«Σάρκα και οστά» αρχίζει να παίρνει η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου στα Δυτικά Βαλκάνια, έπειτα από την πολιτική συμφωνία στα μέσα Μαΐου για τη διεύρυνση του πρότζεκτ στη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία. Έτσι, σύμφωνα με πληροφορίες του Powergame.gr, ξεκινά άμεσα η τεχνική προετοιμασία για την ένταξη αυτών των δύο επιπλέον προορισμών στα νέα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας στο Vertical Corridor.
Υπενθυμίζεται ότι τα νέα προϊόντα συμφωνήθηκαν με την Κομισιόν στα τέλη Μαρτίου και λύνουν μία σειρά από «αγκάθια» για την αξιοποίηση του πρότζεκτ, με σκοπό τη μεταφορά αερίου σε όλες τις χώρες από τις οποίες διέρχεται ο βασικός κορμός της εν λόγω «ενεργειακής αρτηρίας» -δηλαδή στη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία- με αφετηρία την Ελλάδα, όπου θα καταφτάνει με τη μορφή LNG. Πλέον, το πρότζεκτ θα αποκτήσει και μία δυτική κατάληξη στα Βαλκάνια, για τη μεταφορά καυσίμου σε Βελιγράδι και Σκόπια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το νέο αυτό βαλκανικό σκέλος του Vertical Corridor θα αποκτήσει σημαντική δυναμική από το επόμενο έτος, όταν θα ολοκληρωθούν οι αγωγοί Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας και Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας. Επίσης, δεν είναι ξεκάθαρο αν η ενσωμάτωση των δύο νέων προορισμών θα γίνει έστω και τυπικά μέχρι τις 6 Ιουλίου, όταν είναι προγραμματισμένη η «πρεμιέρα» των καινούριων προϊόντων.
Τα πλεονεκτήματα
Σε κάθε περίπτωση, με την ένταξη στα νέα προϊόντα της δέσμευσης δυναμικότητας για μεταφορά αερίου σε Βελιγράδι και Σκόπια από την Ελλάδα, θα μπορούν traders και προμηθευτές να αξιοποιούν σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως συμβαίνει και με τους τέσσερις υφιστάμενους προορισμούς. Ένα τέτοιο σημαντικό ατού θα είναι το ανταγωνιστικό κόστος χρήσης του Vertical Corridor, σε παρόμοια επίπεδα με άλλες ευρωπαϊκές οδεύσεις.
Επίσης, όπως και στις υπόλοιπες τέσσερις αγορές που μπορεί ήδη να καταλήξει το αέριο, οι χρήστες θα έχουν τη δυνατότητα να καταστρώσουν μακροπρόθεσμα πλάνα για τη μεταφορά καυσίμου στα Δυτικά Βαλκάνια, καθώς θα μπορούν να «κλειδώσουν» capacity σε ετήσια, τριμηνιαία και μηνιαία βάση.
Εξίσου σημαντικό είναι πως τα παραπάνω πλεονεκτήματα θα μπορούν να αξιοποιηθούν με την ασφάλεια πως η δέσμευση δυναμικότητας γίνεται με πλήρως θωρακισμένο τρόπο από ρυθμιστικής σκοπιάς. Κι αυτό γιατί για την προηγούμενη φόρμουλα δέσμευσης capacity (μέσω των προϊόντων Route 1, 2 και 3) υπήρχαν «γκρίζα σημεία» για το κατά πόσο αυτή ήταν σύμφωνη με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και, κατά συνέπεια, θωρακισμένη από τυχόν ενστάσεις στα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα.
Η υπουργική συνάντηση
Υπενθυμίζεται ότι η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου στα Βαλκάνια αποτέλεσε βασικό θέμα της Τετραμερούς Υπουργικής Συνάντησης για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, που διεξήχθη στην Αθήνα στα τέλη Μαΐου, με τη συμμετοχή των Υπουργών και εκπροσώπων αρμόδιων για θέματα Ενέργειας της Ελλάδας, της Σερβίας, της Βόρειας Μακεδονίας και της Βουλγαρίας.
