Οι παραχωρήσεις μπαίνουν σε νέα φάση, καθώς οι διαγωνισμοί για τα περιφερειακά αεροδρόμια προχωρούν, η Καλαμάτα ετοιμάζεται να περάσει σε νέο φορέα διαχείρισης, ενώ οι υφιστάμενοι αυτοκινητόδρομοι καλούνται να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις που δεν είχαν προβλεφθεί όταν υπογράφηκαν οι συμβάσεις τους. Το ερώτημα, πλέον, δεν είναι μόνο ποιος θα αναλάβει κάθε υποδομή, αλλά και ποιος θα καλύψει το κόστος του εκσυγχρονισμού της.
Στον διαγωνισμό για τα 22 περιφερειακά αεροδρόμια έχουν εμφανιστεί τρία επενδυτικά σχήματα, η Fraport μαζί με την εταιρεία Delta Airport Investments του Ομίλου Κοπελούζου, η κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ–GMR Airports και ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών. Η παρουσία επιχειρήσεων με εμπειρία στη διαχείριση αεροδρομίων ενισχύει τον ανταγωνισμό για ένα ιδιαίτερα ανομοιογενές χαρτοφυλάκιο, στο οποίο συνυπάρχουν νησιωτικοί προορισμοί με έντονη εποχικότητα, περιφερειακές πύλες και αεροδρόμια με μικρότερη επιβατική κίνηση.
Το δίκτυο, ωστόσο, καταγράφει ισχυρή άνοδο. Τα 22 αεροδρόμια εξυπηρέτησαν 2,44 εκατ. επιβάτες το 2025, έναντι 1,8 εκατ. το 2022, με μέση ετήσια αύξηση 10,8% στην τριετία. Πρώτη σε κίνηση ήταν η Πάρος, με περίπου 372.000 επιβάτες, και ακολούθησαν η Αλεξανδρούπολη, η Χίος, η Κάρπαθος και η Νάξος. Οι αριθμοί τεκμηριώνουν την αναπτυξιακή προοπτική, αλλά δεν αποτυπώνουν από μόνοι τους τις διαφορές που θα καθορίσουν την επενδυτική απόδοση, τις ανάγκες αναβάθμισης, τη δυνατότητα επέκτασης, την εποχικότητα και τη σύνδεση κάθε αεροδρομίου με την τοπική οικονομία.
Η επόμενη πρόκληση είναι να μετατραπεί το ενδιαφέρον σε δεσμευτικές προσφορές και, στη συνέχεια, σε επενδύσεις με μετρήσιμα αποτελέσματα. Η αναβάθμιση των εγκαταστάσεων, η βελτίωση της εξυπηρέτησης και η διαχείριση των αιχμών του καλοκαιριού θα είναι κρίσιμες για τα νησιά. Για την ηπειρωτική περιφέρεια, αντίστοιχα, η αξία του αεροδρομίου συνδέεται και με την τακτική αεροπορική πρόσβαση, όχι μόνο με την τουριστική κίνηση. Ο σχεδιασμός της παραχώρησης θα πρέπει συνεπώς να λάβει υπόψη διαφορετικές ανάγκες ανά αεροδρόμιο, ώστε τα μικρότερα να μη μείνουν πίσω από τις δημοφιλέστερες τουριστικές πύλες.
Στην Καλαμάτα, η διαδικασία βρίσκεται πιο κοντά στην αλλαγή σκυτάλης. Η 40ετής παραχώρηση έχει υπογραφεί και κυρωθεί από τη Βουλή, ενώ η ανάληψη της λειτουργίας από την κοινοπραξία Fraport AG, Delta Airport Investments και Πηλέας τοποθετείται πιθανότατα τον Νοέμβριο. Το τίμημα της παραχώρησης είναι 45 εκατ. ευρώ, ενώ το επενδυτικό πρόγραμμα ανέρχεται σε 125 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για διαφορετικά ποσά, το πρώτο αφορά το τίμημα για τα δικαιώματα διαχείρισης, ενώ το δεύτερο αφορά τις παρεμβάσεις στις εγκαταστάσεις. Τα έργα αναβάθμισης και επέκτασης αναμένεται να ξεκινήσουν περίπου δύο μήνες μετά την ανάληψη της διαχείρισης.
Στους αυτοκινητοδρόμους, το επίκεντρο μετακινείται από την κατασκευή νέων τμημάτων στις πρόσθετες επενδύσεις που απαιτεί η ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση. Σύμφωνα με το πρόσφατο ρεπορτάζ του Powergame.gr, το σχετικό κόστος εκτιμάται σε περισσότερα από 600 εκατ. ευρώ. Περιλαμβάνει πυκνότερο δίκτυο φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, υποδομές για βαρέα οχήματα και υδρογόνο, καθώς και ψηφιακές εφαρμογές στους δρόμους. Οι παραχωρησιούχοι υποστηρίζουν ότι οι υποχρεώσεις αυτές δεν είχαν ενσωματωθεί με τη σημερινή τους μορφή στις αρχικές συμβάσεις. Η Hellastron απορρίπτει την αύξηση των διοδίων ως τρόπο κάλυψης του κόστους και στο τραπέζι βρίσκεται η πιθανότητα επέκτασης της διάρκειας των παραχωρήσεων.
Η συζήτηση έχει πρακτική βάση, καθώς στους αυτοκινητοδρόμους λειτουργούν πλέον περισσότεροι από 50 σταθμοί φόρτισης, με μέση απόσταση μικρότερη των 60 χιλιομέτρων. Το δίκτυο αυτό, όμως, πρέπει να επεκταθεί και να αποκτήσει μεγαλύτερη ισχύ, καθώς αυξάνονται τόσο η χρήση ηλεκτρικών οχημάτων όσο και οι κανονιστικές απαιτήσεις. Η επιλογή της παράτασης των συμβάσεων θα μεταφέρει το κόστος σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, αλλά ταυτόχρονα θα επηρεάσει το πότε θα επιστρέψουν οι αυτοκινητόδρομοι στον δημόσιο έλεγχο και το ποια πρόσθετα δικαιώματα θα διατηρήσουν οι σημερινοί φορείς.
Το νέο κύμα παραχωρήσεων και επενδύσεων, επομένως, απαιτεί διαφάνεια σε τρία επίπεδα, ποιο είναι το πραγματικό κόστος, ποια έργα δεσμεύεται να εκτελέσει κάθε επενδυτής και με ποιους όρους αποσβένονται οι δαπάνες. Στα αεροδρόμια, οι επιβατικές αυξήσεις δημιουργούν ευκαιρία για αναβάθμιση. Στους δρόμους, η πράσινη μετάβαση προσθέτει υποχρεώσεις στις παλιές συμβάσεις. Η επιτυχία του μοντέλου θα κριθεί από το αν οι νέες συμφωνίες θα παράγουν καλύτερες υποδομές χωρίς να μεταφέρουν αδιαφανώς το κόστος στους χρήστες ή να περιορίζουν υπέρμετρα τον μελλοντικό δημόσιο έλεγχο.
