Νέο πακέτο μέτρων για την ενέργεια με στόχο να επιταχυνθεί η μετάβαση σε πιο πράσινες μορφές, να μειωθεί το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και να ενισχυθεί η ενεργειακή αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσίασε η Κομισιόν.
Το σχέδιο περιλαμβάνει επενδύσεις σε καθαρές μορφές ενέργειας, προώθηση της τεχνολογίας μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων (SMRs) και παρεμβάσεις που θα συμβάλουν στη μείωση των λογαριασμών ρεύματος για τους καταναλωτές. Οι πρωτοβουλίες αυτές παρουσιάζονται λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 19 Μαρτίου, όπου οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών θα συζητήσουν, μεταξύ άλλων, το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος.
Σε ανάρτησή του, ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν τόνισε ότι η Ευρώπη δίνει προτεραιότητα στη σταθεροποίηση των τιμών και στη διασφάλιση επαρκών ενεργειακών αποθεμάτων, σε μια περίοδο έντονης αστάθειας στις αγορές λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή. Όπως σημείωσε, η βασική φιλοσοφία του νέου πλαισίου είναι ότι οι λογαριασμοί ενέργειας δεν θα πρέπει να επιβαρύνουν υπερβολικά τα νοικοκυριά. Για τον λόγο αυτό προωθείται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που στοχεύει στη μείωση του κόστους, στην ενδυνάμωση των καταναλωτών και στην καλύτερη προστασία των πιο ευάλωτων πολιτών.
Παράλληλα, επισήμανε ότι το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο για την υλοποίηση μέτρων που θα δώσουν ουσιαστικές λύσεις σε πολίτες και επιχειρήσεις απέναντι στις υψηλές τιμές ενέργειας, καθώς απαιτούνται τόσο μακροπρόθεσμες διαρθρωτικές αλλαγές όσο και άμεσα μέτρα στήριξης.
Ενέργεια: Μέτρα για τα νοικοκυριά
Η Κομισιόν προτείνει παρεμβάσεις που θα μειώσουν το ενεργειακό κόστος για τους πολίτες και θα επιτρέψουν στα νοικοκυριά να συμμετέχουν πιο ενεργά στο ενεργειακό σύστημα, για παράδειγμα παράγοντας και καταναλώνοντας τη δική τους ηλιακή ενέργεια. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, όσοι παράγουν και χρησιμοποιούν τη δική τους ενέργεια από φωτοβολταϊκά μπορούν να εξοικονομούν περίπου 260 έως 550 ευρώ ετησίως.
Μεταξύ των αλλαγών που προτείνονται είναι:
- απλούστερη διαδικασία αλλαγής προμηθευτή ενέργειας,
- πιο σαφείς και κατανοητοί λογαριασμοί και συμβάσεις,
- χαμηλότεροι φόροι και επιβαρύνσεις στους λογαριασμούς ρεύματος,
- ισχυρότερη προστασία για τα ευάλωτα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια.
Ενέργεια: Έμφαση στους μικρούς πυρηνικούς αντιδραστήρες
Στο σχέδιο γίνεται επίσης ιδιαίτερη αναφορά στους μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες (SMRs), μια νέα πυρηνική τεχνολογία που θεωρείται ότι μπορεί να παρέχει σταθερή και καθαρή ενέργεια. Η ΕΕ σκοπεύει να στηρίξει την ανάπτυξή τους ώστε οι πρώτες εγκαταστάσεις να λειτουργήσουν στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Μέχρι το 2050, η αξιοποίησή τους εκτιμάται ότι θα μπορούσε να μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ευρώπη έως και κατά 60 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα.
Μείωση των εισαγωγών καυσίμων
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζει ότι τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να μειώσουν το κόστος εισαγωγών καυσίμων περίπου κατά 130 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο μέχρι το 2030. Αυτό θα επιτευχθεί μέσω μεγαλύτερης χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αύξησης του εξηλεκτρισμού της οικονομίας, βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας και ενίσχυσης των ενεργειακών δικτύων.
Η στρατηγική δίνει επίσης μεγάλη έμφαση σε νέες και καινοτόμες ενεργειακές τεχνολογίες, όπως η μακροχρόνια αποθήκευση ενέργειας, τα πλωτά αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα, η γεωθερμία, η θαλάσσια ενέργεια και τα αγρο-φωτοβολταϊκά. Στόχος είναι να μειωθεί το επενδυτικό ρίσκο αυτών των τεχνολογιών ώστε να προσελκύσουν περισσότερα κεφάλαια και να περάσουν ταχύτερα στη μαζική αξιοποίηση.
Μεγάλες επενδύσεις έως το 2030
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, για την ενεργειακή μετάβαση θα απαιτούνται επενδύσεις περίπου 660 δισεκατομμυρίων ευρώ κάθε χρόνο έως το 2030, ενώ την επόμενη δεκαετία το ποσό θα αυξηθεί περίπου στα 695 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η δημόσια χρηματοδότηση είναι σημαντική, αλλά δεν επαρκεί από μόνη της για να καλύψει τις ανάγκες αυτές. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να κινητοποιηθούν πολύ περισσότερα ιδιωτικά κεφάλαια. Στην Ευρώπη, θεσμικοί επενδυτές όπως συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες και κρατικά επενδυτικά ταμεία διαχειρίζονται περιουσιακά στοιχεία άνω των 12 τρισεκατομμυρίων ευρώ και αναζητούν μακροπρόθεσμες και σταθερές επενδύσεις, όπως είναι τα ενεργειακά έργα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων σχεδιάζει να διαθέσει περισσότερα από 75 δισεκατομμύρια ευρώ μέσα στα επόμενα τρία χρόνια για έργα καθαρής ενέργειας, δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, ενεργειακή αποδοτικότητα και νέες τεχνολογίες. Παράλληλα θα συμβάλει με ποσό έως και 500 εκατομμυρίων ευρώ στο Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων Υποδομών.
Νέα εργαλεία χρηματοδότησης
Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει δύο βασικούς τρόπους για την ενίσχυση των επενδύσεων στον ενεργειακό τομέα:
- τη δυνατότητα τιτλοποίησης μελλοντικών εσόδων από έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μετατρέποντας τις μελλοντικές πληρωμές σε επενδυτικούς τίτλους που μπορούν να προσφέρουν σταθερές αποδόσεις,
- τη χρήση υβριδικών ομολόγων, που επιτρέπουν σε ενεργειακές εταιρείες και διαχειριστές δικτύων να αντλούν κεφάλαια χωρίς να αυξάνεται υπερβολικά ο δανεισμός τους, καθιστώντας τα έργα πιο ελκυστικά για τους επενδυτές.
