Ο Κάθετος Διάδρομος περνά σταδιακά από το επίπεδο του πολιτικού σχεδιασμού και των γεωπολιτικών διακηρύξεων σε μια φάση με πιο σαφή εμπορικά, ρυθμιστικά και επενδυτικά χαρακτηριστικά. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα στην εκδήλωση με θέμα «Ο Κάθετος Διάδρομος: Η Νέα Πύλη Ενεργειακής Ασφάλειας για την Ευρώπη.
Οι παρεμβάσεις του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, της πρέσβειρας των Ηνωμένων Πολιτειών Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, του προέδρου της Atlantic SEE LNG Trade Κωνσταντίνου Ξιφαρά και του διευθύνοντος συμβούλου της Atlantic SEE LNG Trade και προέδρου και CEO του Ομίλου AKTOR Αλέξανδρου Εξάρχου συγκλίνουν στο ότι ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί πλέον ένα έργο με διττή σημασία: εμπορική, επειδή δημιουργεί νέες δυνατότητες προμήθειας και μεταφοράς LNG, και γεωπολιτική, επειδή ενισχύει τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών της Ευρώπης και τη διατλαντική συνεργασία.
Η Ευρώπη επιχειρεί να περιορίσει οριστικά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η διαθεσιμότητα ποσοτήτων, αλλά η εξασφάλιση αξιόπιστης, ανταγωνιστικής και μακροχρόνιας ενεργειακής πρόσβασης. Ο Κάθετος Διάδρομος φιλοδοξεί να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό, μετατρέποντας την Ελλάδα από περιφερειακή αγορά κατανάλωσης σε κρίσιμο κόμβο της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής της Ευρώπης.
Εξάρχου: Ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά πλέον εμπορική και γεωπολιτική βάση
Τη μετάβαση του Κάθετου Διαδρόμου από έναν φιλόδοξο σχεδιασμό σε ένα έργο με πλέον χειροπιαστή εμπορική και γεωπολιτική βάση ανέδειξε ο διευθύνων σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade και πρόεδρος και CEO του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου. Όπως σημείωσε, η ημέρα έχει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς ένα εγχείρημα που πριν από λίγους μήνες αντιμετωπιζόταν από αρκετούς ως μη επιτεύξιμο, αποκτά πλέον ρεαλιστικές προϋποθέσεις υλοποίησης.
Κομβικό στοιχείο, σύμφωνα με τον κ. Εξάρχου, είναι ότι δεν ενεργοποιείται απλώς η συμφωνία με τη Venture Global, αλλά διπλασιάζονται και οι προβλεπόμενες ποσότητες. Η Atlantic SEE LNG Trade διαθέτει πλέον δύο συμφωνίες off-take, ύψους 1,5 δισ. κυβικών μέτρων η καθεμία, εξέλιξη που προσδίδει στο εγχείρημα μεγαλύτερη εμπορική ασφάλεια και ενισχύει τη δυνατότητα μεταφοράς αμερικανικού LNG προς τις αγορές που θα εξυπηρετεί ο Κάθετος Διάδρομος.
Ο ίδιος αναφέρθηκε στην παρατεταμένη προσπάθεια που απαιτήθηκε ώστε να διαμορφωθεί ένα λειτουργικό σχήμα συνεργασίας ανάμεσα στο Δημόσιο και μια ιδιωτική εταιρεία. Τόνισε ότι ο Κάθετος Διάδρομος έχει σαφή εθνικό χαρακτήρα και ότι όλοι όσοι συμμετέχουν στην προώθησή του υπηρετούν, πέρα από το επιχειρηματικό τους συμφέρον, έναν ευρύτερο εθνικό στόχο: την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της γεωπολιτικής θέσης της Ελλάδας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή των Ηνωμένων Πολιτειών και της Αμερικανίδας πρέσβειρας Κίμπερλι Γκίλφοϊλ. Όπως είπε, χωρίς την υποστήριξη της πρέσβειρας και της αμερικανικής πλευράς, το έργο δεν θα μπορούσε να λάβει την ίδια δυναμική ούτε να αποκτήσει τον έντονο εθνικό και γεωπολιτικό του χαρακτήρα. Επισήμανε ακόμη ότι οι παρεμβάσεις της κ. Guilfoyle συνέβαλαν ώστε να καταδειχθεί ότι το project δεν είναι μόνο τεχνικά και εμπορικά εφικτό, αλλά και πολιτικά υλοποιήσιμο.
