Ποικίλες είναι οι αντιδράσεις που έφεραν στην αγορά, τα νέα μέτρα της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση πιθανών ανατιμήσεων λόγω των διεθνών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, με την επαναφορά του μεικτού περιθωρίου κέρδους σε σούπερ μάρκετ, χονδρεμπόριο και βιομηχανία τροφίμων. Ξεχωρίζει η αντίδραση της Ελληνικής Ένωσης Καφέ, τα μέλη της οποίας επικαλούνται το γεγονός ότι ο καφές γνώρισε μεγάλες πιέσεις λόγω της ιστορικά υψηλής χρηματιστηριακής του τιμής το 2025. Κάνοντας μάλιστα για ζήτημα βιωσιμότητα επιχειρήσεων του κλάδου.
Σπ. Θεοδωρόπουλος: Κανείς δεν έχει διάθεση να προβεί σε ανατιμήσεις
Σε επικοινωνία που είχε το powergame.gr με τον πρόεδρο του ΣΕΒ, Σπύρο Θεοδωρόπουλο, αναφέρει ότι: “Η αγορά πρέπει να λειτουργεί ελεύθερα, ωστόσο υπό τις τρέχουσες συνθήκες κανείς δεν έχει διάθεση να προβεί σε ανατιμήσεις. Ωστόσο εάν η κατάσταση αυτή κρατήσει επί πολλούς μήνες και ενέργεια αυξηθεί σημαντικά, τότε τα δεδομένα μπορεί να αλλάξουν. Προς το παρόν πάντως η τρέχουσα συνθήκη είναι ελεγχόμενη”.
Ήπια η πρώτη αντίδραση της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας
Για το ίδιο θέμα η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας εξέδωσε ανακοίνωση, εμφανιζόμενη αρκετά ήπια σε σχέση με προηγούμενες τοποθετήσεις της κατά την πρώτη περίοδο ισχύος των κυβερνητικών μέτρων και του πλαφόν. Ο θεσμικός φορέας των σούπερ μάρκετ επισημαίνει ότι «τα μέλη του βρίσκονται σταθερά στο πλευρό των ελληνικών νοικοκυριών, τόσο διαχρονικά όσο και σε έκτακτες περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας, συγκρατώντας τις τιμές προς όφελος των Ελλήνων καταναλωτών».
Όπως αναφέρεται μεταξύ άλλων, «η εμπειρία των τελευταίων ετών και τα γρήγορα αντανακλαστικά του κλάδου σε περιόδους έντονων γεωπολιτικών κρίσεων και οικονομικών πιέσεων, δείχνουν πως ανεξάρτητα από την επιβολή οριζόντιων
μέτρων από την Πολιτεία, τα σούπερ μάρκετ λειτουργούν καθημερινά με διαφάνεια, υπευθυνότητα, φροντίδα και σεβασμό απέναντι στους εκατομμύρια Έλληνες καταναλωτές που εξυπηρετούν σε κάθε μεριά της χώρας».
Η Ένωση Σούπερ Μάρκετ επικαλείται τα πρόσφατα στοιχεία του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), φορέα ο οποίος πραγματοποιεί έρευνες για λογαριασμό των σούπερ μάρκετ. Βάσει των στοιχείων του ΙΕΛΚΑ που παραθέτει η Ένωση, «ο μέσος όρος του πληθωρισμού στα σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε στο 1,29% το 2025, παρά την κατάργηση του πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους τον Ιούλιο του ίδιου έτους. Το χαμηλό αυτό ποσοστό αποδεικνύει πως τόσο ο υγιής ανταγωνισμός, όσο και η ομαλή λειτουργία
της αγοράς, συγκρατούν χαμηλά τις τιμές, με τα οφέλη να είναι άμεσα και απτά για τους πολίτες-καταναλωτές».
Ελληνική Ένωση Καφέ: Ο κλάδος απορρόφησε τις ανατιμήσεις, παρά το γεγονός ότι το 2025 η πρώτη ύλη βρέθηκε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα 70 ετών
Από την άλλη, η Ελληνική Ένωση Καφέ, με τοποθέτησή της εμφανίζεται ιδιαιτέρως καυστική ως προς το περιβάλλον που δημιουργείται μετά την επαναφορά του πλαφόν. Σύμφωνα με τα όσα σημειώνει ο Τάσος Γιάγκογλου, πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Καφέ: «από το 2021 και ύστερα οι επιχειρήσεις του καφέ έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με συνεχείς αυξήσεις στο κόστος λειτουργίας και στις πρώτες ύλες, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να μετακυλίσουν αυτές τις επιβαρύνσεις στην αγορά. Στην πράξη, ο κλάδος απορροφά για μεγάλο χρονικό διάστημα τις ανατιμήσεις, λειτουργώντας με ολοένα και πιο συμπιεσμένα περιθώρια. Ιδιαίτερα κατά το 2025, όταν οι διεθνείς χρηματιστηριακές τιμές του καφέ κινήθηκαν στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 70 ετών, οι επιχειρήσεις του κλάδου έβαλαν πλάτη εκ νέου. Παρά τις πρωτοφανείς πιέσεις, αποδέχθηκαν να συμβάλουν στην προσπάθεια του Υπουργείου Ανάπτυξης για τον περιορισμό των πληθωριστικών πιέσεων, λειτουργώντας με εξαιρετικά περιορισμένα μεικτά περιθώρια κέρδους. Το έπραξαν με αίσθημα ευθύνης, τόσο απέναντι στην αγορά όσο και απέναντι στον καταναλωτή».
