Γεννημένος σε οικογένεια αμπελουργών από τα Φιλιατρά Μεσσηνίας, ο 65χρονος οινοποιός Μπάμπης Μπεκρής έχει συνδέσει τη ζωή του με το αμπέλι και το κρασί. Αν και οι ρίζες του βρίσκονται στη Μεσσηνία, ο ίδιος δηλώνει πλέον Μακεδόνας, καθώς έχει περάσει περισσότερα από τα μισά χρόνια της ζωής του στη Βόρεια Ελλάδα, όπου εγκαταστάθηκε το 1988, σε ηλικία 27 ετών.
Σήμερα βρίσκεται στο τιμόνι της Ένωσης «Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος», έχοντας πίσω του μια πορεία που ξεκίνησε από την οικογενειακή παράδοση της αμπελουργίας και συνεχίστηκε στον βορειοελλαδικό αμπελώνα, τον οποίο γνώρισε, αγάπησε και υπηρέτησε.
Η σχέση του με το αμπέλι, ωστόσο, είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα. Ήταν μόλις επτά ετών όταν, σε ημέρα τρύγου, περπατούσε ανάμεσα στους εργάτες κρατώντας μια νταμιτζάνα και ένα σφηνοπότηρο, κερνώντας τους ανθρώπους που μάζευαν τα σταφύλια. Η μικρή αυτή αποστολή που του είχε αναθέσει ο πατέρας του, μια παράδοση που ακολουθούσαν οι Μεσσήνιοι αμπελουργοί, έγινε το πρώτο του βήμα στον κόσμο του αμπελιού.
Δεκαετίες αργότερα, ο Μπάμπης Μπεκρής παραμένει βαθιά συνδεδεμένος με τον αμπελώνα της Βόρειας Ελλάδας, τον οποίο ξεχωρίζει για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, αλλά και για τους ανθρώπους που, όπως λέει, τον καλλιεργούν με γνώση και συνεργατικό πνεύμα. Η ενίσχυση αυτής της κουλτούρας συνεργασίας αποτελεί σήμερα έναν από τους βασικούς στόχους του, από τη θέση του προέδρου της Ένωσης «Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος» (ΕΝΟΑΒΕ), με έδρα τη Θεσσαλονίκη, στην οποία εξελέγη ομόφωνα στις αρχές Ιουλίου και θα υπηρετήσει έως τον Ιούνιο του 2028.
Για τον Μπάμπη Μπεκρή, η άμπελος και το κρασί είναι συνυφασμένα με τους παππούδες και τους γονείς του, αλλά ταυτόχρονα συνοδοιπόροι της ίδιας της ανθρώπινης ύπαρξης, αφού «όσο βαθιά και αν βουτήξεις στα βάθη των αιώνων, το κρασί είναι πάντα δίπλα στον άνθρωπο και εξελίσσεται μαζί του»: στοιχείο γαστρονομίας, πολιτισμικό αγαθό και γεννήτρια ψυχολογικής και συναισθηματικής ανάτασης. Όπως λέει χαρακτηριστικά, «δεν μπορείς να ξεφύγεις από αυτόν τον έρωτα», δεδομένου ιδίως ότι η Ελλάδα έχει μαγικά αμπελοτόπια, που όταν τα βλέπεις «σε πιάνει ρίγος. Δεν είναι ασύνηθες για εμάς να λέμε “είδα ένα ωραίο αμπέλι και με έπιασαν τα κλάματα”».
Ένα τέτοιο αμπέλι φαντάστηκε να απλώνεται στη Χαλκιδική, όταν βρέθηκε εκεί για άλλες δουλειές, το 1994-1995, και κοιτάζοντας μπροστά του από μια βίγλα, ονειρεύτηκε ένα κρασί να παράγεται στη γνωστή για τον Ακάνθιο οίνο περιοχή. Το 2007 ξεκίνησε με φίλους να υλοποιεί το όνειρο. Μεταξύ 2007 και 2010 έγινε ευρύτατη έρευνα σε διάφορες περιοχές του δήμου Αριστοτέλη και εκτεταμένες εδαφολογικές αναλύσεις και οι πρώτες φυτεύσεις έγιναν το 2010, δίνοντας σταδιακά υπόσταση στην «Akrathos Newlands Winery».
