Η Αττική έχει πλέον ένα σαφέστερο σχέδιο για να αντιμετωπίσει το κυκλοφοριακό, αλλά όχι ακόμη ένα πλήρως εξασφαλισμένο χρηματοδοτικό και κατασκευαστικό χρονοδιάγραμμα για όλες τις μεγάλες παρεμβάσεις. Ο τριπλός κόμβος Σκαραμαγκά προχωρά ως συγκεκριμένο έργο, ενώ ο άξονας Ελευσίνα–Οινόφυτα και η Σήραγγα Ηλιούπολης παραμένουν κρίσιμες προτάσεις που χρειάζονται ωρίμανση, αποφάσεις για το μοντέλο υλοποίησης και πόρους.
Η υπογραφή της σύμβασης για τον τριπλό κόμβο Σκαραμαγκά έφερε στο προσκήνιο το ευρύτερο σχέδιο για τη Δυτική Αττική. Το έργο, προϋπολογισμού περίπου 65 εκατ. ευρώ, προβλέπει παρεμβάσεις στη σύνδεση του λιμανιού του Πειραιά με τη Λεωφόρο Σχιστού, τη Δυτική Περιφερειακή Λεωφόρο Αιγάλεω, την Αττική Οδό και την εθνική οδό Αθηνών–Κορίνθου. Στον κόμβο Σχιστού προβλέπεται νέα γέφυρα 135 μέτρων για την κυκλοφορία προς το Σχιστό και ανακατασκευή της υφιστάμενης, ώστε η κίνηση προς Κόρινθο να εξυπηρετείται με δύο λωρίδες ελεύθερης ροής, αντί της σημερινής διέλευσης από μία λωρίδα και φωτεινό σηματοδότη.
Το έργο περιλαμβάνει επίσης ανισόπεδο ημικόμβο στον Ασπρόπυργο, για να συνδεθεί η Δυτική Περιφερειακή Λεωφόρος Αιγάλεω με τα διυλιστήρια και τον υφιστάμενο κόμβο της περιοχής. Η σύνδεση έχει ιδιαίτερη σημασία για τις βιομηχανικές και εμπορευματικές δραστηριότητες της Δυτικής Αττικής. Στο ίδιο πακέτο προβλέπονται αντιπλημμυρικά δίκτυα απορροής, στοιχείο που διευρύνει τη λειτουργία του έργου πέρα από την κυκλοφορία. Η νέα διαδρομή φιλοδοξεί να προσφέρει εναλλακτική για επιβατικά οχήματα και φορτηγά και να αποσυμφορήσει τον Κηφισό. Η τελική επίδραση, όμως, θα εξαρτηθεί από το πόσο αποτελεσματικά θα συνδεθεί με τους υπόλοιπους μεγάλους άξονες.
Μεγαλύτερης κλίμακας παρέμβαση είναι ο άξονας Ελευσίνα–Οινόφυτα, η λεγόμενη «παράκαμψη της Αττικής». Η πρόταση που έχει καταθέσει η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ προβλέπει αυτοκινητόδρομο περίπου 45 χιλιομέτρων, με δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση, ΛΕΑ, ανισόπεδους κόμβους, γέφυρες και σήραγγες. Το κόστος εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει το 1 δισ. ευρώ. Η διαδρομή θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς την Αττική Οδό και τον Κηφισό, ενώ η σύνδεση με τις εμπορευματικές ζώνες του Θριασίου θα μπορούσε να επιτρέψει σε φορτηγά που κατευθύνονται από και προς τον Πειραιά να παρακάμπτουν τον αστικό άξονα.
Η προώθηση του έργου έχει επανέλθει δυναμικά στην πολιτική συζήτηση, αλλά η αναφορά σε επιτάχυνση της ωρίμανσης δεν ισοδυναμεί με εξασφαλισμένη κατασκευή. Τα βασικά ζητήματα παραμένουν ανοιχτά, η χρηματοδότηση, η νομική διαδρομή και το μοντέλο παραχώρησης. Ένα σενάριο που εξετάζεται είναι να αξιοποιηθεί υφιστάμενη σύμβαση παραχώρησης, πιθανώς της Νέας Οδού, ώστε να περιοριστεί η ανάγκη κάλυψης ολόκληρου του κόστους από τον κρατικό προϋπολογισμό. Το σχετικό ρεπορτάζ του Powergame.gr επισημαίνει ότι ένα έργο κοντά στο 1 δισ. ευρώ δεν μπορεί να προχωρήσει μόνο με πολιτική εξαγγελία, χωρίς να έχει καθοριστεί η πηγή χρηματοδότησης
Το μοντέλο της επέκτασης μιας υφιστάμενης παραχώρησης δεν είναι απλό. Μια σημαντική χρονική παράταση μπορεί να θεωρηθεί ουσιώδης αλλαγή της αρχικής σύμβασης, με συνέπεια να απαιτηθεί ευρωπαϊκή έγκριση ή ακόμη και νέος διαγωνισμός. Η διασταυρούμενη χρηματοδότηση, δηλαδή η χρήση εσόδων από ώριμες παραχωρήσεις για νέα έργα, επίσης εγείρει ζητήματα ανταγωνισμού και κρατικών ενισχύσεων. Αντίστοιχη λύση εξετάζεται για τη Σήραγγα Ηλιούπολης, έργο που θα συνέδεε την Κατεχάκη με τη Λεωφόρο Βουλιαγμένης, αλλά βρίσκεται σε σαφώς πιο πρώιμο στάδιο.
Η Σήραγγα Ηλιούπολης και οι επεκτάσεις της Αττικής Οδού προς Λαύριο και Ραφήνα εντάσσονται στο ευρύτερο σχέδιο για καλύτερη σύνδεση του λεκανοπεδίου με τα λιμάνια και την Ανατολική Αττική. Η ουσία, όμως, είναι να συνδεθεί ο σχεδιασμός με συγκεκριμένα δεδομένα όπως την προβλεπόμενη κυκλοφορία, το κόστος, τις επιπτώσεις στα διόδια και το χρονικό ορίζοντας υλοποίησης. Χωρίς αυτά, η αναφορά σε νέα έργα δεν αποκαλύπτει πόσος χρόνος θα απαιτηθεί μέχρι να μειωθεί ουσιαστικά η πίεση στο υφιστάμενο δίκτυο.
Η Αττική χρειάζεται παρεμβάσεις που να λειτουργούν ως ενιαίο δίκτυο και όχι ως μεμονωμένοι κόμβοι. Ο Σκαραμαγκάς μπορεί να βελτιώσει τις μεταφορές στη Δυτική Αττική, η παράκαμψη Ελευσίνα–Οινόφυτα να δημιουργήσει νέο διάδρομο για εμπορεύματα και η Σήραγγα Ηλιούπολης να αλλάξει τις διαδρομές από τα νότια προς τα ανατολικά. Η προτεραιότητα τώρα είναι να δημοσιοποιηθούν οι ώριμες μελέτες και οι οικονομικοί όροι κάθε έργου. Έτσι θα φανεί ποια έργα μπορούν πράγματι να προχωρήσουν και ποια παραμένουν στο στάδιο της πρότασης.
