Τρία 24ωρα μετά την έκδοση της ελληνικής και κυπριακής NAVTEX για τις έρευνες του γαλλικού Abeille Marengo για το Great Sea Interconnector (GSI), το πλοίο βρίσκεται στην τελική φάση των τεχνικών προετοιμασιών, ώστε να ξεκινήσει την αποστολή του. Παράλληλα, όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι οι διπλωματικές επαφές έχουν διαμορφώσει τις προϋποθέσεις ώστε να εκφράζεται συγκρατημένη αισιοδοξία για την ομαλή διεξαγωγή των μελετών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η έναρξη των ερευνών αναμένεται από μέρα σε μέρα και, όπως προαναφέρθηκε, θα «κλειδώσει» αποκλειστικά με βάση τις τεχνικές προετοιμασίες του σκάφους. Αν και ο αρχικός προγραμματισμός παρέπεμπε σε απόπλου την Κυριακή, πλέον δεν θεωρείται πιθανό το σκάφος να αναχωρήσει ούτε σήμερα, Δευτέρα, από το Ηράκλειο.
Από την άλλη πλευρά, στο επίκεντρο των διπλωματικών διεργασιών φαίνεται να βρίσκεται η γραπτή ενημέρωση της Τουρκίας από τη γαλλική πλευρά. Όλες οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι σχετική ρηματική διακοίνωση έχει αποσταλεί στην Άγκυρα, ήδη από την Παρασκευή, χωρίς ωστόσο να έχει υπάρξει κάποια επίσημη επιβεβαίωση ή διάψευση της είδησης. Αξίζει να σημειωθεί ότι σχεδόν όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν σχολιάσει με ανακοινώσεις τους τη γαλλική κίνηση, ζητώντας διευκρινίσεις από την κυβέρνηση.
Οι αποφάσεις της Αθήνας
Σαφές μήνυμα για την ελληνική θέση έστειλε χθες και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με την αναφορά του στο GSI στην καθιερωμένη κυριακάτικη ανασκόπηση του κυβερνητικού έργου. Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε σημαντικό βήμα την έκδοση της άδειας εκτέλεσης εργασιών έρευνας και πόντισης καλωδίου, καθώς και της σχετικής NAVTEX, υπογραμμίζοντας ότι Ελλάδα και Κύπρος είναι οι χώρες που αδειοδοτούν τις συγκεκριμένες δραστηριότητες.
Παράλληλα, επισήμανε ότι πρόκειται για έργο ευρωπαϊκού κοινού ενδιαφέροντος, στο οποίο συμμετέχουν γαλλικές εταιρείες, ενώ συνέδεσε την υλοποίηση τέτοιων στρατηγικών υποδομών με την ενεργειακή αυτάρκεια, την περιφερειακή συνεργασία και τη σταθερότητα. Η αναφορά του αποκτά ιδιαίτερη σημασία εν μέσω των διπλωματικών επαφών, καθώς επαναβεβαιώνει δημοσίως τα όρια εντός των οποίων μπορεί να κινηθεί οποιαδήποτε συνεννόηση με την Τουρκία.
Πέρα όμως από τη διασφάλιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, υπάρχει και μία δεύτερη, εξίσου κρίσιμη παράμετρος στην προσέγγιση της Αθήνας. Σύμφωνα με αναλυτές, η κυβέρνηση φαίνεται να έχει λάβει την απόφαση να μην επαναληφθεί το αδιέξοδο του καλοκαιριού του 2024, όταν οι έρευνες στην περιοχή της Κάσου διακόπηκαν έπειτα από την παρενόχληση από τουρκικά πολεμικά σκάφη.
Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν εκδηλωθούν νέες τουρκικές αντιδράσεις, ο στόχος θα παραμείνει να ολοκληρωθεί η αποστολή του Abeille Marengo και να μην επιστρέψει το πλοίο στο λιμάνι χωρίς να έχει καλύψει το προβλεπόμενο αντικείμενο των εργασιών του. Η συγκεκριμένη επιλογή διαφοροποιεί ουσιαστικά τον σημερινό σχεδιασμό από όσα συνέβησαν πριν από περίπου δύο χρόνια.
