Στα νέα προγράμματα «Εξοικονομώ», τα οποία θα χρηματοδοτηθούν από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, οι δικαιούχοι θα έχουν στη διάθεσή τους δύο διαφορετικές λύσεις συμμετοχής, για να προχωρήσουν στην ενεργειακή αναβάθμιση της κατοικίας τους. Εκτός από το μοντέλο που εφαρμόζεται μέχρι σήμερα, με αποκλειστική συνεργασία με μηχανικό και εφάπαξ κάλυψη του μέρους της επένδυσης που δεν επιδοτείται, ή τη λήψη τραπεζικού δανείου, θα μπορούν πλέον να αξιοποιήσουν και το on bill financing, δηλαδή να αποπληρώσουν σταδιακά τις σχετικές δαπάνες, μέσω δόσεων που θα ενσωματώνονται στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
Η νέα αυτή δυνατότητα θα περιορίσει την ανάγκη για άμεση διάθεση σημαντικών κεφαλαίων από τους ενδιαφερόμενους. Πρόκειται για μία παρέμβαση που συνδέεται με τη γενικότερη στόχευση του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, το οποίο φιλοδοξεί να στηρίξει τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος και στις προκλήσεις της πράσινης μετάβασης.
Το ίδιο πλεονέκτημα της τμηματικής εξόφλησης προσφέρει το on bill financing και σε ενεργειακές αναβαθμίσεις που θα «τρέξουν» χωρίς επιδότηση οι προμηθευτές. Έτσι, έχει στόχο να διευρύνει την πρόσβαση των νοικοκυριών σε παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας, πέρα από τους πεπερασμένους πόρους που διατίθενται για επιχορηγήσεις.
Δύο δρόμοι για αναβάθμιση
Όσον αφορά τις επιδοτήσεις, τα νέα «Εξοικονομώ» θα υλοποιηθούν με πόρους του Ταμείου, από το οποίο η Ελλάδα αναμένεται να αξιοποιήσει περίπου 1,2 δισ. ευρώ για δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, από ένα συνολικό πακέτο 5,3 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο επόμενος κύκλος του προγράμματος τοποθετείται χρονικά στις αρχές του 2027, για καταναλωτές που απειλούνται με ενεργειακή ένδεια με την επέκταση του Χρηματιστηρίου Ρύπων στις μεταφορές και τον οικιστικό τομέα.
Ενδεικτικό της κοινωνικής στόχευσης των παρεμβάσεων είναι το γεγονός ότι δικαίωμα συμμετοχής αναμένεται να έχουν, μεταξύ άλλων, τετραμελείς οικογένειες με ετήσιο εισόδημα έως 27.100 ευρώ, ενώ το σχετικό όριο αυξάνεται στα 30.100 ευρώ όταν κάποιο μέλος του νοικοκυριού αντιμετωπίζει πρόβλημα αναπηρίας.
Όπως είχε αναφέρει τον περασμένο Μάρτιο ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, κατά την παρουσίαση των έργων που θα χρηματοδοτηθούν από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, προβλέπεται να πραγματοποιηθούν ενεργειακές αναβαθμίσεις σε περίπου 62.000 κατοικίες. Παράλληλα, τα ποσοστά ενίσχυσης εκτιμάται ότι σε αρκετές περιπτώσεις θα υπερβαίνουν το 80%, καλύπτοντας ακόμη και τον ΦΠΑ των παρεμβάσεων.
Η εμπλοκή των παρόχων ενέργειας
Οι δικαιούχοι θα μπορούν να επιλέξουν ένα ευρύ φάσμα εργασιών ενεργειακής θωράκισης, όπως θερμομονώσεις και θερμοπροσόψεις, αντικατάσταση κουφωμάτων, συστήματα σκίασης και άλλες παρεμβάσεις που μειώνουν την κατανάλωση ενέργειας και περιορίζουν το κόστος λειτουργίας της κατοικίας. Ωστόσο, η βασική καινοτομία των νέων προγραμμάτων δεν αφορά τόσο τις επιλέξιμες επενδύσεις, όσο τον τρόπο χρηματοδότησής τους.
Η πρώτη επιλογή που θα έχουν οι ενδιαφερόμενοι είναι η κλασική διαδικασία που ακολουθείται μέχρι σήμερα στα προγράμματα «Εξοικονομώ». Σε αυτή την περίπτωση, ο ιδιοκτήτης συνεργάζεται με μηχανικό για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των παρεμβάσεων, είτε καταβάλλοντας εφάπαξ το μέρος του κόστους που δεν καλύπτεται από την επιδότηση, είτε λαμβάνοντας για αυτό τον σκοπό τραπεζικό δάνειο.
Πλέον, όμως, θα υπάρχει και μία δεύτερη «διαδρομή». Μέσω του on bill financing, οι πάροχοι ενέργειας θα μπορούν να εμπλέκονται στη χρηματοδότηση του μη επιδοτούμενου τμήματος της επένδυσης, με την εξόφληση να γίνεται σταδιακά μέσω μηνιαίων δόσεων που θα εμφανίζονται στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Το εν λόγω σχήμα θεσμοθετήθηκε στις αρχές Μαΐου, με Κοινή Απόφαση του υπουργού και του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Σταθερός ο ρόλος του μηχανικού
Όπως έχει γράψει το Powergame.gr, για να ενεργοποιηθεί το συγκεκριμένο μοντέλο θα πρέπει η σχετική σύμβαση ανάμεσα στον ιδιώτη και τον προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας να υπογραφεί από τον ιδιοκτήτη της εγκατάστασης. Παράλληλα, το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει σημαντικές δικλείδες προστασίας για τους καταναλωτές, καθώς η μη εξυπηρέτηση των δόσεων δεν θα δίνει στον πάροχο το δικαίωμα να προχωρήσει σε διακοπή ηλεκτροδότησης.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι η ύπαρξη ενός τέτοιου δανείου δεν θα περιορίζει την ελευθερία του καταναλωτή να αλλάξει πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας στο μέλλον. Το τι θα συμβαίνει με το υπόλοιπο της οφειλής -για παράδειγμα αν θα απαιτείται η άμεση εξόφλησή του- θα καθορίζεται από τους όρους της σύμβασης που θα έχει υπογραφεί.
Ανάλογη πρόβλεψη θα υπάρχει και για την περίπτωση μεταβίβασης του ακινήτου. Εφόσον μία κατοικία πωληθεί πριν από την πλήρη αποπληρωμή της χρηματοδότησης, η διαχείριση του υπολειπόμενου ποσού θα ρυθμίζεται επίσης μέσω της σύμβασης, ώστε να είναι εκ των προτέρων γνωστές οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα όλων των εμπλεκομένων μερών.
Σε κάθε περίπτωση, η εισαγωγή του on bill financing δεν μεταβάλλει τον κομβικό ρόλο του μηχανικού στη διαδικασία. Ο μηχανικός θα εξακολουθήσει να είναι απαραίτητος για τη διενέργεια των ενεργειακών επιθεωρήσεων, την επιλογή των κατάλληλων παρεμβάσεων και την επίβλεψη της υλοποίησής τους. Εκείνο που αλλάζει είναι ο τρόπος κάλυψης του ιδιωτικού κόστους της επένδυσης. Έτσι, τα νέα «Εξοικονομώ» φιλοδοξούν να συνδυάσουν υψηλά ποσοστά επιδότησης με πιο ευέλικτα εργαλεία χρηματοδότησης, ώστε οι ενεργειακές αναβαθμίσεις να γίνουν προσβάσιμες από ακόμη περισσότερα νοικοκυριά.