Ο Μπάμπης Μπεκρής, πρόεδρος Ένωσης «Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος» © Μπάμπης Μπεκρής
Οι πρωτοπόροι και φωτισμένοι και το sui generis Ξινόμαυρο
Τι τον εντυπωσιάζει στα αμπελοτόπια της Βόρειας Ελλάδας; «Αυτό που με εντυπωσίασε εξαρχής ήταν το terroir, η ποικιλομορφία, τα ωραία υψόμετρα, οι λόφοι με ήπιες κλίσεις, οι καλές μέσες θερμοκρασίες το καλοκαίρι, συνθήκες ιδανικές για την αμπελοκαλλιέργεια. Και η αμπελουργική παράδοση της περιοχής, το Αγιον Ορος, οι ζώνες του Ξινόμαυρου… Επίσης, η πρωτοπόρος σκέψη και η φιλοσοφία των Βορειοελλαδιτών αμπελουργών, η συνεργατικότητα, που απέδωσε και τη δημιουργία της ΕΝΟΑΒΕ και βρίσκεται στο DNA της, οι φωτισμένοι άνθρωποι όπως ο Γιάννης Μπουτάρης, που ήταν μέγιστος πρωτοπόρος, ο Βαγγέλης Γεροβασιλείου, ο Άγγελος Ιατρίδης, ο Στέλλιος Μπουτάρης, οι οινοποιοί της Δράμας που κάνουν εκπληκτική δουλειά και λυπάμαι που σίγουρα ξεχνάω πολλούς» λέει και προσθέτει ότι οι οινοποιοί της Βόρειας Ελλάδας είναι ίσως και οι πιο εξωστρεφείς στη χώρα, με τους μεγάλους παραγωγούς να πωλούν «μέχρι τα πέρατα της Γης» και τις εξαγωγές να αντιστοιχούν στο 30% έως και 50% του τζίρου σε κάποιες περιπτώσεις.
Όταν τον ρωτάμε ποια ποικιλία της Βόρειας Ελλάδας εκτιμά πως έχει τη μεγαλύτερη δυναμική, απαντά χωρίς δεύτερη σκέψη: «Το Ξινόμαυρο! Είμαι βέβαιος ότι το Ξινόμαυρο θα φτάσει το Ασύρτικο, το οποίο έχει πια αποτυπωθεί στις αγορές του εξωτερικού. Το Ξινόμαυρο έχει ήδη φανατικούς φίλους στο εξωτερικό και θεωρώ πως κακώς συγκρίνεται με άλλες ξένες ποικιλίες, γιατί είναι μια κατηγορία από μόνο του, πολύ εκφραστική ποικιλία. Θεωρώ πως θα είναι η επόμενη ελληνική ποικιλία, που θα καθιερωθεί στο εξωτερικό» εκτιμά και προσθέτει πως αυτή η επέκταση εκτός των συνόρων αρχικά θα ξεκινήσει από τους «ψαγμένους» λάτρεις του κρασιού, που αναζητούν ενεργά νέες ποικιλίες για να δοκιμάσουν και σταδιακά θα επεκταθεί και στο ευρύ καταναλωτικό κοινό.
Με βάση τα αποτελέσματα της πιο πρόσφατης έρευνας Αμπελουργικών Καλλιεργειών της ΕΛΣΤΑΤ (2020), στην περιοχή της Βόρειας Ελλάδας εντοπίζεται περίπου το ένα έκτο της πανελλαδικής παραγωγής οινοαμπέλων (από τα συνολικά περίπου 650.000 στρέμματα καλλιεργειών για παραγωγή κρασιού, τα περίπου 47.000 αντιστοιχούν στην Κεντρική Μακεδονία, πάνω από 26.300 στη Δυτική και σχεδόν 22.300 στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη). Κατά τις εκτιμήσεις του Μπάμπη Μπεκρή, τα οινοποιεία της Βόρειας Ελλάδας «τζιράρουν» περισσότερα από 100 εκατ. ευρώ ετησίως και η πορεία τους την τελευταία πενταετία είναι ανοδική, τόσο σε παραγωγή, όσο και σε μέσες τιμές. Ωστόσο, υψηλές είναι και οι προκλήσεις, όπως η κλιματική κρίση, η έλλειψη νέων εργαζομένων στον αμπελουργικό τομέα και οι συνεχείς μεταστροφές στις καταναλωτικές συνήθειες, όπως για παράδειγμα η τάση που σημειώνεται εσχάτως για κρασί χωρίς αλκοόλ, το οποίο κατά τη γνώμη του «δεν είναι κρασί».