Ο κ. Εξάρχου ευχαρίστησε την κα Γκίλφοϊλ, τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον πρόεδρο της Atlantic SEE LNG Trade, Κωνσταντίνο Ξιφαρά, για τη συμβολή τους στην προώθηση της πρωτοβουλίας. Δήλωσε αισιόδοξος για την πορεία του εγχειρήματος, υπογραμμίζοντας ότι η σημασία του υπερβαίνει την προοπτική βελτίωσης των οικονομικών μεγεθών του Ομίλου AKTOR. Κατά τον ίδιο, η ουσία του έργου βρίσκεται στη δυνατότητα της Ελλάδας να ενισχύσει τη θέση της ως ενεργειακής πύλης και ως αξιόπιστου γεωπολιτικού κόμβου για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου και ο Κωνσταντίνος Ξιφαράς © powergame.gr
Ξιφαράς: Η συμφωνία με τη Venture Global ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης
Τη στρατηγική σημασία της ενεργειακής συνεργασίας Ελλάδας – Ηνωμένων Πολιτειών για την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης ανέδειξε με τη σειρά του ο πρόεδρος της Atlantic SEE LNG Trade, Κωνσταντίνος Ξιφαράς, συνδέοντας τη νέα συμφωνία με τη Venture Global με τη σταδιακή αναβάθμιση της Ελλάδας σε ενεργειακό κόμβο για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Όπως τόνισε, η συνεργασία των δύο χωρών υπερβαίνει ένα μεμονωμένο εμπορικό συμβόλαιο, καθώς αφορά τον τρόπο με τον οποίο Ελλάδα και ΗΠΑ μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός ασφαλέστερου, ανθεκτικότερου και περισσότερο διαφοροποιημένου ενεργειακού μέλλοντος για την Ευρώπη. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές αναταράξεις έχουν επαναφέρει την ενεργειακή ασφάλεια στον πυρήνα της διεθνούς συζήτησης, ο κ. Ξιφαράς υπογράμμισε ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά αφορά άμεσα τη σταθερότητα, την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία των ευρωπαϊκών χωρών.
Ο ίδιος σημείωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πλέον εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παγκόσμιους προμηθευτές LNG, ενώ η Ελλάδα έχει επενδύσει σε υποδομές, διασυνδέσεις και νέες δυνατότητες μεταφοράς, που της επιτρέπουν να λειτουργεί ως πύλη εισόδου ενέργειας προς τις αγορές της ευρύτερης περιοχής. Η συνάντηση αυτών των δύο δυναμικών, όπως ανέφερε, δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, τη βαθύτερη διασύνδεση των ευρωπαϊκών αγορών και τη δημιουργία νέων διαδρόμων συνεργασίας, ανάπτυξης και οικονομικής αξίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, χαρακτήρισε τη συμφωνία της Atlantic SEE LNG Trade με τη Venture Global ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας πραγματικότητας. Μέσα από τη συνεργασία ΔΕΠΑ Εμπορίας και AKTOR διαμορφώνεται, όπως σημείωσε, μια νέα πλατφόρμα που συνδέει παραγωγούς LNG, υποδομές μεταφοράς και αγορές κατανάλωσης, αξιοποιώντας τη γεωγραφική θέση της Ελλάδας και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια.