Τι «δείχνει» η NAVTEX
Σύμφωνα με τους ίδιους αναλυτές, ενδεικτικό της παραπάνω προσέγγισης είναι και το περιεχόμενο της ελληνικής NAVTEX, η οποία έχει ισχύ έως τις 6 Μαρτίου 2027. Η αναγγελία καλύπτει το σύνολο των ερευνών που απομένουν για την οριστικοποίηση της όδευσης του καλωδίου, δηλαδή περίπου το 40% της συνολικής διαδρομής του καλωδίου, σε συνδυασμό με την αντίστοιχη κυπριακή αναγγελία.
Αντίθετα, το καλοκαίρι του 2024 είχε επιλεγεί η λογική των τμηματικών NAVTEX, με τις οποίες θα αναγγελλόταν κάθε φορά η πραγματοποίηση εργασιών σε ένα επόμενο επιμέρους τμήμα της διαδρομής. Μετά την ολοκλήρωση της σάρωσής του, θα ακολουθούσε νέα αναγγελία για τα επόμενα ναυτικά μίλια της προβλεπόμενης όδευσης.
Η σημερινή επιλογή δεν αποκλείει ασφαλώς την ανάγκη επιμέρους επιχειρησιακών προσαρμογών, ανάλογα με την εξέλιξη των ερευνών. Ωστόσο, αποτυπώνει έναν σχεδιασμό που έχει ως ορίζοντα την ολοκλήρωση όλου του υπολειπόμενου.
Προς την κατεύθυνση της κυβερνητικής απόφασης για απόρριψη οποιουδήποτε ενδεχομένου παγώματος των ερευνών προστίθεται και ο πολιτικός παράγοντας. Με τη χώρα να έχει ήδη εισέλθει σε προεκλογική περίοδο, μία νέα διακοπή των ερευνών, αντίστοιχη με εκείνη του 2024, θα δημιουργούσε σημαντικό πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση. Πολύ περισσότερο από τη στιγμή που η επανεκκίνηση του έργου έχει συνδεθεί άρρηκτα με την άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, όσο και με την υλοποίηση μιας μεγάλης ευρωπαϊκής ενεργειακής επένδυσης.
Η παράμετρος της γραπτής ενημέρωσης
Όσον αφορά τη ρηματική διακοίνωση, αναλυτές σημειώνουν ότι αν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι η διατύπωση του εγγράφου έχει αποτελέσει αντικείμενο εξαιρετικά προσεκτικής επεξεργασίας. Μάλιστα, σημειώνουν ότι θα έχουν υπάρξει εκτεταμένες διαβουλεύσεις του Παρισιού τόσο με την Αθήνα όσο και με τη Λευκωσία, με βασική στόχευση να μη δημιουργείται οποιοδήποτε αρνητικό προηγούμενο ως προς τις τουρκικές διεκδικήσεις.
Με άλλα λόγια, η γραπτή επικοινωνία θα είναι διατυπωμένη με τέτοιο τρόπο ώστε να μην μπορεί να εκληφθεί ως αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας ή ως αίτημα άδειας για τη διεξαγωγή των ερευνών. Από την άλλη πλευρά, το σενάριο της ρηματικής διακοίνωσης θα μπορούσε να «φωτίσει» τις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος ανέφερε ότι «όλα είναι καλά». Μία δήλωση που θα εξηγούνταν αν η γραπτή ενημέρωση έχει γίνει με μία φόρμουλα, που την ίδια στιγμή ικανοποιεί και την τουρκική πλευρά.
Πρόκειται, ωστόσο, για μία εκτίμηση που μένει να επιβεβαιωθεί από τις εξελίξεις επί του πεδίου. Εξάλλου, η Τουρκία δεν έχει αποσύρει την αντι-NAVTEX που εξέδωσε την Παρασκευή, ενώ στην ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της εξακολουθεί να προβάλλει την αξίωση να εγκρίνει η ίδια τις εργασίες σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στην υφαλοκρηπίδα της.