Καν’ το όπως η Βουργουνδία
Στο τέλος της θητείας του, το καλοκαίρι του 2028, ο Μπάμπης Μπεκρής, θα ήθελε τα μέλη της ΕΝΟΑΒΕ να έχουν αυξηθεί σε 50, έναντι 33 σήμερα, καθώς πιστεύει ότι η ισχύς βρίσκεται στην ένωση και η απόδοση στη συνεργασία. Αυτό το έχουν ήδη αποδείξει περιοχές όπως η Βουργουνδία, που «αναπτύσσοντας τη συνεργατικότητα, κατόρθωσε να διαμορφώσει τις συνθήκες, που της επέτρεψαν να φτάσει το διάσημο Μπορντό. Όταν βρεθείς εκεί, οι άνθρωποι παντού μιλούν για κρασί και αμπέλι, για τίποτα άλλο και για εμένα η Βουργουνδία είναι η κορυφαία αμπελουργική περιοχή. Αυτή την ενίσχυση της συνεργατικότητας, τόσο σε περιφερειακό, όσο και σε εθνικό επίπεδο, θα ήθελα να την πετύχουμε και στην Ελλάδα, που τη χρειάζεται γιατί είμαστε μια μικρή χώρα με μικρή παραγωγή. Το ελληνικό κρασί έχει μια αδυναμία: του λείπει η κρίσιμη μάζα κι αν καταφέρουμε να συνεργαστούμε σε όλα τα επίπεδα και να υπάρχει και μια ενιαία εκπροσώπηση των Ελλήνων παραγωγών από έναν εθνικό σύνδεσμο όπως ο ΣΕΟ (Σύνδεσμος Ελληνικού Οίνου), πιστεύω ότι θα γίνει το μεγάλο άλμα μπροστά. Οι σύνδεσμοι και οι ενώσεις χρειάζονται περισσότερα μέλη» υπογραμμίζει, ενώ σε ό,τι αφορά τον μικρό κλήρο στην Ελλάδα σημειώνει ότι αυτό είναι ένα φαινόμενο με θετική και αρνητική όψη, καθώς από τη μια ο κατακερματισμός σε μικρές καλλιέργειες επιφυλάσσει ενίοτε αμπέλια-διαμάντια, κάποιες φορές μάλιστα με ξεχασμένες ποικιλίες, και από την άλλη περιορίζει την παραγωγή πρώτης ύλης.
Έτερος στόχος της θητείας του είναι η ευρύτερη και πιο σταθερή σύνδεση της οινοπαραγωγής με την επιστημονική κοινότητα, δεδομένου ιδίως ότι η κλιματική κρίση επιτάσσει από μόνη της αυτή τη συνεργασία. Την ώρα της συζήτησής μας (μεσημέρι Παρασκευής), τριγύρω πέφτουν αστραπόβροντα, έρχεται καταιγίδα. Κι είναι μια εποχή που το αμπέλι δεν χρειάζεται νερό, όπως παρατηρεί ο Μπάμπης Μπεκρής, προσθέτοντας ότι ακραία φαινόμενα, με καταιγίδες και κατακλυσμιαίες βροχές με τόσο νερό, που το έδαφος δεν προλαβαίνει να το απορροφήσει, εκδηλώνονται και στην περιοχή της Βόρειας Ελλάδας. Ωστόσο, το βορειοελλαδικό terroir είναι πολύ ανθεκτικό ακόμη, χάρη στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του. Με τους καύσωνες βέβαια, υπάρχει η τάση οι καλλιέργειες από πολύ πεδινές περιοχές να «ανηφορίζουν» σε μεγαλύτερα υψόμετρα, αλλά υπάρχει πάντα και το πλεονέκτημα του Αιγαίου, που χαρίζει τη δροσιά του στον αμπελώνα. Σε κάθε περίπτωση, η συνεργασία με τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα για την αύξηση της ανθεκτικότητας του αμπελώνα είναι απαραίτητη και ήδη το ΑΠΘ κάνει εξαιρετική δουλειά σε αυτό το πεδίο.
Άλλος βασικός στόχος για τη θητεία του είναι η επικοινωνία προς τα έξω της ταυτότητας και της αξίας του οίνου, σε μια εποχή που προϊόντα όπως το κρασί χωρίς αλκοόλ κερδίζουν έδαφος. Ο Μπάμπης Μπεκρής στοχεύει επίσης στην ενίσχυση της ενεργής συμμετοχής της νέας γενιάς στην αμπελουργία και την οινοπαραγωγή. Όπως σε όλον τον πρωτογενή τομέα, έτσι και στον αμπελουργικό, οι νέοι που θα παραλάβουν τη σκυτάλη από όσους αποχωρούν δεν είναι όσες και όσοι χρειάζονται. «Χρειάζεται να εμπνεύσουμε τους νέους και το κρασί με τη γοητεία του μπορεί να το κάνει αυτό. Η δουλειά μας είναι πολύ δύσκολη και για αυτό οι άνθρωποι που θα ασχοληθούν με αυτή πρέπει να τής έχουν αγάπη. Χρειάζεται τόσο μεγάλη προσήλωση, χρειάζεται να “συνομιλείς” με κάθε πρέμνο στο αμπέλι ώστε να αναγνωρίζεις τις ανάγκες του, οπότε αυτή τη δουλειά πρέπει να την αγαπήσεις, για να μπορέσεις να την κάνεις» καταλήγει ο Μπάμπης Μπεκρής
