Ριζικές αλλαγές στον χάρτη του ΕΝΦΙΑ φέρνει το 2027, με χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων να βλέπουν τον φόρο τους να μηδενίζεται, άλλους να κερδίζουν σημαντικές εκπτώσεις και αρκετούς να βρίσκονται αντιμέτωπους με υψηλότερες επιβαρύνσεις. Στο επίκεντρο βρίσκεται η επέκταση της απαλλαγής για τις κύριες κατοικίες σε χιλιάδες μικρούς οικισμούς της χώρας, αλλά και μια ιδιαίτερα σημαντική ρύθμιση για όσους έχουν δηλώσει ανακριβή στοιχεία στην Εφορία καθώς θα μπορούν να διορθώσουν την εικόνα της ακίνητης περιουσίας τους για την περίοδο 2014-2026 χωρίς να πληρώσουν τον πρόσθετο ΕΝΦΙΑ των προηγούμενων ετών, όχι όμως και να αποφύγουν την αυξημένη φορολογική επιβάρυνση που θα προκύψει για το 2027.
Το νέο τοπίο δημιουργεί δύο διαφορετικές ταχύτητες για τους φορολογούμενους. Από τη μία πλευρά, όσοι πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά, περιουσιακά και γεωγραφικά κριτήρια θα δουν τον φόρο να περιορίζεται ή να εξαφανίζεται. Από την άλλη, όσοι προχωρήσουν σε διορθώσεις στο Ε9 και αποκαλύψουν μεγαλύτερη ακίνητη περιουσία από αυτήν που είχαν δηλώσει, θα κληθούν να πληρώσουν τον φόρο που πραγματικά τους αναλογεί από το επόμενο εκκαθαριστικό.
- Κατάργηση ΕΝΦΙΑ σε περισσότερους μικρούς οικισμούς
Όπως προαναφέρθηκε η σημαντικότερη αλλαγή για το 2027 αφορά την πλήρη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ των κύριων κατοικιών σε μικρούς οικισμούς. Το μέτρο διευρύνεται και καλύπτει πλέον οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους σε όλη τη χώρα και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία. Η νέα ρύθμιση αφορά φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και έχουν την κύρια κατοικία τους στους συγκεκριμένους οικισμούς. Εξαιρούνται οι οικισμοί της Περιφέρειας Αττικής, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.
Βασική προϋπόθεση είναι η συνολική φορολογητέα αξία να μην υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ. Η απαλλαγή αφορά αποκλειστικά την κύρια κατοικία και όχι το σύνολο της ακίνητης περιουσίας του ιδιοκτήτη. Επομένως, εάν κάποιος διαθέτει επιπλέον εξοχικό, οικόπεδο ή άλλο ακίνητο, δεν απαλλάσσεται αυτομάτως από τον ΕΝΦΙΑ για αυτά.
- Ποιοι κινδυνεύουν να πληρώσουν υψηλότερο ΕΝΦΙΑ το 2027
Μία εξίσου σημαντική αλλαγή αφορά τους ιδιοκτήτες που έχουν δηλώσει λανθασμένα ή ελλιπή στοιχεία για τα ακίνητά τους στο Ε9.
Με τη λειτουργία του νέου Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), οι φορολογούμενοι θα έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν την περιουσιακή τους εικόνα και να διορθώσουν λάθη και παραλείψεις που αφορούν τα έτη 2014 έως και 2026.
Η ρύθμιση δίνει μια σημαντική φορολογική διευκόλυνση καθώς οι ιδιοκτήτες μπορούν να υποβάλουν αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις Ε9 με τα πραγματικά στοιχεία των ακινήτων τους, χωρίς να καταλογιστούν πρόσθετος ΕΝΦΙΑ για τα προηγούμενα έτη, τόκοι και πρόστιμα εκπρόθεσμης υποβολής.
Ωστόσο, η απαλλαγή δεν σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες θα συνεχίσουν να πληρώνουν τον ίδιο φόρο και στο μέλλον.
Εάν, για παράδειγμα, ένα διαμέρισμα έχει δηλωθεί με μικρότερη επιφάνεια από την πραγματική, η διόρθωση των τετραγωνικών μέτρων δεν θα οδηγήσει σε αναδρομική χρέωση για την περίοδο 2014-2026. Θα αποτυπωθεί όμως η πραγματική επιφάνεια και ο ΕΝΦΙΑ του 2027 θα υπολογιστεί με βάση τα διορθωμένα στοιχεία.
