Με φόντο τη διαρκώς αυξανόμενη επιβατική κίνηση και την πίεση για πιο συχνά και αξιόπιστα δρομολόγια, η ΣΤΑΣΥ επιχειρεί τα επόμενα δύο χρόνια μια συνολική ανανέωση του στόλου σε ΗΣΑΠ και Μετρό. Το μεγάλο στοίχημα είναι διπλό, αφενός να μειωθούν αισθητά οι χρόνοι αναμονής στις αποβάθρες και αφετέρου να αποσυρθούν και να ανακαινιστούν σταδιακά οι γερασμένοι συρμοί που εδώ και χρόνια δοκιμάζουν τις αντοχές επιβατών και εργαζομένων.
Το πρώτο βήμα παρουσιάστηκε σήμερα στο αμαξοστάσιο της ΣΤΑΣΥ στα Σεπόλια, όπου αποκαλύφθηκε ο πρώτος πλήρως ανακατασκευασμένος συρμός του ΗΣΑΠ. Πρόκειται για έναν από τους 14 συρμούς 8ης παραλαβής, που είχαν μπει σε λειτουργία την περίοδο 1983-1985 και πλέον ανακατασκευάζονται εκ βάθρων στο Βόλο από την ισπανική CAF, προκειμένου να παραμείνουν σε κυκλοφορία για ακόμη 25 χρόνια.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της ΣΤΑΣΥ, ο συγκεκριμένος συρμός θα τεθεί σε κυκλοφορία τον Ιούλιο του 2026, ενώ η παράδοση και των 14 ανακαινισμένων συρμών αναμένεται να ολοκληρωθεί σταδιακά έως τον Μάιο του 2027.
Η σημασία του έργου για τη Γραμμή 1 θεωρείται καθοριστική, καθώς η ενίσχυση του στόλου αναμένεται να αλλάξει αισθητά τη συχνότητα των δρομολογίων. Σήμερα, οι συρμοί περνούν περίπου κάθε 8,5 λεπτά, ωστόσο ο στόχος της ΣΤΑΣΥ είναι μέχρι τα τέλη του 2026 τα δρομολόγια να γίνονται σε λιγότερο από 5 λεπτά.
Παράλληλα, από το 2027 αναμένεται σημαντική βελτίωση και στις γραμμές 2 και 3 του Μετρό. Με την προσθήκη νέων και ανακατασκευασμένων συρμών, η συχνότητα εκτιμάται ότι θα πέσει ακόμη και στα 3,5 λεπτά, περιορίζοντας αισθητά τους χρόνους αναμονής στις ώρες αιχμής.
«Έπειτα από περισσότερα από 20 χρόνια ένας πλήρως ανακατασκευασμένος συρμός επιστρέφει στις ράγες του ΗΣΑΠ», δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης, στο πλαίσιο παρουσίασης του ανακαινισμένου συρμού σε χθεσινή εκδήλωση της ΣΤΑΣΥ, τονίζοντας ότι η ανανέωση του στόλου αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αναβάθμιση των συγκοινωνιών της πρωτεύουσας.
O νέος συρμός του ΗΣΑΠ © INTIME
Το στοίχημα της 24ωρης λειτουργίας
Η ανανέωση των συρμών συνδέεται άμεσα και με τον σχεδιασμό για επέκταση του ωραρίου λειτουργίας του δικτύου. Όπως εξήγησε ο κ. Κυρανάκης, μέχρι σήμερα οι πολύ παλιοί συρμοί απαιτούν καθημερινά πολύωρους ελέγχους και συνεχείς παρεμβάσεις συντήρησης στα αμαξοστάσια, γεγονός που δεν επιτρέπει σταθερή 24ωρη λειτουργία. «Όταν θα έχουμε έναν ικανό αριθμό νέων και ανακατασκευασμένων συρμών, μέσα στο 2027 θα μπορούμε να δούμε και 24ωρη λειτουργία στον ηλεκτρικό», σημείωσε.
«Δεν υπήρχαν πλέον ανταλλακτικά»
Ο γενικός διευθυντής συντήρησης της ΣΤΑΣΥ, Χρήστος Μαμαλουκάκης, εξήγησε ότι η ανακατασκευή των 14 συρμών ήταν μονόδρομος. «Οι συρμοί αυτοί είναι κατασκευής του 1985 και πλέον δεν υπάρχουν ανταλλακτικά γι’ αυτούς. Ήταν απαραίτητο να γίνει αυτή η ανακαίνιση για να τους κρατήσουμε άλλα 25 χρόνια στη ζωή», ανέφερε. Η αναβάθμιση αφορά συνολικά 14 συρμούς και 70 βαγόνια. Οι παρεμβάσεις δεν περιορίζονται μόνο στην αισθητική ανακαίνιση, αλλά περιλαμβάνουν πλήρη αντικατάσταση του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού, με στόχο μεγαλύτερη αξιοπιστία και ασφάλεια. Αυτή την περίοδο στον Βόλο ανακαινίζονται ακόμη τρεις συρμοί, ενώ μέσα στον Μάιο αναμένεται να μεταφερθεί και πέμπτος για εργασίες.
