Με ολοένα και μεγαλύτερη ένταση επανέρχεται στην καταναλωτική συμπεριφορά των Ελλήνων η προσδοκία της κρατικής παρέμβασης απέναντι στο κύμα ακρίβειας, με τα στοιχεία του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), που πραγματοποιεί έρευνες για τον κλάδο των σούπερ μάρκετ, να δείχνουν ότι η κοινωνία έχει πλέον «εκπαιδευτεί» να αναμένει βοήθεια (συνήθως στη μορφή voucher) από την Πολιτεία για βασικές δαπάνες, όπως τα τρόφιμα και τα καύσιμα. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στη διάρκεια του Μαρτίου και ενώ είχε ξεσπάσει ήδη ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και παρουσιάστηκε στη διάρκεια του Food Retail Conference από τον καθηγητή Γιώργο Δουκίδη, πρόεδρο του ΙΕΛΚΑ.
Προσδοκία για ενεργοποίηση των μηχανισμών οικονομικής στήριξης για βασικές ανάγκες
Η εικόνα που αποτυπώνεται είναι ενδεικτική. Περίπου δύο στους τρεις πολίτες θεωρούν ότι εξαιτίας του πολέμου θα αυξηθούν τόσο τα κόστη όσο και οι τιμές, ενώ η μεγάλη πλειονότητα δηλώνει ότι αναμένει από την κυβέρνηση να ενεργοποιήσει εκ νέου μηχανισμούς στήριξης αντίστοιχους με εκείνους της προηγούμενης περιόδου. Συγκεκριμένα, το 67% των καταναλωτών προσδοκά βοήθεια για την αγορά τροφίμων και ειδών παντοπωλείου μέσω ενός νέου market pass, ενώ ακόμη υψηλότερο, στο 77%, είναι το ποσοστό εκείνων που περιμένουν ενίσχυση για τα καύσιμα μέσω fuel pass. Πρόκειται επί της ουσίας για το αποτέλεσμα των διαδοχικών κρίσεων των τελευταίων ετών, οι οποίες αφενός έχουν λειτουργήσει ως πηγή ανασφάλειας για τους πολίτες, αφετέρου έχουν οδηγήσει την κυβέρνηση να προβαίνει σε παροχές ενίσχυσης στις συγκεκριμένες περιόδους, με αποτέλεσμα να αποτελούν συνείδηση για τους καταναλωτές.
Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν μια βαθύτερη μετατόπιση στις προσδοκίες της κοινωνίας. Έπειτα από διαδοχικές κρίσεις, πληθωριστικές πιέσεις και επαναλαμβανόμενα προγράμματα στήριξης, σημαντικό μέρος των νοικοκυριών φαίνεται να αντιμετωπίζει πλέον την κρατική επιδότηση όχι ως έκτακτο μέτρο, αλλά σχεδόν ως αναμενόμενη απάντηση κάθε φορά που εντείνεται η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα.
Το 76% των στελεχών σε αλυσίδες εκτιμούσε ήδη από τον Ιανουάριο ότι θα αυξηθούν οι τιμές
Το κλίμα αυτό ενισχύεται από τη γενικευμένη ανησυχία για την πορεία των τιμών. Εκτός των άλλων, όπως αποτυπώνεται από την άλλη πλευρά μέσα από δηλώσεις υψηλόβαθμων στελεχών σούπερ μάρκετ, το 76% ήδη από τον Ιανουάριο του 2026 εκτιμούσε ότι οι τιμές θα κινηθούν ανοδικά. Επιπροσθέτως, ο μέσος όρος των αυξήσεων το 2025, σύμφωνα με στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, διαμορφώθηκε στο 1,29%, με τους καταναλωτές να εξακολουθούν να αισθάνονται ότι η καθημερινότητά τους επιβαρύνεται σημαντικά.
Μόλις 1 στους 13 καταναλωτές θεωρεί ότι οι τιμές θα διατηρηθούν ως έχουν
Η δυσπιστία απέναντι στην εικόνα της αγοράς είναι επίσης έντονη. Το 79% των στελεχών σούπερ μάρκετ θεωρεί ότι τα μέσα ενημέρωσης δεν παρουσιάζουν την πραγματική κατάσταση σε ό,τι αφορά τις αυξήσεις και τις μειώσεις τιμών στα σούπερ μάρκετ, ενώ το 43% δεν πιστεύει ότι η Πολιτεία διατηρεί καλή επικοινωνία με τα στελέχη του κλάδου. Την ίδια ώρα, μόλις ένας στους 13 καταναλωτές πιστεύει ότι τα σούπερ μάρκετ θα καταφέρουν να κρατήσουν χαμηλά τις τιμές.
Έξι στους δέκα αναβάλλουν αγορές προσωπικών ειδών
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι πολίτες προσαρμόζουν ήδη τη συμπεριφορά τους, όπως προκύπτει από στοιχεία του ΙΕΛΚΑ. Τα κυρίαρχα συναισθήματα λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή είναι ο θυμός για το 27%, η ανησυχία για το 26%, ο φόβος για το 25%, το άγχος για το 19%. Η μεγαλύτερη ανησυχία για το 40% αφορά το ενεργειακό κόστος. Παράλληλα, το 60% δηλώνει ότι αναβάλλει αγορές προσωπικών ειδών, το 54% ακυρώνει διακοπές ή εξόδους για εστίαση, το 42% κυνηγά πιο συστηματικά προσφορές και εκπτώσεις, το 40% στρέφεται σε φθηνότερα προϊόντα και το 36% περιορίζει ακόμη και τις αγορές τροφίμων και ειδών παντοπωλείου.
Η αίσθηση πίεσης δεν περιορίζεται μόνο στα νοικοκυριά, αλλά διαπερνά και το σύνολο της εφοδιαστικής αλυσίδας. Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι τα βασικά προβλήματα παραμένουν τα αυξημένα λειτουργικά κόστη, το ακριβότερο κόστος προμήθειας προϊόντων και πρώτων υλών, η δυσκολία εξεύρεσης προσωπικού, η χαμηλή κερδοφορία, η αβεβαιότητα του περιβάλλοντος και η κλιματική αλλαγή. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Γιώργος Δουκίδης, εννέα στις δέκα επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πρόβλημα στην αναζήτηση προσωπικού, με το 55% να κάνει λόγο για μεγάλη δυσκολία και το 35% για μικρότερη αλλά υπαρκτή πίεση.
Την ίδια στιγμή, ενισχύεται και η αίσθηση ότι η σχέση ποιότητας και τιμής επιδεινώνεται. Το 68% των καταναλωτών δηλώνει ότι μέσα στη φετινή χρονιά δεν αγοράζει προϊόντα λογικής ποιότητας σε σχέση με την τιμή τους, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το 66% του 2025.
