Το καλοκαίρι του 2024 η μυδοκαλλιέργεια γνώρισε ολική καταστροφή στον Θερμαϊκό, μυδιών και γόνου. Το 2027 όμως ο πρώτος Ερευνητικός Οστρακογεννητικός Σταθμός στη χώρα μας θα δώσει στους παραγωγούς γόνο μυδιών, ανθεκτικών στις υψηλές θερμοκρασίες, γεννώντας ελπίδα για τη διάσωση μιας καθαρά εξαγώγιμης δραστηριότητας.
Ευτυχώς η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έδειξε ότι διαθέτει εξαιρετικά αντανακλαστικά, καθώς έσπευσε να αξιοποιήσει την επιστημονική γνώση του Εργαστηρίου Ιχθυοκομίας και Αλιείας του ΑΠΘ, με αποτέλεσμα σήμερα να ανοίγει μια καινούργια εποχή, όχι μόνο στην ελληνική μυδοκαλλιέργεια, αλλά ευρύτερα στην οστρακαλλιέργεια στη χώρα μας. Μάλιστα η εισαγωγή σε αυτή τη νέα περίοδο της ελληνικής οστρακοκαλλιέργειας γράφεται στο Αγρόκτημα του ΑΠΘ στη Θέρμη Θεσσαλονίκης.
Σήμερα οι ερευνητές έχουν στα χέρια τους τα πρώτα θετικά αποτελέσματα, καθώς εντοπίσθηκαν μύδια γενετικά ανθεκτικά στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής (σ.σ. θερμικό και οξειδωτικό σοκ), οπότε το επόμενο βήμα θα είναι να δημιουργηθεί, μέσα από τη σύμπραξη Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και Συνεταιρισμού Μυδοκαλλιεργητών, ένας παραγωγικός Οστρακογεννητικός Σταθμός, ο οποίος θα παράγει γόνο μυδιού, αλλά και στρειδιού, κυδωνιού και αχιβάδας, στηρίζοντας την ελληνική οστρακαλλιέργεια, ενώ ενδεχομένως θα μπορεί και να εξάγει γόνο σε εκτροφείς του εξωτερικού.
«Ο Θερμαϊκός Κόλπος είναι ένα χρυσωρυχείο που δεν το έχουμε αξιοποιήσει όσο πρέπει», δήλωσε στο powergame.gr ο επιστημονικός υπεύθυνος του Οστρακογεννητικού Σταθμού, επίκουρος καθηγητής Μοριακής Γενετικής του Εργαστηρίου Ιχθυοκομίας και Αλιείας του ΑΠΘ, Γιάννης Γιάντσης.
«Υποστηρίζουμε ότι στην περιοχή της Χαλάστρας-Κυμίνων θα πρέπει να δημιουργηθεί ένας Σταθμός στα πρότυπα των επιτυχημένων συμπράξεων που υπάρχουν στην Πορτογαλία και στη Γαλλία, με τον γαλλικό σταθμό να εξάγει και γόνο στρειδιού σε όλη την Ευρώπη. Η θαλάσσια περιοχή της Χαλάστρας και των Κυμίνων διαθέτει τις πλέον ενδεδειγμένες συνθήκες για τις συγκεκριμένες καλλιέργειες (φυτοπλαγκτόν, σύσταση νερού), ενώ στη Χαλάστρα υπάρχει και ένα κρατικό ακίνητο, ένας παλιό εξυγιαντήριο μυδιών, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον σκοπό αυτό.
«Οραματιζόμαστε, σε συνεργασία με την Περιφέρεια, να δημιουργηθεί ένας κρατικός οστρακογεννητικός σταθμός και σε σταθερή συνεργασία με το Εργαστήριό μας να παίρνει την τεχνογνωσία και να την εφαρμόζει στην πράξη προς όφελος των παραγωγών», πρόσθεσε ο κ. Γιάντσης.
Οι προοπτικές που διανοίγονται για την οστρακοκαλλιέργεια έρχονται μετά από περιόδους μεγάλων κρίσεων στην παραγωγή. Η καταστροφή του 2024 «έδιωξε» ίσως και το 40% των μυδοκαλλιεργητών από το επάγγελμα, ενώ όσοι επιβίωσαν συνέχισαν να καλλιεργούν με εισαγόμενο γόνο από Ισπανία και Γαλλία.