Οι καθυστερήσεις και τα πρόστιμα
Το έργο, ωστόσο, μόνο εύκολα δεν προχώρησε. Η ΣΤΑΣΥ έχει ήδη επιβάλει πρόστιμα περίπου 3,8 εκατ. ευρώ στην ισπανική CAF λόγω των σημαντικών καθυστερήσεων που καταγράφηκαν.
Η σύμβαση είχε υπογραφεί τον Δεκέμβριο του 2022 και ο πρώτος συρμός μεταφέρθηκε στον Βόλο τον Ιούνιο του 2023. Στη συνέχεια, όμως, η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία δημιούργησαν σοβαρά προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει η προμήθεια κρίσιμων ηλεκτρονικών εξαρτημάτων.
Σύμφωνα με τη ΣΤΑΣΥ, οι υπεργολάβοι του αναδόχου δυσκολεύτηκαν να εντοπίσουν κατάλληλα ανταλλακτικά για τόσο παλιούς συρμούς.
Η πρώτη τέτοια ανακατασκευή στην Ελλάδα
Πέρα από τη σημασία του για τις συγκοινωνίες, το έργο θεωρείται και τεχνικό ορόσημο για την ελληνική βιομηχανία. Είναι η πρώτη φορά που πραγματοποιείται τόσο εκτεταμένη ανακατασκευή συρμού σε ελληνικό έδαφος. Για να γίνει εφικτό το έργο, το εργοστάσιο στον Βόλο χρειάστηκε να αναβαθμιστεί σημαντικά, ενώ ο ανάδοχος έφερε εξοπλισμό από το εξωτερικό ειδικά για τις ανάγκες της ανακατασκευής. Στελέχη της ΣΤΑΣΥ επισημαίνουν ότι η μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία είναι η τεχνογνωσία που αποκτά το ελληνικό τεχνικό προσωπικό, ανοίγοντας τον δρόμο για αντίστοιχα έργα στο μέλλον.
Οι συρμοί που «γερνούν» και οι δύσκολες συνθήκες στη Γραμμή 1
Η ανάγκη εκσυγχρονισμού του ΗΣΑΠ θεωρείται επιτακτική. Παρότι στα χαρτιά η Γραμμή 1 διαθέτει συνολικά 33 συρμούς, αρκετοί είναι παροπλισμένοι ή αντιμετωπίζουν σοβαρές βλάβες λόγω ηλικίας. Στην καθημερινή κυκλοφορία χρησιμοποιούνται περίπου 18 συρμοί και σχεδόν όλοι είναι ιδιαίτερα παλιοί. Τα προβλήματα γίνονται ακόμη πιο έντονα τους θερινούς μήνες. Ο κλιματισμός σε πολλούς συρμούς έχει πολύ χαμηλή απόδοση, ενώ στη γραμμή κυκλοφορούν και τέσσερις «γαλλικοί» συρμοί, οι οποίοι έχουν μεταφερθεί προσωρινά από τη γραμμή 3 και δεν διαθέτουν καθόλου κλιματισμό. Οι συγκεκριμένοι συρμοί θα επιστρέψουν σταδιακά στη γραμμή 3, καθώς προχωρά η ενίσχυση του στόλου τόσο στον ΗΣΑΠ.
O νέος συρμός του ΗΣΑΠ © powergame.gr
Η επόμενη μέρα: 24 ανακατασκευασμένοι συρμοί
Η συνέχεια αφορά πλέον τη 10η σειρά του ΗΣΑΠ, η οποία είναι περίπου δέκα χρόνια νεότερη από την 8η σειρά. Το νέο έργο αφορά 10 συρμούς και συνολικά 50 βαγόνια και αναμένεται να δημοπρατηθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες, με προϋπολογισμό περίπου 63 εκατ. ευρώ. Εφόσον ολοκληρωθεί και αυτή η παρέμβαση, ο ΗΣΑΠ θα διαθέτει συνολικά 24 πλήρως ανακατασκευασμένους συρμούς, με νέο κύκλο ζωής 25 ετών ο καθένας. Παράλληλα εξετάζεται και το ενδεχόμενο μικρότερης κλίμακας ανακατασκευής σε συρμούς της 11ης σειράς, οι οποίοι έχουν διανύσει σχετικά λίγα χιλιόμετρα επειδή στο παρελθόν είχαν παρουσιάσει τεχνικά προβλήματα και παρέμεναν εκτός λειτουργίας. Εάν προχωρήσει και αυτό το σχέδιο, οι συχνότητες θα μπορούν να βελτιωθούν ακόμη περισσότερο.