Για τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, η πρωτοβουλία αυτή συνιστά, κατά τον κ. Ξιφαρά, στρατηγική επιλογή με τριπλό στόχο: την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της χώρας, τη δημιουργία νέων εμπορικών δυνατοτήτων και την περαιτέρω εδραίωση της Ελλάδας στον χάρτη των αξιόπιστων ενεργειακών κόμβων της περιοχής. Υπογράμμισε ότι η χώρα διαθέτει ήδη σύγχρονες υποδομές LNG, σημαντικές διεθνείς διασυνδέσεις, ισχυρές συνεργασίες και ένα σταθερότερο πλαίσιο που επιτρέπει μακροχρόνιο σχεδιασμό.
«Η ενεργειακή ασφάλεια δεν οικοδομείται με μεμονωμένες κινήσεις», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι απαιτεί συνέχεια, συνεργασίες και επενδύσεις που παράγουν ουσιαστική αξία για τις κοινωνίες και τις οικονομίες. Στο ίδιο πνεύμα, ευχαρίστησε τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, καθώς και την Αμερικανίδα πρέσβειρα, Kimberly Guilfoyle, για τη στήριξη και την επιμονή τους στην προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου.
Υπενθύμισε ακόμη ότι η αρχική συμφωνία με τη Venture Global είχε υπογραφεί τον περασμένο Νοέμβριο, στο πλαίσιο του P-TEC, με έναν από τους μεγαλύτερους ανεξάρτητους προμηθευτές αμερικανικού LNG. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με τη διεύρυνση της συνεργασίας, ενισχύει -όπως τόνισε- τις γεωπολιτικές σχέσεις Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών και προσδίδει μεγαλύτερο βάρος στη θέση της χώρας σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές εξελίξεις βρίσκονται ολοένα και πιο κοντά στην ευρωπαϊκή γειτονιά.
Ο κ. Ξιφαράς κατέληξε ότι η ενεργειακή αυτή σύμπραξη δεν αποτελεί μόνο μια εμπορική επιτυχία, αλλά μέρος μιας ευρύτερης γεωπολιτικής αναβάθμισης της Ελλάδας, η οποία καλείται πλέον να αξιοποιήσει τις υποδομές, τις συμμαχίες και τη θέση της για να αποκτήσει πιο ενεργό ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.
Παπασταύρου: Ο Κάθετος Διάδρομος γίνεται μόνιμη αρτηρία ενεργειακής ασφάλειας
Τη σκυτάλη πήρε στη συνέχεια ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου ο οποίος μίλησε για τη σύνδεση της ενεργειακής πολιτικής με τη γεωπολιτική σταθερότητα, την απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο και τον αναβαθμισμένο ρόλο της Ελλάδας στη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της περιοχής.
Ο Σταύρος Παπασταύρου © powergame.gr
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η εργαλειοποίηση της ενέργειας από τη Ρωσία, μετά την εισβολή στην Ουκρανία, απέδειξε με τον πλέον σαφή τρόπο πως η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται στενά ως ζήτημα επάρκειας ποσοτήτων. Όπως σημείωσε, ασφάλεια σημαίνει σταθερότητα, συνοχή και δυνατότητα πρόσβασης σε ενέργεια που είναι ταυτόχρονα αξιόπιστη και προσιτή. «Δεν είναι ασφάλεια, αν δεν είναι φθηνή και σταθερή», ήταν το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του, με τον ίδιο να επισημαίνει ότι η Ευρώπη πλήρωσε τελικά πολύ ακριβά την προηγούμενη εξάρτησή της από το φθηνό ρωσικό αέριο.
Σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε το REPowerEU, δηλαδή την ευρωπαϊκή στρατηγική που διαμορφώθηκε ως απάντηση στην ενεργειακή κρίση και στην ανάγκη ταχύτερης διαφοροποίησης πηγών και οδεύσεων προμήθειας. Κατά τον κ. Παπασταύρου, η πολιτική αυτή δεν αποτελεί πλέον μόνο μια ευρωπαϊκή διακήρυξη προθέσεων, αλλά περνά σταδιακά στο πεδίο των υποδομών, των εμπορικών εργαλείων και των διακρατικών συμφωνιών. Ο Κάθετος Διάδρομος, όπως ανέφερε, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός σχεδίου που πριν από λίγα χρόνια παρέμενε σε επίπεδο σχεδιασμού, αλλά πλέον «έχει πάρει σάρκα και οστά» και προχωρά στην υλοποίηση των βασικών του οροσήμων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις εξελίξεις που ακολούθησαν το P-TEC της Αθήνας και στην κινητοποίηση που υπήρξε σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την άρση ρυθμιστικών και διοικητικών εμποδίων. Το νέο καθεστώς δημοπρασιών, με την πρώτη διαδικασία να προγραμματίζεται για τις 6 Ιουλίου, προβλέπει μειωμένα τιμολόγια και προϊόντα μεγαλύτερης διάρκειας. Έτσι, οι traders δεν θα περιορίζονται σε βραχυχρόνιες κρατήσεις δυναμικότητας, αλλά θα μπορούν να «κλειδώνουν» μεταφορική ικανότητα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, έως και για ένα έτος. Πρόκειται, όπως εξήγησε, για κρίσιμη αλλαγή ώστε να δημιουργηθούν σταθερότερες εμπορικές ροές φυσικού αερίου προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Ο υπουργός παραδέχθηκε ότι η πορεία αυτή δεν ήταν αυτονόητη. Υπήρχαν, όπως είπε, σημαντικά ρυθμιστικά ζητήματα, αλλά και γραφειοκρατικές δυσκολίες που έπρεπε να ξεπεραστούν, προκειμένου οι υποδομές να λειτουργήσουν με ενιαίο, πρακτικό και εμπορικά ελκυστικό τρόπο. Η κινητοποίηση των Βρυξελλών, η συνεργασία των εμπλεκόμενων χωρών και η ενεργοποίηση των διαχειριστών των υποδομών συνέβαλαν, κατά τον ίδιο, ώστε να δοθούν λύσεις και να ενισχυθεί η προοπτική του διαδρόμου.
Ο Κάθετος Διάδρομος, σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, δεν είναι μια προσωρινή απάντηση στην ενεργειακή κρίση, αλλά μια υποδομή με μόνιμο αποτύπωμα για την ευρύτερη περιοχή. Μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, των Δυτικών Βαλκανίων, αλλά και της Ουκρανίας, δημιουργώντας μια νέα ενεργειακή αρτηρία για μια αγορά περίπου 100 εκατομμυρίων ανθρώπων. Η αξία του, όπως ανέφερε, δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο φυσικό αέριο, καθώς δημιουργεί προϋποθέσεις για ευρύτερη οικονομική, εμπορική και γεωπολιτική σύγκλιση στην περιοχή.
Στη γεωπολιτική διάσταση της πρωτοβουλίας, ο υπουργός σημείωσε ότι ο Κάθετος Διάδρομος λειτουργεί ως «γέφυρα» της διατλαντικής συνεργασίας, καθώς σε αυτόν συναντώνται οι στρατηγικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Υπενθύμισε ότι στις επαφές που είχαν προηγηθεί με αμερικανική κυβερνητική εκπροσώπηση είχε διαπιστωθεί κοινή αντίληψη πως η ανάπτυξη του διαδρόμου δεν ενισχύει μόνο την ενεργειακή διαφοροποίηση της Ευρώπης, αλλά δημιουργεί μια πιο σταθερή και αμοιβαία επωφελή σχέση μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής.