Τα τρία σενάρια για την τουρκική στάση
Σε κάθε περίπτωση, όπως σημειώνουν αναλυτές, στη συγκρατημένη αισιοδοξία συμβάλλει και το προηγούμενο του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου East to Med Corridor (EMC). Υπενθυμίζεται ότι οι εργασίες για το EMC συνεχίζονται, παρά τις τουρκικές ενστάσεις (και τις αντι-NAVTEX).
Βέβαια, η αισιοδοξία αυτή δεν συνιστά εγγύηση ότι η Άγκυρα θα επιλέξει αντίστοιχη στάση και στην περίπτωση του GSI. Έτσι, με βάση τις πληροφορίες και τις εκτιμήσεις που υπάρχουν, διαμορφώνονται τρία βασικά σενάρια για τις εξελίξεις από εδώ και στο εξής.
Το πρώτο, και πλέον θετικό, προβλέπει ότι η Τουρκία θα μείνει στη έως τώρα αντίδρασή της. Αυτό θα σήμαινε να περιοριστεί στην αντι-NAVTEX που έχει ήδη εκδώσει, διατηρώντας με αυτόν τον τρόπο τις διεκδικήσεις της σε διπλωματικό επίπεδο. Δεν αποκλείεται επίσης η παρουσία τουρκικού πολεμικού πλοίου στην περιοχή και η ασύρματη επικοινωνία με το Abeille Marengo, προκειμένου να διατυπωθούν οι τουρκικές θέσεις. Μία τέτοια κίνηση, εφόσον δεν συνοδευτεί από παρεμπόδιση, δεν θα επηρέαζε στην πράξη την εξέλιξη των εργασιών.
Στο δεύτερο σενάριο, η Άγκυρα δεν θα μείνει μεν ικανοποιημένη, χωρίς όμως να επιλέξει την επιχειρησιακή κλιμάκωση. Σε αυτή την περίπτωση, θα μπορούσε επίσης να αφήσει να διαρρεύσει η ρηματική διακοίνωση, επιχειρώντας να την αξιοποιήσει επικοινωνιακά. Παράλληλα, ενδέχεται να προχωρήσει στην έκδοση νέων αντι-NAVTEX ή σε πρόσθετες διπλωματικές παρεμβάσεις.
Το τρίτο και δυσμενέστερο σενάριο αφορά την εκδήλωση πραγματικής εμπλοκής, με τουρκικές κινήσεις που θα αποσκοπούν στην παρακώλυση των ερευνητικών εργασιών. Σε μία τέτοια περίπτωση, όπως προαναφέρθηκε, όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι η ελληνική πλευρά δεν προτίθεται να αποδεχθεί μία νέα αναστολή της αποστολής, όπως συνέβη το 2024. Επομένως, αναμένεται ανάλογη ελληνική επιχειρησιακή αντίδραση, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση των ερευνών.
Ο παράγοντας της Γαλλίας και το επόμενο ορόσημο
Στη διαφοροποίηση της σημερινής συγκυρίας από εκείνη του 2024 σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η ενισχυμένη γαλλική παρουσία στο έργο. Πέρα από τη Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου, η συμφωνία για την απόκτηση του 66% της εταιρείας ειδικού σκοπού του GSI από τη Meridiam προσδίδει πλέον στη διασύνδεση πολύ μεγαλύτερο γαλλικό επενδυτικό αποτύπωμα.
Επομένως, οποιαδήποτε απόπειρα παρεμπόδισης των εργασιών δεν θα επηρέαζε μόνο τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά θα δημιουργούσε και πρόσθετες τριβές με το Παρίσι. Πρόκειται για μία παράμετρο που, σύμφωνα με αναλυτές, λειτουργεί αποτρεπτικά ως προς την επιλογή μιας δυναμικής αντίδρασης από την Άγκυρα.
Παράλληλα, η διεξαγωγή της διεθνούς διάσκεψης COP31 στην Αττάλεια, από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου, αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση χαμηλών τόνων. Η Τουρκία έχει κάθε λόγο να αποφύγει μία σοβαρή διεθνή κρίση κατά τη διάρκεια μιας διοργάνωσης στην οποία θα είναι στραμμένο το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας.