Αναβάθμιση και στο Μετρό
Την ίδια ώρα, η ΣΤΑΣΥ προχωρά και στην αναβάθμιση 12 συρμών της Σειράς Ι του Μετρό στις γραμμές 2 και 3. Πρόκειται για τους μοναδικούς συρμούς του δικτύου που δεν διαθέτουν κλιματισμό, παρά το γεγονός ότι κυκλοφορούν από το 2000. Με την ολοκλήρωση της αναβάθμισης θα αποκτήσουν νέα συστήματα κλιματισμού, ενισχύοντας σημαντικά την άνεση των επιβατών. Ακόμη, σε εξέλιξη βρίσκεται και η δεύτερη σύμβαση, η οποία αφορά την επαναφορά σε λειτουργία πέντε συρμών που παραμένουν εκτός δικτύου από το 2017. Πρόκειται για συρμούς δεύτερης γενιάς, οι οποίοι ανακατασκευάζονται πλήρως, με στόχο να ενισχυθεί η διαθεσιμότητα του στόλου. Παράλληλα, προχωρά και ο σχεδιασμός για την προμήθεια επτά νέων διρευματικών συρμών για τα δρομολόγια προς το Αεροδρόμιο. Το έργο είχε προεγγραφεί στο ΕΣΠΑ, ωστόσο η διαδικασία καθυστέρησε περίπου τέσσερα χρόνια λόγω της ανάγκης καθορισμού νέων εθνικών κανόνων διαλειτουργικότητας.
Όπως εξήγησε ο κ. Κυρανάκης, οι προδιαγραφές για τους νέους διρευματικούς συρμούς δεν είναι ίδιες με εκείνες που ίσχυαν στο παρελθόν, καθώς έχουν αλλάξει οι ευρωπαϊκοί κανόνες που διέπουν τη συνεργασία μεταξύ σιδηροδρόμου και κλειστού συστήματος Μετρό. Σύμφωνα με τον ίδιο, η διαδικασία βρίσκεται πλέον στο τελικό στάδιο έγκρισης από τη ΡΑΣ και μόλις ολοκληρωθεί θα προχωρήσει η δημοπράτηση του έργου ύψους περίπου 150 εκατ. ευρώ. Η προεργασία για τις τεχνικές προδιαγραφές και τα τεύχη δημοπράτησης έχει ήδη ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό. Στόχος είναι από το 2027 να βελτιωθούν σημαντικά και οι συνδέσεις με το Αεροδρόμιο, καθώς θα αρχίσουν να παραδίδονται και οι νέοι συρμοί Coradia Stream της Alstom.
Το ανοιχτό μέτωπο Φάληρο – Πειραιάς
Την ίδια στιγμή, ανοιχτό παραμένει το μεγάλο δίλημμα για το τμήμα Φάληρο – Πειραιάς της Γραμμής 1. Η σχετική μελέτη έχει ήδη κατατεθεί στο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και έχουν εξασφαλιστεί περίπου 22 εκατ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό της υφιστάμενης γραμμής. Ωστόσο, στο τραπέζι παραμένει και το σενάριο υπογειοποίησης, που αποτελεί διαχρονικό αίτημα του Δήμου Πειραιά και τοπικών φορέων.
Το πρόβλημα είναι το κόστος. Μια τέτοια παρέμβαση εκτιμάται ότι θα απαιτούσε 100 έως 120 εκατ. ευρώ, ποσό που, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, δεν μπορεί σήμερα να εξασφαλιστεί. Η υπογειοποίηση είχε εξεταστεί και στο παρελθόν σε συνδυασμό με τον σχεδιασμό του Τραμ, όμως η οικονομική κρίση «πάγωσε» τα σχέδια. Επιπλέον, η πιθανότητα αρχαιολογικών ευρημάτων στην περιοχή δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα τόσο για το κόστος όσο και για το χρονοδιάγραμμα ενός τέτοιου έργου.
Αυξάνεται η επιβατική κίνηση
Η ανάγκη για πυκνότερα δρομολόγια γίνεται ακόμη πιο επιτακτική λόγω της αυξημένης χρήσης των μέσων σταθερής τροχιάς. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΣΤΑΣΥ, το πρώτο τετράμηνο του έτους η επιβατική κίνηση αυξήθηκε κατά 7%, επιβεβαιώνοντας ότι το δίκτυο καλείται να εξυπηρετήσει ολοένα και περισσότερους επιβάτες με έναν στόλο που επί χρόνια λειτουργούσε στα όριά του.