Ο κ. Γιάγκογλου επισημαίνει ότι η επαναφορά του ίδιου μέτρου σε μια περίοδο όπου οι χρηματιστηριακές τιμές παραμένουν εξαιρετικά υψηλές, προκαλεί συνθήκες ασφυξίας για τις επιχειρήσεις καφέ. «Ως εκ τούτου ο κλάδος καφέ αδυνατεί για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά να επωμιστεί το δυσανάλογο βάρος, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές αντοχές των επιχειρήσεων και η ανάγκη βιωσιμότητάς τους», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Στέλεχος κλάδου τροφίμων: Η επαναφορά του πλαφόν δεν συνδέεται με αναζωπύρωση πληθωριστικών πιέσεων στα συσκευασμένα τρόφιμα
Σε επικοινωνία που είχε το powergame.gr με υψηλόβαθμο στέλεχος της βιομηχανίας τροφίμων και ποτών στην Ελλάδα, τονίζει ότι η επαναφορά του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους δεν συνδέεται, στην παρούσα φάση, με κάποια ουσιαστική αναζωπύρωση πληθωριστικών πιέσεων στα τυποποιημένα προϊόντα που διακινούνται μέσω των σούπερ μάρκετ. Όπως αναφέρει, οι σημερινές συνθήκες δεν έχουν καμία σχέση με εκείνες του 2022, όταν η αγορά βρέθηκε αντιμέτωπη με γενικευμένες αυξήσεις σε πρώτες ύλες, ενέργεια και μεταφορές, δημιουργώντας ένα πραγματικά έκτακτο περιβάλλον.
Σύμφωνα με το ίδιο πρόσωπο, στο σημερινό περιβάλλον δεν παρατηρείται αντίστοιχη γενικευμένη πίεση στα τυποποιημένα τρόφιμα και στα λοιπά καταναλωτικά προϊόντα. Συμπληρώνει ότι οι αυξήσεις που αποτυπώνονται στους επίσημους δείκτες αφορούν κυρίως συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως το φρέσκο κρέας, τα λαχανικά και γενικότερα μη τυποποιημένα ή ευμετάβλητα είδη, και όχι το σύνολο των τυποποιημένων προϊόντων. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις, ιδιαίτερα σε κατηγορίες όπως η προσωπική υγιεινή και τα απορρυπαντικά, καταγράφονται ακόμη και αρνητικές μεταβολές.
Όπως εξηγεί, αν απομονωθούν τα χύμα και τα ευπαθή προϊόντα, ο πληθωρισμός στα τυποποιημένα τρόφιμα κινείται περίπου στο 1,5% με 2% σε σχέση με πέρυσι, δηλαδή σε ιδιαίτερα ήπια επίπεδα. Σε αυτό το πλαίσιο, δεν διαμορφώνεται, κατά την άποψή του, λόγος ανησυχίας για ένα νέο κύμα ευρείας κλίμακας ανατιμήσεων στα ράφια. Προσθέτει ότι ο κλάδος θα εφαρμόσει, όπως έχει κάνει και τα τελευταία τρία χρόνια, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η επαναφορά του μέτρου δεν έρχεται να αντιμετωπίσει τις ίδιες συνθήκες που ίσχυαν στην κορύφωση της διεθνούς κρίσης κόστους μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τότε, όπως επισημαίνει, είχαν αυξηθεί σχεδόν ταυτόχρονα όλες οι βασικές πρώτες ύλες-από τα σιτηρά και τα λίπη έως την ενέργεια και τα καύσιμα-κάτι που σήμερα δεν συμβαίνει στον ίδιο βαθμό.
