Nα συνεχίσει με αποφασιστικότητα τις μεταρρυθμίσεις την περίοδο 2026-2027, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει ήδη καταγραφεί στη δημοσιονομική σταθερότητα, τη μείωση του δημόσιου χρέους και την αντιμετώπιση χρόνιων μακροοικονομικών ανισορροπιών ζητούν οι Βρυξέλες από τη χώρα μας.
Στην τελευταία αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει πλέον μακροοικονομικές ανισορροπίες, καθώς το δημόσιο χρέος ακολουθεί σταθερά πτωτική πορεία, οι τράπεζες έχουν εξυγιάνει σε μεγάλο βαθμό τους ισολογισμούς τους και η αγορά εργασίας παρουσιάζει συνεχή βελτίωση. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες, οι οποίες απαιτούν νέες παρεμβάσεις τόσο στη φορολογία όσο και στη διακαιοσύνη.
Πρώτη προτεραιότητα αποτελεί η συνέχιση της συνετής δημοσιονομικής πολιτικής. Η Ελλάδα καλείται να τηρήσει τα όρια αύξησης των καθαρών δημοσίων δαπανών που έχουν συμφωνηθεί στο μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό σχέδιο, αξιοποιώντας παράλληλα την ευελιξία που παρέχει η ευρωπαϊκή ρήτρα διαφυγής για την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη ενίσχυσης της αμυντικής θωράκισης της χώρας, ζητά όμως οι πρόσθετες δαπάνες να συνοδεύονται από υψηλή αποδοτικότητα και μακροπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα.
Παράλληλα, τα μέτρα στήριξης για τις αυξημένες τιμές ενέργειας θα πρέπει να παραμείνουν προσωρινά και στοχευμένα προς τα ευάλωτα νοικοκυριά και τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Φορολογική μεταρρύθμιση και καταπολέμηση της φοροδιαφυγής
Η Επιτροπή καταγράφει σημαντική πρόοδο στη μείωση του κενού ΦΠΑ μέσω της ψηφιοποίησης της φορολογικής διοίκησης και των ηλεκτρονικών εργαλείων ελέγχου. Ωστόσο, ζητά:
- περαιτέρω ψηφιοποίηση και συγκέντρωση των φορολογικών και τελωνειακών ελέγχων,
- ενίσχυση των τελωνειακών υποδομών και των ελέγχων στα βασικά σημεία εισόδου,
- συστηματική αξιολόγηση των φορολογικών απαλλαγών και εξαιρέσεων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι το ελληνικό φορολογικό σύστημα περιλαμβάνει περισσότερες από 1.200 φορολογικές δαπάνες και εξαιρέσεις, γεγονός που αυξάνει την πολυπλοκότητα και μειώνει την αποτελεσματικότητα του συστήματος.
Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επισημαίνουν ότι η στεγαστική κρίση εξελίσσεται σε σημαντικό κοινωνικό πρόβλημα. Με βάση τα προβλήματα που έχουν ανακύψει τα τελευταία χρόνια οι Βρυξέλες συστήνουν στην ελληνική κυβέρνηση να, αυξήσει την προσφορά προσιτής και κοινωνικής κατοικίας, εφαρμόσει τη νέα στεγαστική στρατηγική και να αξιοποιήσει δημόσια ακίνητα για την ανάπτυξη κατοικιών.
Παρά τις παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει από τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις απονομής δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Επιτροπή ζητά από την κυβέρνηση την επιτάχυνση των πολιτικών και διοικητικών δικών, ταχύτερη επίλυση διαφορών που σχετίζονται με δημόσιες συμβάσεις, ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης των δικαστηρίων, αποτελεσματικότερη εφαρμογή εναλλακτικών μορφών επίλυσης διαφορών.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που παραμένουν σε εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Οι καθυστερήσεις στις δικαστικές διαδικασίες και στους πλειστηριασμούς θεωρούνται βασικό εμπόδιο για την ταχύτερη εκκαθάριση του ιδιωτικού χρέους. Σε ότι αφορά στο επιχειρηματικό περιβάλλον και τις επενδύσεις, η χώρα μας καλείται να μειώσει τη γραφειοκρατία και τα εμπόδια στην επιχειρηματικότητα. Μεταξύ των παρεμβάσεων που προτείνονται περιλαμβάνονται:
- απλοποίηση της περιβαλλοντικής αδειοδότησης,
- εκσυγχρονισμός του πλαισίου παραχωρήσεων στον αιγιαλό,
- ολοκλήρωση του Κτηματολογίου,
- περιορισμός των περιορισμών στην άσκηση επαγγελμάτων όπως δικηγόροι, μηχανικοί και λογιστές,
- διευκόλυνση της εγκατάστασης νέων επιχειρήσεων και ξένων επενδύσεων.
Παράλληλα, ζητείται καλύτερη πρόσβαση των νεοφυών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση και ανάπτυξη της εγχώριας αγοράς venture capital και private equity.
Οι Βρυξέλλες διαπιστώνουν ότι η χώρα μας εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα και ειδικά από το φυσικό αέριο. Γι’ αυτό συστήνουν:
- ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων,
- επιτάχυνση των διασυνδέσεων των νησιών,
- ενίσχυση των δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας,
- εγκατάσταση έξυπνων μετρητών,
- προώθηση της αποθήκευσης ενέργειας.
Ταυτόχρονα, ζητείται αναμόρφωση της ενεργειακής φορολογίας ώστε να ευνοείται η ηλεκτροκίνηση και η καθαρή ενέργεια αντί των ορυκτών καυσίμων. Η Επιτροπή ζητά επίσης συγκεκριμένο σχέδιο σταδιακής κατάργησης των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα.
Όπως σημειώνεται στην έκθεση της Κομισιόν η ελληνική οικονομία συνεχίζει να καταγράφει θετικές επιδόσεις, με σταθερή αναπτυξιακή πορεία και βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών. Η ανάπτυξη παραμένει ανθεκτική, με το ΑΕΠ να εξακολουθεί να ενισχύεται και τις προβλέψεις να δείχνουν συνέχιση της θετικής δυναμικής και τα επόμενα χρόνια, παρά το διεθνές αβέβαιο περιβάλλον. Την ίδια στιγμή, το δημόσιο χρέος ακολουθεί σαφή πτωτική πορεία, υποχωρώντας σημαντικά ως ποσοστό του ΑΕΠ και αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω τα επόμενα έτη, ενισχυμένο από τα πρωτογενή πλεονάσματα και την ονομαστική ανάπτυξη. Αντίστοιχα, τα δημοσιονομικά ελλείμματα έχουν περιοριστεί αισθητά, με τον προϋπολογισμό να εμφανίζει πλεονασματικές επιδόσεις, γεγονός που αντανακλά τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και τη συγκράτηση των δαπανών. Συνολικά, η εικόνα της ελληνικής οικονομίας χαρακτηρίζεται από ενισχυμένη δημοσιονομική σταθερότητα και σταδιακή αποκλιμάκωση του χρέους, στοιχείο που ενισχύει την αξιοπιστία της χώρας στις ευρωπαϊκές αγορές και θεσμούς.
