Θετικά μηνύματα για τη γεωγραφική διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου προς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, προέκυψαν από τη χθεσινή συνάντηση των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς από 9 χώρες, η οποία πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή για πρώτη φορά των δύο χωρών των Δυτικών Βαλκανίων. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κοινή διαπίστωση είναι πως υπάρχουν πλέον οι προϋποθέσεις ώστε να προχωρήσει ο σχεδιασμός για την επέκταση του εγχειρήματος, με επόμενο στόχο την κατάρτιση ενός κοινού οδικού χάρτη που θα αποτυπώνει τις αναγκαίες επενδύσεις και τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησής τους.
Η προοπτική αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς εκτιμάται ότι η ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας μπορεί να συμβάλει στην ουσιαστική ενεργοποίηση και του δυτικού κλάδου του Κάθετου Διαδρόμου. Και αυτό επειδή η Ουγγαρία εξακολουθεί να προμηθεύεται φυσικό αέριο αγωγού μέσω Σερβίας, με τις συγκεκριμένες ποσότητες να προέρχονται σήμερα αποκλειστικά από τη Ρωσία. Η δημιουργία μιας εναλλακτικής διαδρομής, μέσω LNG που εισάγεται στην Ελλάδα, θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας για ολόκληρη την περιοχή.
Στη σημερινή συνάντηση συμμετείχαν οι Διαχειριστές από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, τη Σλοβακία, την Ουγγαρία, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία. Οι εκπρόσωποι πέντε χωρών έλαβαν μέρος με φυσική παρουσία, ενώ των υπόλοιπων τεσσάρων συμμετείχαν μέσω τηλεδιάσκεψης.
Οι υποδομές και τα χρονοδιαγράμματα
Κατά τη διάρκεια των εργασιών, κάθε Διαχειριστής παρουσίασε την υφιστάμενη κατάσταση των υποδομών του, καθώς και τις επενδύσεις που θα απαιτηθούν ώστε το εθνικό του σύστημα να μπορέσει να εξυπηρετήσει πλήρως τις αυξημένες ανάγκες μεταφοράς φυσικού αερίου που δημιουργεί ο Κάθετος Διάδρομος.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι νέες διασυνδέσεις που απαιτούνται στα Δυτικά Βαλκάνια. Σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, έως το τέλος του 2027 αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί ο αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, ο οποίος θα επιτρέψει στη γειτονική χώρα να προμηθεύεται φυσικό αέριο από φορτία LNG που φθάνουν στους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η διασύνδεση Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας, η κατασκευή της οποίας αναμένεται να ξεκινήσει προς το τέλος του έτους. Από τη σερβική πλευρά εκφράστηκε αισιοδοξία ότι το έργο θα μπορούσε να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027. Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, πιο ρεαλιστική θεωρείται η εκτίμηση ότι ο αγωγός θα είναι έτοιμος περίπου έναν χρόνο αργότερα, δηλαδή προς το τέλος του 2028.
Roadmap με κοινό βηματισμό
Κοινή θέση όλων των Διαχειριστών ήταν ότι το επόμενο διάστημα θα πρέπει να καταρτιστεί ένας αναλυτικός οδικός χάρτης με όλες τις αναγκαίες τεχνικές αναβαθμίσεις στα επιμέρους εθνικά συστήματα μεταφοράς. Βασική επιδίωξη είναι οι παρεμβάσεις αυτές να προχωρήσουν με συντονισμένο τρόπο, ώστε να συγχρονιστούν τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησής τους και να αποδώσει στο μέγιστο βαθμό το συνολικό εγχείρημα.
Το roadmap αυτό δεν θα έχει μόνο τεχνική αξία. Θα αποτελέσει τη βάση πάνω στην οποία η Ελλάδα και η Βουλγαρία θα εκπονήσουν ένα κοινό έγγραφο πολιτικής (policy paper), το οποίο θα παρουσιαστεί στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος είναι να αποτυπωθεί με συγκεκριμένο, φιλόδοξο αλλά ταυτόχρονα ρεαλιστικό τρόπο η κοινή αντίληψη των δύο χωρών και των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς για τις παρεμβάσεις που απαιτούνται ώστε να επιταχυνθεί η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου.
Η πρωτοβουλία αυτή συμφωνήθηκε στη χθεσινή συνάντηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με την υφυπουργό Ενέργειας της Βουλγαρίας, Βελισλάβα Πέτροβα, επιβεβαιώνοντας ότι Αθήνα και Σόφια επιδιώκουν να διατηρήσουν τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο στην προώθηση του έργου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το επόμενο ραντεβού το φθινόπωρο
Ιδιαίτερο συμβολισμό είχε και η παρουσία των δύο πολιτικών στη σημερινή συνάντηση των Διαχειριστών, καθώς ανέδειξε τη βαρύτητα που αποδίδουν οι δύο κυβερνήσεις στην περαιτέρω ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου και στη διεύρυνσή του προς τα Δυτικά Βαλκάνια.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι σημερινές συζητήσεις δεν κατέληξαν μόνο στην αποτύπωση των αναγκαίων έργων, αλλά και στην κοινή βούληση να διατηρηθεί ο στενός συντονισμός όλων των εμπλεκόμενων πλευρών. Στόχος είναι το επόμενο διάστημα να εξειδικευθούν οι τεχνικές παρεμβάσεις και να διαμορφωθεί το τελικό πλαίσιο του roadmap, ώστε να αποτελέσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης για την επόμενη φάση του εγχειρήματος.
Τα επόμενα βήματα αναμένεται να συμφωνηθούν από τις αρχές του φθινοπώρου, όταν θα πραγματοποιηθεί νέα συνάντηση των Διαχειριστών. Μέχρι τότε, θα έχει προχωρήσει η επεξεργασία των τεχνικών στοιχείων, ώστε να αποκρυσταλλωθούν οι επενδύσεις και τα χρονοδιαγράμματα που απαιτούνται για την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου μέχρι τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης εισόδου φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.
