNG που προέρχονται κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μάλιστα όπως είπε ότι οκτώ στα δέκα LNG φορτία που παραλαμβάνει η Metlen στη Ρεβυθούσα είναι αμερικανικής προέλευσης. Όταν ρωτήθηκε εάν αυτό δημιουργεί νέα μορφή εξάρτησης της Ευρώπης από έναν κυρίαρχο προμηθευτή, απάντησε ότι πρόκειται για «πολύ βαριά πολιτική ερώτηση». Ωστόσο παραδέχθηκε εμμέσως το στρατηγικό δίλημμα της Ευρώπης: η ήπειρος προσπάθησε να απεξαρτηθεί από τη Ρωσία, αλλά πλέον βασίζεται όλο και περισσότερο στις αμερικανικές προμήθειες LNG, και μάλιστα σε υψηλότερες τιμές.
«Η νέα πράσινη μετάβαση θα γίνει για λόγους ασφάλειας»
Σημαντικό μέρος της παρέμβασής του αφορούσε το μέλλον της πράσινης μετάβασης. Ο επικεφαλής της Metlen υποστήριξε ότι η ενεργειακή μετάβαση εξελίσσεται «σε κύματα», τα οποία επηρεάζονται από τη γεωπολιτική, το κόστος, την τεχνολογία και τις πολιτικές εξελίξεις.
Όπως είπε, τα τελευταία χρόνια υπήρξε μια σχετική επιβράδυνση της πράσινης ατζέντας, ιδιαίτερα μετά την ενίσχυση πολιτικών δυνάμεων που αντιμετωπίζουν πιο επιφυλακτικά τις ΑΠΕ. Ωστόσο, κατά την άποψή του, η τρέχουσα γεωπολιτική κρίση μπορεί να οδηγήσει σε ένα νέο κύμα επενδύσεων στην καθαρή ενέργεια αυτή τη φορά όχι κυρίως για λόγους απανθρακοποίησης, αλλά για λόγους ενεργειακής ασφάλειας και απεξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα.
Χρησιμοποίησε μάλιστα το παράδειγμα χωρών όπως η Σρι Λάνκα, που λόγω αδυναμίας αγοράς φυσικού αερίου βρέθηκαν αντιμέτωπες ακόμη και με πολύωρες διακοπές ρεύματος. Σύμφωνα με τον ίδιο, τέτοιες κρίσεις οδηγούν ολοένα και περισσότερες χώρες στο συμπέρασμα ότι οι ΑΠΕ, τα δίκτυα και οι υποδομές αποθήκευσης αποτελούν πλέον ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Το μεγάλο πρόβλημα και η απάντηση που φέρνουν οι μπαταρίες
Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα της αποθήκευσης ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι το πραγματικό πρόβλημα της πράσινης μετάβασης δεν είναι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά η κάλυψη της ζήτησης τις βραδινές ώρες.
«Όταν φεύγει ο ήλιος, οι τιμές μπορούν να πάνε από το μηδέν στα 220 ευρώ», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι χωρίς οικονομικά βιώσιμες μπαταρίες μεγάλης διάρκειας, το σύστημα θα συνεχίσει να εξαρτάται από το φυσικό αέριο περίπου για τις μισές ώρες της ημέρας.
Η Metlen ξεκινά η δοκιμαστική λειτουργία της μεγαλύτερης μπαταρίας στην Ελλάδα και μίας από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη, ισχύος 330 MW, στη Λάρισα. Ωστόσο υπογράμμισε ότι ακόμη και αυτή η εγκατάσταση παρέχει αποθήκευση μόλις δύο ωρών, γεγονός που καταδεικνύει πόσο μεγάλο παραμένει το τεχνολογικό κενό.
Παράλληλα σημείωσε ότι η αγορά κινείται πλέον προς λύσεις αποθήκευσης τεσσάρων ωρών, με στόχο στο μέλλον τις έξι ώρες, αν και παραδέχθηκε ότι η αλυσίδα εφοδιασμού των μπαταριών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα.
Η κριτική στις Βρυξέλλες και το κόστος για τη βιομηχανία
Ο επικεφαλής της Metlen άσκησε αιχμηρή κριτική και στην ευρωπαϊκή πολιτική για την πράσινη μετάβαση, υποστηρίζοντας ότι επί χρόνια οι Βρυξέλλες αγνόησαν το πραγματικό κόστος για τη βιομηχανία.
Χρησιμοποίησε μάλιστα προσωπικό παράδειγμα από παλαιότερη συνάντηση με Ευρωπαία Επίτροπο, η οποία όπως είπε είχε υποστηρίξει ουσιαστικά ότι η Ευρώπη δεν χρειάζεται πλέον βαριά βιομηχανία. «Αν κάνουμε αυτά που λέτε, θα πρέπει να πάρουμε τα εργοστάσιά μας και να φύγουμε από την Ευρώπη», ανέφερε ότι είχε απαντήσει τότε.
Κατά την εκτίμησή του, η Ευρώπη δεν μπορεί να προχωρήσει σε ταυτόχρονη χρηματοδότηση δικτύων, άμυνας και πράσινης μετάβασης χωρίς σοβαρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς, ενώ υπογράμμισε ότι η ενεργειακή μετάβαση χρειάζεται περισσότερο ρεαλισμό, χρόνο και σωστό υπολογισμό κόστους.
ΔΕΗ, εξαγωγές ρεύματος και η «ηλιακή» οικονομία
Κλείνοντας, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος αναφέρθηκε και στη δομή της ελληνικής αγοράς ηλεκτρισμού και ειδικά στον ρόλο της ΔΕΗ. Περιέγραψε ως ιδιαίτερα σημαντική την προσπάθεια άντλησης κεφαλαίων ύψους περίπου 4 δισ. ευρώ από τη ΔΕΗ, υποστηρίζοντας ότι η επιτυχία της κίνησης θα ενισχύσει συνολικά την ελληνική αγορά ενέργειας και τα επενδυτικά σχέδια διεθνούς επέκτασης της επιχείρησης.
Τέλος, στάθηκε ιδιαίτερα στις αυξημένες εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας προς βορειότερες αγορές, λόγω της υψηλής παραγωγής από ΑΠΕ κατά τις μεσημεριανές ώρες. Όπως είπε, πρόκειται ουσιαστικά για «ενέργεια που διαφορετικά θα πετιόταν», ενώ τώρα μετατρέπεται σε εξαγώγιμο προϊόν με πραγματικά έσοδα για τη χώρα. «Η πρώτη ύλη είναι ο ήλιος και οι εξαγωγές γίνονται σε ευρώ», σχολίασε χαρακτηριστικά.
