Οι περισσότερες κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης δηλώνουν ότι υποστηρίζουν την ενεργειακή μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα. Όσον αφορά, όμως, επενδύσεις σε μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες, η στάση τους φαίνεται λιγότερο «πράσινη».
Τα κράτη-μέλη της ΕΕ, μεταδίδει το Politico, κατέληξαν την Τετάρτη σε συμφωνία που διευκολύνει τη διοχέτευση ιδιωτικών κεφαλαίων, τα οποία προορίζονται για πράσινες δραστηριότητες, προς εταιρείες που αναπτύσσουν νέα έργα ορυκτών καυσίμων.
Αυτό σημαίνει ότι μεγάλες εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι οποίες επενδύουν δισεκατομμύρια σε νέες γεωτρήσεις και κοιτάσματα, θα μπορούν να περιλαμβάνονται σε «βιώσιμα» επενδυτικά ταμεία, εφόσον επενδύουν παράλληλα σε τεχνολογίες όπως αιολική ενέργεια, φωτοβολταϊκά, υδρογόνο, δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (CCS).
Χαλαρώνουν οι πράσινοι κανόνες
Η πρωτοβουλία αυτή αποδυναμώνει σημαντικά την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία επιδίωκε να κατευθύνει περισσότερα κεφάλαια σε εταιρείες που πραγματικά μετασχηματίζονται προς μια πιο πράσινη κατεύθυνση.
Η Επιτροπή θέλει η βιώσιμη χρηματοδότηση να στηρίζει επιχειρήσεις που βρίσκονται σε διαδικασία απανθρακοποίησης και όχι μόνο εκείνες που είναι ήδη περιβαλλοντικά φιλικές.
Παράλληλα, επιδιώκει να διαχωρίσει σαφώς τα αυστηρά «πράσινα» επενδυτικά κεφάλαια και τα «ταμεία μετάβασης» (transition funds).
Στόχος είναι οι επενδυτές να γνωρίζουν ακριβώς πού τοποθετούνται τα χρήματά τους και να περιοριστεί το φαινόμενο του greenwashing (παραπλανητικής προβολής περιβαλλοντικής ευθύνης).
Αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις
Περιβαλλοντικές οργανώσεις και ειδικοί στη βιώσιμη χρηματοδότηση θεωρούν ότι οι αλλαγές που προωθούν τα κράτη-μέλη υπερβαίνουν τα όρια.
Η Isabella Ritter, σύμβουλος της οργάνωσης ShareAction, δήλωσε: «Ανοίγει διάπλατα η πόρτα στο greenwashing και προδίδεται η εμπιστοσύνη επενδυτών και καταναλωτών που πιστεύουν ότι τοποθετούν τα χρήματά τους σε αληθινά βιώσιμες δραστηριότητες».
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε μάλιστα την ώρα που η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα ιστορικό κύμα καύσωνα, φαινόμενο που οι επιστήμονες συνδέουν με την κλιματική αλλαγή και την καύση ορυκτών καυσίμων.
Διαμάχη γύρω από τη Συμφωνία του Παρισιού
Στο επίκεντρο της διαφωνίας βρίσκονται οι κανόνες για το ποιες εταιρείες μπορούν να περιλαμβάνονται σε επενδυτικά προϊόντα που προωθούνται ως συμβατά με την πράσινη μετάβαση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να αποκλείονται οι εταιρείες που αναπτύσσουν νέα έργα ορυκτών καυσίμων, επειδή τέτοιες δραστηριότητες δεν συμβαδίζουν με τον στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού για περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη κατά 1,5°C.
Οι κυβερνήσεις της ΕΕ, αντίθετα, επιθυμούν να επιτρέπεται η συμμετοχή αυτών των εταιρειών εφόσον τουλάχιστον το 20% των καθαρών ετήσιων επενδύσεών τους κατευθύνεται σε πράσινα έργα.
Το επιχείρημα περί ενεργειακής ασφάλειας
Η πρόταση συμβαδίζει με τη θέση της βιομηχανίας πετρελαίου και φυσικού αερίου, σύμφωνα με την οποία τα νέα έργα είναι αναγκαία για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Ο κλάδος υποστηρίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να μειώσει την εξάρτησή της από περιορισμένο αριθμό μεγάλων προμηθευτών και ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή καθιστούν αυτή την ανάγκη ακόμη πιο επείγουσα.
Ο Pierre Garrault, σύμβουλος πολιτικής στο European Sustainable Investment Forum, δήλωσε: «Μπορούμε να συζητήσουμε τον ακριβή ορισμό της επέκτασης στα ορυκτά καύσιμα. Όμως μια μεγάλη πετρελαϊκή εταιρεία, που συνεχίζει να αναπτύσσει νέα πετρελαϊκά κοιτάσματα, δεν μπορεί αξιόπιστα να ισχυριστεί ότι βρίσκεται σε μετάβαση, ακόμη κι αν ένα μέρος των επενδύσεών της κατευθύνεται στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας»,
Κατά τον ίδιο, η πρόταση ενδέχεται να προκαλέσει σύγχυση στους αποταμιευτές και επενδυτές που αναζητούν πράσινες επενδυτικές επιλογές.
Η γαλλική πετρελαϊκή TotalEnergies έχει ασκήσει έντονες πιέσεις κατά της πρότασης αποκλεισμού.
Η εταιρεία υποστηρίζει ότι: «Ο αποκλεισμός επιχειρήσεων μόνο και μόνο επειδή επενδύουν σε νέα έργα πετρελαίου και φυσικού αερίου, αγνοώντας παράλληλα τη σημαντική και αυξανόμενη συμβολή τους στην ενέργεια χαμηλών εκπομπών άνθρακα, υπονομεύει βασικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Το 2024 η TotalEnergies δαπάνησε περίπου 6 δισ. δολάρια (πάνω από το ένα τρίτο των συνολικών επενδύσεών της) σε νέα έργα πετρελαίου και φυσικού αερίου και 4,8 δισ. δολάρια σε δραστηριότητες χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Αν τελικά επικρατήσει η πρόταση των κρατών-μελών, η εταιρεία θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στα λεγόμενα «ταμεία μετάβασης».
Η θέση των κρατών-μελών δεν αρκεί από μόνη της για να αλλάξει η νομοθεσία.
Το Συμβούλιο της ΕΕ θα πρέπει να πείσει τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τις διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν.
Αξιωματούχοι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκτιμούν ότι πρόκειται για το πιο πολιτικά ευαίσθητο σημείο της αναθεώρησης του πλαισίου βιώσιμης χρηματοδότησης (SFDR), καθώς αγγίζει το θεμελιώδες ερώτημα: Μπορεί μια εταιρεία που συνεχίζει να επεκτείνει την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου να θεωρείται μέρος της πράσινης μετάβασης;