Εξ’ αριστερών: Γιάννης Γιάντσης, Κώστας Γιουτικας, Θανάσης Λάττος, Βασίλης Μιχαηλίδης, Κωνσταντίνος Βερβίτης, Γεώργιος Κεφαλάς, Βαγγέλης Κουτρούτσιος
Τώρα όμως, χάρη στην κινητοποίηση της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, του ΑΠΘ/ΕΛΚΕ και των επιστημόνων του Εργαστηρίου Ιχθυοκομίας και Αλιείας, υπάρχει προοπτική βιωσιμότητας για τον κλάδο, που έχει υποστεί επανειλημμένως πλήγματα λόγω κλιματικής αλλαγής και ανόδου της θερμοκρασίας της θάλασσας έως και άνω των 30 βαθμών Κελσίου.
Ο Οστρακογεννητικός Σταθμός στήθηκε και λειτουργεί στο αγρόκτημα του ΑΠΘ στη Θέρμη Θεσσαλονίκης από τον Σεπτέμβριο του 2025. Εκεί, σε δεξαμενές με θαλασσινό νερό από τη Μηχανιώνα που φιλτράρεται συνεχώς, εκτρέφονται μύδια, αλλά και στρείδια, κυδώνια και αχιβάδες, τα οποία θα υποβληθούν σε συνθήκες αυξημένης θερμοκρασίας για να απελευθερώσουν γόνο.
Όπως εξήγησε ο καθ. Γιάννης Γιάντσης, γενετικές αναλύσεις εντόπισαν στα γονίδια περίπου 10 μυδιών γονότυπους που τους προσδίδουν αυξημένη ανθεκτικότητα σε υψηλότερες θερμοκρασίες. Τα μύδια θα αναπαραχθούν και θα μπορέσουν να αποτελέσουν τη βάση για την συνέχιση της μυδοκαλλιέργειας σε υψηλές θερμοκρασίες θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Τα αποτελέσματα της ερευνητικής εργασίας που έχει γίνει παρουσιάστηκαν από τους υπεύθυνους του Σταθμού στον αντιπεριφερειάρχη Θεσσαλονίκης Κώστα Γιουτίκα και στον αντιπεριφερειάρχη Αγροτικής Οικονομίας ΠΚΜ Γεώργιο Κεφαλά.
Θνησιμότητες ως και 100%
«Λόγω της κλιματικής αλλαγής είχαμε τεράστιες θνησιμότητες στα μύδια. Το πρόβλημα έγινε πολύ εντονότερο τα τελευταία πέντε χρόνια με θνησιμότητες που άγγιξαν ακόμη και το 100% σε κάποιες μονάδες. Οι θερμοκρασίες που καταγράφουμε σε ορισμένες περιπτώσεις στις περιοχές των Κυμίνων και της Χαλάστρας ξεπερνούν τους 30 βαθμούς Κελσίου» είπε ο κ. Γιάντσης, ο οποίος και εξήγησε τι ακριβώς κάνουν οι επιστήμονες του ΑΠΘ.
«Δεν κάνουμε γενετική τροποποίηση, αλλά γενετική επιλογή των μυδιών που αντέχουν στις υψηλότερες θερμοκρασίες. Σε ένα χρόνο, ως το καλοκαίρι του 2027, θα είμαστε έτοιμοι να δώσουμε τις πρώτες ελεγμένες ποσότητες γόνου ώστε να δοκιμαστούν στο πεδίο σε μονάδες καλλιέργειας».
Το Εργαστήριο, στη βάση προηγούμενων ερευνών, προτείνει μάλιστα τη συγκαλλιέργεια στον Θερμαϊκό μυδιών, στρειδιών, κυδωνιών και αχιβάδων, οστρακοειδών για τα οποία υπάρχει μεγάλη ζήτηση σε αγορές πιο απαιτητικών καταναλωτών.
Στον ερευνητικό σταθμό έχει αρχίσει και η καλλιέργεια αχιβάδας και στρειδιού. Η αχιβάδα επιλέχθηκε επειδή έχει καλύτερη προσαρμοστικότητα στις νέες κλιματικές συνθήκες ακόμη κι από το μύδι, πιάνει καλή τιμή στην αγορά και διατηρεί αξία. Το στρείδι προτείνεται επίσης γιατί είναι ανθεκτικό και έχει υψηλή τιμή. Σημειώνεται ότι λίγες μονάδες στον Θερμαϊκό έχουν επεκταθεί στην παραγωγή στρειδιού.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι επιστήμονες του Εργαστηρίου ξεκινούν και την παραγωγή φυτοπλαγκτού, για να θρέφονται με αυτό τα είδη που καλλιεργούν ερευνητικά.
