Σε συμφωνία επί της αρχής με την αμερικανική επενδυτική εταιρεία Castlelake κατέληξε η EasyJet, η αεροπορική εταιρεία που ίδρυσε ο Στέλιος Χατζηιωάννου και άλλαξε τα δεδομένα στις ευρωπαϊκές αερομεταφορές χαμηλού κόστους.
Η τελευταία προσφορά που η Castlelake κατέθεσε την Κυριακή 5 Ιουλίου και η Easyjet ανακοίνωσε πως κατ’ αρχήν αποδέχεται ανέρχεται σε 6,90 λίρες ανά μετοχή σε μετρητά και αποτιμά τη βρετανική αεροπορική εταιρεία στα 5,2 δισ. λίρες σε επίπεδο μετοχικής αξίας. Η προσφορά αυτή ήταν η πέμπτη κατά σειρά πρόταση της αμερικανικής εταιρείας, η οποία είχε αρχικά ξεκινήσει προσφέροντας 5,60 λίρες ανά μετοχή και στη συνέχεια ανέβασε το τίμημα τέσσερις φορές στις 6,00, στις 6,25 και στις 6,50 λίρες, χωρίς να πείσει όμως τον Στέλιο Χατζηιωάννου. Η πέμπτη προσφορά είναι κατά 20% σχεδόν υψηλότερη από την πρώτη.
Το επιχειρηματικό μοντέλο της EasyJet
Η ανακοίνωση της κατ’ αρχήν συμφωνίας επανέφερε στο προσκήνιο τη διαδρομή μιας εταιρείας που ξεκίνησε το 1995 ως τολμηρό επιχειρηματικό στοίχημα και εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους αεροπορικούς παίκτες της Ευρώπης. Η εταιρεία που ίδρυσε ο Στέλιος Χατζηιωάννου, με τη λογική του χαμηλού κόστους αλλά χωρίς εκπτώσεις στην αξιοπιστία, υπήρξε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του πώς ένα επιχειρηματικό μοντέλο μπορεί να ανατρέψει τις ισορροπίες στην αγορά.
Η EasyJet μεταφέρει περίπου 93 εκατομμύρια επιβάτες τον χρόνο. Το πορτοκαλί της σήμα έγινε συνώνυμο των φθηνών αεροπορικών μετακινήσεων για εκατομμύρια ταξιδιώτες, αλλά και σύμβολο της ευρύτερης επιχειρηματικής φιλοσοφίας του ιδρυτή της που ξεδιπλώνεται στο γνωστό «more value for less». Η πορεία του Στέλιου Χατζηιωάννου προς τις αερομεταφορές δεν ήταν αυτονόητη και ευθύγραμμη. Ο ίδιος ξεκίνησε από τη ναυτιλία, έχοντας ως σημείο αναφοράς τον πατέρα του, Λουκά Χατζηιωάννου, έναν αυτοδημιούργητο επιχειρηματία με ισχυρή παρουσία στον κλάδο.
Σε ηλικία 25 ετών ίδρυσε τη Stelmar Shipping, η οποία αναπτύχθηκε γρήγορα, εισήχθη στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης και στη συνέχεια πωλήθηκε με επιτυχία. Εκεί, όπως έχει περιγράψει ο ίδιος, διαμόρφωσε μια βασική πεποίθηση που αποτέλεσε και την προσωπική του επιχειρηματική στρατηγική. Μια καλή ιδέα δεν αρκεί, αν δεν συνοδεύεται από πειθαρχία, σωστό timing και ξεκάθαρο πλάνο.
Αυτά τα στοιχεία μετέφερε λίγα χρόνια αργότερα στην EasyJet. Η Ευρώπη άνοιγε σταδιακά τις αεροπορικές της αγορές, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες οι low cost εταιρείες είχαν ήδη αποδείξει ότι υπήρχε χώρος για ένα διαφορετικό μοντέλο. Ο Σ. Χατζηιωάννου «είδε» ότι οι επιβάτες ζητούσαν ασφαλείς και αξιόπιστες μετακινήσεις, χωρίς τις πρόσθετες υπηρεσίες που επιβάρυναν την τιμή του εισιτηρίου και με αφετηρία αυτήν την ανάγκη η EasyJet άνοιξε τα φτερά της.
