Με το φρένο ενεργοποιημένο κινείται φέτος ο κλάδος του κρασιού στην Ελλάδα, σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, περιορισμένης καταναλωτικής διάθεσης και έντονου προβληματισμού για την πορεία της εστίασης και των εξαγωγών. Η εικόνα που διαμορφώνεται στην αγορά δεν αποδίδεται αποκλειστικά σε ελληνικές ιδιαιτερότητες, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο διεθνές περιβάλλον ανασφάλειας, που επηρεάζει συνολικά την κατανάλωση, τις πρώτες ύλες, τις εμπορικές ροές και τις επιχειρηματικές αποφάσεις.
Από τη συγκρατημένη αισιοδοξία στην ανησυχία
Στελέχη του κλάδου περιγράφουν μια χρονιά που ξεκίνησε με συγκρατημένη αισιοδοξία, η οποία όμως σταδιακά έχει μετατραπεί σε ανησυχία. Οι γεωπολιτικές εντάσεις, η ρευστότητα στο διεθνές εμπόριο, αλλά και η αβεβαιότητα που προκαλούν οι κινήσεις της αμερικανικής διοίκησης υπό τον Ντόναλντ Τραμπ δημιουργούν επιφυλακτικότητα σε όλο το μήκος της αλυσίδας. Η αγορά, όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές, βρίσκεται σε στάση αναμονής, τόσο από την πλευρά της παραγωγής όσο και από την πλευρά των προμηθευτών και της πώλησης.
Στην εγχώρια αγορά, το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στην εστίαση. Το κρασί τα προηγούμενα χρόνια είχε ανατιμηθεί στα σημεία εστίασης, με αποτέλεσμα ένα μπουκάλι σε εστιατόριο να έχει φτάσει συχνά σε επίπεδα που αποθαρρύνουν τον καταναλωτή. Τιμές της τάξης των 35, 40 ή 45 ευρώ για μία φιάλη έχουν καταστήσει την κατανάλωση κρασιού στην έξοδο επιλογή για πιο ειδικές περιστάσεις.
Η τάση αυτή έχει ήδη μεταφέρει μέρος της κατανάλωσης από την εστίαση στο σπίτι, τα προηγούμενα χρόνια. Ο καταναλωτής εξακολουθεί να αγοράζει κρασί, αλλά το προμηθεύεται συχνότερα από το σούπερ μάρκετ ή την κάβα και το καταναλώνει στο σπίτι, αντί να το παραγγείλει στο τραπέζι ενός εστιατορίου. Όταν βγαίνει έξω, στρέφεται συχνότερα σε πιο οικονομικές επιλογές, όπως μπίρα, τσίπουρο ή κρασί σε ποτήρι, αν και ακόμη και το ποτήρι έχει αυξηθεί αισθητά σε αρκετά σημεία εστίασης, με αποτέλεσμα να καθίσταται μη ελκυστικό ως επιλογή.
Στασιμότητα στα ράφια των σούπερ μάρκετ
Στα σούπερ μάρκετ, οι ποσότητες εμφανίζονται σχεδόν σταθερές, ενώ ο τζίρος κινείται ελαφρώς ανοδικά. Ωστόσο, η άνοδος αυτή χαρακτηρίζεται από παράγοντες της αγοράς περισσότερο τεχνική παρά ουσιαστική, καθώς πέρυσι είχαν προηγηθεί ανατιμήσεις και περιορισμοί στις προωθητικές ενέργειες, ενώ φέτος η αγορά λειτουργεί με περισσότερες προσφορές. Με άλλα λόγια, η αύξηση του τζίρου δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση των πωλούμενων όγκων, γεγονός που προκαλεί προβληματισμό.
Στον λάδο HoReCa, η εικόνα είναι δυσκολότερη. Η κατανάλωση κρασιού στην εστίαση εκτιμάται ότι κινείται πτωτικά, με την πίεση να είναι εντονότερη στα αστικά κέντρα. Η γενικότερη μείωση των δαπανηρών εξόδων, το αυξημένο κόστος ζωής και η αλλαγή συμπεριφοράς του καταναλωτή λόγω και του αυστηρότερου κώδικα οδικής κυκλοφορίας επηρεάζουν άμεσα το κρασί, ειδικά στις πιο ακριβές ετικέτες. Η αγορά φαίνεται να επιστρέφει σταδιακά σε πιο προσιτές προτάσεις και σε ετικέτες που κινούνται σε επίπεδα τιμών πιο κοντά στις πραγματικές δυνατότητες του καταναλωτή.
Την ίδια στιγμή, επιβράδυνση καταγράφεται και σε κατηγορίες που τα προηγούμενα χρόνια εμφάνιζαν ισχυρή ανάπτυξη. Χαρακτηριστικό είναι ότι σε επιχειρήσεις που τα τελευταία χρόνια έβλεπαν διψήφιους ρυθμούς ανόδου, φέτος η αύξηση περιορίζεται σε μονοψήφια επίπεδα. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα αντιστροφή της τάσης, αλλά δείχνει ότι η αγορά έχει περάσει σε πιο ώριμη και πιο επιφυλακτική φάση.
Κλυδωνισμοί στις εξαγωγές οίνων
Πρόσθετος παράγοντας αβεβαιότητας είναι οι εξαγωγές. Η εικόνα στο πρώτο διάστημα του έτους ήταν έντονα πιεσμένη, με σημαντική υποχώρηση σε ορισμένες περιπτώσεις, καθώς οι ξένες αγορές φαίνεται να διατηρούν απούλητα αποθέματα από το 2025 -μία ακόμα πτωτική χρονιά- και επομένως έχουν περιορίσει τις νέες παραγγελίες. Αν και η πτώση φαίνεται να μετριάζεται όσο προχωράει το έτος, η τάση παραμένει προβληματική, καθώς το φαινόμενο δεν αφορά μία μόνο εταιρεία, αλλά ευρύτερα τον κλάδο.
Στο κόστος, η αγορά παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις στις πρώτες ύλες και στα υλικά συσκευασίας. Η φιάλη, που τα προηγούμενα χρόνια είχε καταγράψει ισχυρές αυξήσεις, παραμένει ευαίσθητο σημείο για τα οινοποιεία, τα οποία φοβούνται νέα επιβάρυνση του γυάλινου μπουκαλιού, εάν η ζήτηση ή η διεθνής εφοδιαστική αλυσίδα διαταραχθούν εκ νέου.
Επιστροφή στα φθηνά κρασιά
Συνολικά, η φετινή χρονιά για το ελληνικό κρασί χαρακτηρίζεται από ρευστότητα. Η κατανάλωση δεν έχει καταρρεύσει, αλλά έχει αλλάξει χαρακτηριστικά. Η έξοδος γίνεται πιο επιλεκτική, η εστίαση πιέζεται, οι ακριβές ετικέτες δοκιμάζονται και οι εξαγωγές κινούνται με χαμηλότερο ρυθμό. Το πρώτο εξάμηνο θα είναι καθοριστικό για ασφαλέστερα συμπεράσματα, ωστόσο το μήνυμα της αγοράς είναι ήδη σαφές. Το 2026 δεν είναι χρονιά εύκολης ανάπτυξης, αλλά χρονιά προσαρμογής, προσεκτικής τιμολόγησης και επιστροφής σε πιο προσιτές επιλογές στη λογική διάσημων και ευρείας κατανάλωσης κρασιών του παρελθόντος, όπως το Lac de Roches ή το Μοσχοφίλερο Μπουτάρη.