Το ίδιο ισχύει για περιπτώσεις λανθασμένων ποσοστών συνιδιοκτησίας, εμπράγματων δικαιωμάτων, βοηθητικών χώρων ή άλλων χαρακτηριστικών που επηρεάζουν τον υπολογισμό του φόρου.
Η ευνοϊκή ρύθμιση δεν καλύπτει ακίνητα για τα οποία δεν είχε δηλωθεί καθόλου δικαίωμα ιδιοκτησίας μέχρι τις 13 Νοεμβρίου 2026. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν διαγράφεται ο αναλογών ΕΝΦΙΑ των προηγούμενων ετών, ενώ προβλέπεται απαλλαγή από τόκους και πρόστιμα, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις της διάταξης. Επιπλέον, δεν υπάγονται στη συγκεκριμένη διευκόλυνση τα πιστωτικά ιδρύματα, οι διαχειριστές και οι αγοραστές πιστώσεων που αναφέρονται στη σχετική νομοθεσία.
Η προθεσμία για τις διορθώσεις θα είναι έως το τέλος του τέταρτου μήνα από την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του ΜΙΔΑ. Εφόσον η πλατφόρμα ενεργοποιηθεί τον Δεκέμβριο του 2026, η προθεσμία αναμένεται να εκπνεύσει στο τέλος Απριλίου 2027. Το ακριβές χρονοδιάγραμμα θα εξαρτηθεί από την πραγματική ημερομηνία έναρξης λειτουργίας.
- Ποιοι δικαιούνται έκπτωση 50% στον ΕΝΦΙΑ
Μειωμένο κατά 50% ΕΝΦΙΑ δικαιούνται φορολογούμενοι που πληρούν σωρευτικά συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Ειδικότερα, προβλέπεται ότι:
- Το συνολικό φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 9.000 ευρώ, προσαυξημένο κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο και κάθε εξαρτώμενο μέλος.
- Η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων στα οποία έχει δικαίωμα ο φορολογούμενος, ο/η σύζυγος και τα εξαρτώμενα τέκνα δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 150 τετραγωνικά μέτρα.
- Πρέπει να πληρούνται και τα προβλεπόμενα όρια συνολικής αξίας ακίνητης περιουσίας, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι τα κριτήρια είναι σωρευτικά. Δεν αρκεί, δηλαδή, κάποιος να έχει χαμηλό εισόδημα, εάν η ακίνητη περιουσία του υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια.
- Ποιοι δικαιούνται πλήρη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ
Πλήρη απαλλαγή, δηλαδή μηδενικό ΕΝΦΙΑ για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας τους, μπορούν να εξασφαλίσουν συγκεκριμένες κατηγορίες οικογενειών και φορολογουμένων με αναπηρία. Συγκεκριμένα, δικαιούχοι είναι: Οικογένειες με τρία ή περισσότερα εξαρτώμενα τέκνα, Οικογένειες στις οποίες ο φορολογούμενος, ο/η σύζυγος ή οποιοδήποτε εξαρτώμενο τέκνο έχει αναπηρία σε ποσοστό 80% και άνω. Για να χορηγηθεί η απαλλαγή πρέπει να πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
- Το συνολικό ετήσιο οικογενειακό εισόδημα, δηλωθέν ή τεκμαρτό, δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 12.000 ευρώ, προσαυξημένο κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο και κάθε εξαρτώμενο μέλος.
- Η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων στα οποία κατέχουν δικαιώματα τα μέλη της οικογένειας δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 150 τετραγωνικά μέτρα.
- Η έκπτωση για τις ασφαλισμένες κατοικίες
Στο πλαίσιο των ελαφρύνσεων διατηρείται και η έκπτωση για κατοικίες που είναι ασφαλισμένες έναντι σεισμού, πυρκαγιάς και πλημμύρας. Η μείωση διαμορφώνεται ως εξής:
- 20% για κατοικίες φορολογητέας αξίας έως 500.000 ευρώ.
- 10% για κατοικίες φορολογητέας αξίας άνω των 500.000 ευρώ.
Σημειώνεται ότι το ακίνητο πρέπει να είναι ασφαλισμένο σωρευτικά για σεισμό, πυρκαγιά και πλημμύρα.