Άλλαξε τις αερομεταφορές και έγινε στόχος εξαγοράς
Η επιτυχία της ΕasyJet υπήρξε ταχύτερη από όσο ακόμη και ο ιδρυτής της είχε αρχικά προβλέψει. Το 2000 η εταιρεία εισήχθη στο Χρηματιστήριο, γεγονός που σηματοδότησε τη μετάβασή της από ένα φιλόδοξο επιχειρηματικό εγχείρημα σε έναν οργανωμένο αεροπορικό όμιλο με ευρωπαϊκό αποτύπωμα. Εκείνη την περίοδο ο Στέλιος Χατζηιωάννου πήρε και μία από τις καθοριστικές αποφάσεις της διαδρομής του, κράτησε την ιδιοκτησία του brand «Εasy» στην ιδιωτική του εταιρεία, την ΕasyGroup.
Μια επιλογή που αποδείχθηκε καθοριστική για τη συνέχεια. Η ΕasyJet εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς μιας ευρύτερης οικογένειας αεροπορικών brands, τα οποία αξιοποίησαν την ίδια βασική ιδέα: απλές υπηρεσίες, καθαρή τιμολόγηση και αξία για τον καταναλωτή. Η εταιρεία προσδιόρισε σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο οι Ευρωπαίοι ταξιδεύουν για δουλειά, αναψυχή ή σύντομες αποδράσεις. Έβαλε στο καθημερινό λεξιλόγιο την ιδέα ότι το αεροπορικό ταξίδι μπορεί να είναι απλό, οικονομικό και προσβάσιμο, χωρίς να αποτελεί προνόμιο για λίγους.
Πλέον όμως η EasyJet δεν είναι πια η μικρή εταιρεία που ήρθε για να επαναπροσδιορίσει τις ευρωπαϊκές αερομεταφορές. Είναι ένας μεγάλος εισηγμένος όμιλος, με εκατοντάδες αεροσκάφη και μεγάλες παραγγελίες νέων αεροπλάνων, που επηρεάζεται άμεσα από τις πιέσεις του κλάδου, όπως το κόστος των καυσίμων και η διεθνής ενεργειακή κρίση, ο σκληρός ανταγωνισμός, τα λειτουργικά έξοδα, οι γεωπολιτικές κρίσεις και βέβαια οι αλλαγές στις συνήθειες των ταξιδιωτών.
Αυτή ακριβώς η πορεία επιτυχίας, σε συνδυασμό με τις προκλήσεις που τη συνοδεύουν, είναι και ο λόγος για τον οποίο η EasyJet βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της Castlelake – επενδυτικής εταιρείας που ωστόσο γνωρίζει καλά το σύμπαν των «ταξιδιών». Η αμερικανική εταιρεία διαχειρίζεται στόλο 375 αεροσκαφών, τα οποία εκμισθώνονται σε αερομεταφορείς διεθνώς, ενώ το 2023 απέκτησε ποσοστό 32% στη σκανδιναβική SAS, η οποία είχε βρεθεί σε διαδικασία χρεοκοπίας, συμμετοχή που σήμερα συνδέεται με τις κινήσεις της Air France-KLM για την ενσωμάτωση της εταιρείας.
Γιατί η EasyJet έγινε «λεία» της Castelake
Η Castlelake γνώριζε ότι η EasyJet βρίσκεται σε δύσκολη φάση.