Η συμμετοχή της ενέργειας στο συνολικό κόστος των επιχειρήσεων
Αναφερόμενο ειδικότερα στην ενέργεια, το στέλεχος σημειώνει ότι, παρότι παραμένει ένας παράγοντας κόστους, δεν είναι από μόνη της καθοριστική για τη διαμόρφωση της τελικής τιμής στα περισσότερα τυποποιημένα προϊόντα. Όπως εξηγεί, η συμμετοχή της ενέργειας στο συνολικό κόστος διαμορφώνεται σε σχετικά περιορισμένα επίπεδα, περίπου μεταξύ 4% και 7%, ενώ σε πολλές κατηγορίες το καθοριστικό στοιχείο παραμένει η πρώτη ύλη. Φέρνει ως παράδειγμα τα ζυμαρικά όπου η πρώτη ύλη που επηρεάζει την τιμή τους είναι το σιτάρι.
Αντίστοιχα, επισημαίνει ότι και οι μεταφορές, παρότι έχουν επιβαρυνθεί από παράγοντες όπως τα ναύλα και τα ασφάλιστρα, δεν αρκούν από μόνες τους για να προκαλέσουν σαρωτικές ανατιμήσεις. Όπως λέει, οι σχετικές επιβαρύνσεις υπάρχουν, αλλά δεν συνιστούν, αυτή τη στιγμή, ένα σοκ τέτοιου μεγέθους που να δικαιολογεί προβλέψεις για εκρηκτική άνοδο τιμών στα τυποποιημένα προϊόντα.
«Η επαναφορά του πλαφόν συνιστά σαφώς παρέμβαση στην αγορά»
Με τη σειρά του, συνιδιοκτήτης μεγάλης βιομηχανίας τυποποίησης συσκευασμένων προϊόντων επισημαίνει ότι η επαναφορά του πλαφόν συνιστά σαφώς μια παρέμβαση στην αγορά, αποφεύγοντας πάντως να την απορρίψει συλλήβδην, καθώς-όπως σημειώνει-σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως αυτή των καυσίμων, η εικόνα κερδοσκοπικών κινήσεων είναι ορατή ακόμη και σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Όπως αναφέρει, δεν είναι εύκολο να εξηγηθεί πώς καταγράφονται τόσο γρήγορες αυξήσεις στην τιμή του πετρελαίου, όταν υπάρχουν ακόμη αποθέματα χαμηλότερου κόστους, γεγονός που, κατά την άποψή του, ενισχύει την αίσθηση ότι σε τέτοιες αγορές εκδηλώνονται τάσεις άμεσης εκμετάλλευσης της συγκυρίας.
«Στα τρόφιμα ο καταναλωτής έχει πολλές επιλογές και λειτουργεί ο ανταγωνισμός»
Στον αντίποδα επισημαίνει ότι ο καταναλωτής έχει πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα επιλογής. Όπως σημειώνει, σε μια κατηγορία όπως το ρύζι, για παράδειγμα, μπορεί να βρει κανείς προϊόντα σε πολύ διαφορετικές τιμές, από πιο οικονομικές έως πολύ ακριβότερες επιλογές. Το ίδιο ισχύει ευρύτερα στα σούπερ μάρκετ, όπου συνυπάρχουν επώνυμα προϊόντα, ιδιωτική ετικέτα, μεσαίας κατηγορίας κωδικοί και πιο premium επιλογές. Αυτή η πολυεπίπεδη δομή της αγοράς, σύμφωνα με το ίδιο στέλεχος, περιορίζει σημαντικά τις δυνατότητες εκμετάλλευσης του καταναλωτή σε σχέση με άλλες αγορές που είναι πολύ πιο κλειστές.
Όπως τονίζει, ο ανταγωνισμός στα τρόφιμα είναι πολύ υψηλός και λειτουργεί ανασχετικά απέναντι σε αδικαιολόγητες αυξήσεις. Ένας retailer ή ένας προμηθευτής που θα επιχειρούσε να κινηθεί επιθετικά στις τιμές, θα βρισκόταν άμεσα αντιμέτωπος είτε με ανταγωνιστικές αλυσίδες είτε με εναλλακτικά προϊόντα στο ίδιο ράφι. Σε αντίθεση με την ενέργεια, όπου οι επιλογές του καταναλωτή είναι εξ ορισμού περιορισμένες, στα τρόφιμα υπάρχει, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «τεράστιο πεδίο επιλογών», κάτι που από μόνο του λειτουργεί ως μηχανισμός αυτορρύθμισης της αγοράς.
Από την άλλη πλευρά, αναγνωρίζει ότι η τρέχουσα γεωπολιτική αναταραχή δημιουργεί μια ευρύτερη αβεβαιότητα, η οποία δεν περιορίζεται μόνο στο πετρέλαιο ή στην ενέργεια. Όπως σημειώνει, ο πόλεμος και η διεθνής ένταση επηρεάζουν συνολικά την εφοδιαστική αλυσίδα, τις μεταφορές, τα ναύλα και τα ασφάλιστρα, ενώ σε τέτοιες περιόδους εμφανίζονται κερδοσκοπικές τάσεις σε πολλούς κρίκους της αγοράς.