«Υποδομές, διασυνδέσεις, σύζευξη αγορών, ο Κάθετος Διάδρομος, είναι έργα που ενισχύουν την ασφάλεια εφοδιασμού, ενδυναμώνουν τη γεωπολιτική σταθερότητα και δημιουργούν συνθήκες ανάπτυξης στην περιοχή. Σήμερα συμφωνήσαμε τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου με τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, καθώς και τη θεσμοθέτηση της συνεργασίας των τεσσάρων κρατών», είχε σημειώσει ο Έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.
Η ενσωμάτωση των δύο βαλκανικών προορισμών στα νέα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας διευρύνει γεωγραφικά το Vertical Corridor, ως προς τη φόρμουλα μεταφοράς του αερίου στους δύο νέους προορισμούς. Η αντίστοιχη τεχνική δυνατότητα θα γίνει πραγματικότητα από το επόμενο έτος, κατ΄αρχάς με την ολοκλήρωση του αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας.
Το έργο θα έχει αρχική δυναμικότητα 1 δισ. κυβικών μέτρων (bcm) ετησίως. Ωστόσο, σύμφωνα με τις έως τώρα τεχνικές εκτιμήσεις, μέσω συγκεκριμένων προσαρμογών στη λειτουργία του ελληνικού συστήματος μεταφοράς, η εξαγωγική ικανότητα θα μπορεί να αυξηθεί έως και στα 2,8 bcm. Επίσης, μέχρι το τέλος του 2027 θα προστεθεί και ο δεύτερος «κρίκος» του νέου βαλκανικού κλάδου του Κάθετου Διαδρόμου, με την ολοκλήρωση του αγωγού Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας. Η δυναμικότητά του θα είναι 1,5 bcm.
Αυξημένο «ειδικό βάρος» για Vertical Corridor και Ελλάδα
Τόσο η δομή των νέων προϊόντων όσο και η επέκταση του Vertical Corridor σε Σερβία και Βόρεια Μακεδονία δείχνει ότι το πρότζεκτ έχει ωριμάσει σημαντικά από την πρώτη στιγμή της σύλληψής του. Όπως επισημαίνουν παράγοντες του κλάδου, από μία πρωτοβουλία ειδικά για την κάλυψη των αναγκών της Ουκρανίας σε αέριο, έχει εξελιχθεί σε μία πολλά υποσχόμενη λύση για τη διακίνηση αερίου σε όλη τη νοτιοανατολική Ευρώπη καθώς και στα Βαλκάνια.
Καθώς πλέον ο Κάθετος Διάδρομος ωριμάζει σε «όχημα» μετατροπής όλης αυτής της γεωγραφικής περιοχής σε έναν ενιαίο χώρο εμπορίας φυσικού αερίου, όπως επισημαίνουν οι ίδιοι παράγοντες, οι προοπτικές επιτυχίας του πλέον τίθενται σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Κατά συνέπεια, αν και εκτιμάται πως θα υπάρξουν προσφορές χρηστών στην πρώτη δημοπρασία του Ιουλίου, ακόμη και αν η έκβασή της είναι εντελώς αρνητική (όπως και οποιουδήποτε άλλου διαγωνισμού στην πορεία) δεν μπορεί να ερμηνευτεί ως τελεσίδικο «ναυάγιο» για το πρότζεκτ. Αντίθετα, οι προοπτικές του πλέον θα κριθούν σε πιο ευρύ χρονικό ορίζοντα, ενισχύοντας συνεχώς τις προοπτικές να πετύχει.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή έχει διπλή σημασία. Από τη μία πλευρά ενισχύει τον ρόλο της ως πύλης εισόδου φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας τόσο τη Ρεβυθούσα όσο και τις νέες υποδομές LNG. Από την άλλη μεριά, αναβαθμίζει τη γεωπολιτική της θέση, σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή ασφάλεια έχει μετατραπεί σε κεντρικό ζητούμενο για ολόκληρη την Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, δεν είναι τυχαίο ότι ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και CEO της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου, έχει χαρακτηρίσει το Vertical Corridor ως ένα εθνικό στοίχημα πρωτίστως.