Πρώτον, επειδή η χρηματιστηριακή της εικόνα έχει επιδεινωθεί αισθητά. Η EasyJet έχει χάσει περίπου το 45% της αξίας της μέσα σε πέντε χρόνια, την ώρα που η Ryanair, ο μεγάλος ανταγωνιστής της στον χώρο των low cost πτήσεων, έχει κινηθεί στην αντίθετη κατεύθυνση.
Δεύτερον, επειδή στο πρώτο εξάμηνο της φετινής οικονομικής χρήσης, από την 1η Οκτωβρίου έως τις 31 Μαρτίου, η εταιρεία ανακοίνωσε ζημιές 377 εκατ. λιρών, περίπου 436 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 27% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, λόγω υψηλού κόστους καυσίμων.
Τρίτον, επειδή το ίδιο το επιχειρηματικό μοντέλο της ΕasyJet βρίσκεται υπό εξέταση. Η εταιρεία κινείται σε μια ενδιάμεση ζώνη, δεν είναι ούτε «σκληρή» low cost όπως η Ryanair ή η Wizz Air, αλλά ούτε και παραδοσιακός αερομεταφορέας. Η τοποθέτησή της ως ένα είδος «premium low cost» την έκανε ελκυστική για ένα μεγάλο κοινό, αλλά σήμερα τη φέρνει αντιμέτωπη με ανταγωνισμό και από τις δύο πλευρές. Οι αμιγώς low cost πιέζουν τις τιμές, ενώ οι κλασικές αεροπορικές έχουν προσαρμόσει μέρος της εμπορικής τους πολιτικής σε χαμηλότερους ναύλους.
Υπάρχει όμως και ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας και αφορά τον στόλο. Η EasyJet διαθέτει 356 αεροσκάφη και έχει παραγγείλει ακόμη 287, εκ των οποίων τα 90 αναμένονται μέσα στα επόμενα τρία χρόνια. Για έναν επενδυτή όπως η Castlelake, που γνωρίζει σε βάθος την αγορά των αεροσκαφών και των μισθώσεων, αυτό το στοιχείο έχει ιδιαίτερη σημασία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η αξία του υφιστάμενου και μελλοντικού στόλου της εταιρείας θα μπορούσε να υπερβαίνει ακόμη και τη χρηματιστηριακή της αποτίμηση.
Η μετοχή της EasyJet έκλεισε την Παρασκευή στις 5,58 λίρες, γεγονός που σημαίνει ότι η προσφορά των 6,90 λιρών ενσωματώνει σημαντικό premium σε σχέση με την τρέχουσα χρηματιστηριακή αξία. Η τελευταία φορά που η μετοχή είχε κινηθεί πάνω από τα 6,90 λίρες ήταν στις αρχές του 2022, μέσα στην περίοδο της πανδημίας.
Άνω του 15% το ποσοστό του Στέλιου Χατζηιωάννου, αν πουλήσει θα πάρει 800 εκατ. λίρες
Η οικογένεια του Ελληνοκύπριου Στέλιου Χατζηιωάννου παραμένει μέχρι στιγμής ο μεγαλύτερος μέτοχος της EasyJet, με ποσοστό άνω του 15%. Κατά τον Guardian, εφόσον ολοκληρωθεί η συμφωνία, το τίμημα που αντιστοιχεί στο ποσοστό της οικογένειας θα μπορούσε να πλησιάσει τα 800 εκατ. λίρες. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει υπάρξει δημόσια τοποθέτηση από την πλευρά του.
Η EasyJet διαθέτει στόλο 356 σύγχρονων αεροσκαφών της οικογένειας Airbus A320, παραγγελίες για ακόμη 287 αεροσκάφη και δικαιώματα αγοράς για επιπλέον 100. Διατηρεί επίσης πολύτιμα slots σε κομβικά αεροδρόμια, όπως το Λονδίνο, το Μιλάνο και η Γενεύη. Σύμφωνα με τον Guardian, η αεροπορική δραστηριοποιείται σε 164 αεροδρόμια και 38 χώρες, απασχολώντας περίπου 19.000 εργαζομένους.