Παράλληλα, συνέδεσε αυτή την εξέλιξη με τη συνολική αναβάθμιση της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου. Αναφέρθηκε στις νέες δυνατότητες που ανοίγονται από τις ενεργειακές εξελίξεις στην Κύπρο και στην Αίγυπτο, αλλά και στην προοπτική η Ελλάδα να αποκτήσει στο μέλλον ρόλο παραγωγού φυσικού αερίου. Στη νέα αυτή αρχιτεκτονική, όπως τόνισε, ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία, αφού μπορεί να αποτελέσει βασικό κρίκο για τη μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου από την Ανατολική Μεσόγειο προς τις αγορές της Ευρώπης.
Ο κ. Παπασταύρου ξεκαθάρισε ότι η κυβερνητική στήριξη αφορά το ρυθμιστικό και θεσμικό σκέλος του εγχειρήματος και δεν συνιστά παρέμβαση στις εμπορικές επιλογές της αγοράς. Τόνισε, ωστόσο, ότι η Πολιτεία οφείλει να δημιουργεί τους όρους ώστε τέτοιες υποδομές να μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και να προσελκύσουν πραγματικό εμπορικό ενδιαφέρον. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε ειδικά στην κοινοπραξία AKTOR – ΔΕΠΑ, σημειώνοντας ότι επέδειξε επιμονή στην αντιμετώπιση των δυσκολιών που εμφανίστηκαν στην πορεία του έργου.
Κλείνοντας, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η πρόοδος του Κάθετου Διαδρόμου έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, επειδή αντανακλά τη γεωπολιτική αναβάθμιση της χώρας και την προσπάθεια να μετατραπεί από περιφερειακό καταναλωτή ενέργειας σε κρίσιμο κόμβο ενεργειακής ασφάλειας για την ευρύτερη περιοχή.
Κίμπερλι Γκίλφοϊλ: «Game changer» η νέα συμφωνία LNG για Ελλάδα, ΗΠΑ και Κάθετο Διάδρομο
Τέλος, τον διπλασιασμό των ποσοτήτων που προβλέπει το συμβόλαιο της Atlantic See LNG Trade με τη Venture Global χαρακτήρισε ως ιστορικό ορόσημο η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, πρέσβειρα των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία αναβαθμίζει ουσιαστικά τη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία.
Η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ © powergame.gr
Όπως ανέφερε, το νέο συμβόλαιο συνιστά «game changer» για τη σχέση ΗΠΑ και Ευρώπης στον τομέα της ενέργειας, καθώς προβλέπει την προμήθεια αμερικανικού LNG για χρονικό ορίζοντα 20 ετών, με συνολική αξία 9 δισ. δολαρίων. Η συμφωνία, σύμφωνα με την ίδια, εξασφαλίζει καθαρό και ανταγωνιστικό αμερικανικό φυσικό αέριο και δημιουργεί μια πιο σταθερή βάση για τον ενεργειακό εφοδιασμό της ευρύτερης περιοχής.
Η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της συμφωνίας για την Ελλάδα, σημειώνοντας ότι ενισχύει τις προοπτικές της χώρας να εξελιχθεί σε ενεργειακό κόμβο για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Παράλληλα, επεσήμανε ότι η συμφωνία είναι επωφελής όχι μόνο για την Ελλάδα και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και για τις χώρες που εξυπηρετούνται από τον Κάθετο Διάδρομο, καθώς τους προσφέρει μια πρόσθετη, αξιόπιστη και ανταγωνιστική επιλογή προμήθειας φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με την Αμερικανίδα πρέσβειρα, η ανάπτυξη αυτών των νέων εμπορικών ροών δεν αφορά μόνο τις ποσότητες LNG, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ενεργειακής αυτονομίας και ασφάλειας της Ευρώπης. «Η αμερικανική ενέργεια σημαίνει διατλαντική συνεργασία και ευρωπαϊκή ασφάλεια», ήταν το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής της.
Η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ τόνισε ότι Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες μοιράζονται ένα κοινό όραμα για ενεργειακές συνεργασίες με απτό οικονομικό και γεωπολιτικό αποτέλεσμα, τόσο για τις σημερινές ανάγκες ασφάλειας εφοδιασμού όσο και για τις επόμενες γενιές.
