Η εικόνα των σούπερ μάρκετ αλλάζει σταδιακά, καθώς τα αυτόματα ταμεία περνούν από το στάδιο της δοκιμής σε εκείνο της συστηματικής εφαρμογής. Οι μεγάλες αλυσίδες τροφίμων επενδύουν πλέον πιο οργανωμένα σε λύσεις self checkout, επιδιώκοντας να μειώσουν τις ουρές, να επιταχύνουν την εξυπηρέτηση και να προσαρμόσουν τα καταστήματά τους στις νέες καταναλωτικές συνήθειες. Η τάση δεν αφορά μόνο έναν παίκτη της αγοράς, αλλά σχεδόν το σύνολο του οργανωμένου λιανεμπορίου, καθώς αυτόματα ταμεία τοποθετούνται σταδιακά από εταιρείες όπως η ΑΒ Βασιλόπουλος, η Lidl και τα My market, με διαφορετικούς ρυθμούς και μοντέλα ανάπτυξης.
Το 50% των καταναλωτών θα χρησιμοποιούν αυτόματα ταμεία έως το 2030
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της ΑΒ Βασιλόπουλος, η οποία έχει ήδη προχωρήσει σε σημαντική επέκταση των αυτόματων ταμείων στο δίκτυό της, με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή το 37% των πελατών να τα χρησιμοποιούν. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες αυτή τη στιγμή υπάρχουν καταστήματα όπως αυτό της ΑΒ Βασιλόπουλος στην Κηφισιά, επί της Εθνικής Οδού Αθηνών-Λαμίας, το οποίο έχει ήδη αγγίξει το 40%. Σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, η αλυσίδα διαθέτει πλέον self checkout σε περισσότερα από 170 εταιρικά καταστήματα, με το πλάνο να προβλέπει περαιτέρω ανάπτυξη το επόμενο διάστημα – σε ακόμα 20 έως το τέλος το έτους – και εντός του 2027 θα έχει καλυφθεί το σύνολο του δικτύου εταιρικών καταστημάτων καθώς και ένας μικρός αριθμός σημείων franchise. Η στρατηγική αυτή εντάσσεται στο συνολικό πρόγραμμα αναβάθμισης του δικτύου της, μείωσης του λειτουργικού κόστους και αξιοποίησης του προσωπικού που θα εργαζόταν στο ταμείο για άλλα καθήκοντα στον οργανισμό. Είναι χαρακτηριστικό ότι το ποσοστό του 27% είναι σημαντικά υψηλότερο στα μεγαλύτερα καταστήματα, όπου τα καλάθια αγορών είναι μεγαλύτερα, και αρκετοί πελάτες που πραγματοποιούν μικρότερες αγορές παρακάμπτουν την ουρά στα παραδοσιακά ταμεία, επιλέγοντας τα αυτόματα. H επένδυση ανέρχεται τα τελευταία τρία χρόνια συνολικά σε 9 εκατ. ευρώ (3 εκατ. ευρώ κατ’ έτος), ενώ προβλέπεται να δαπανηθούν ακόμα 3 εκατ. ευρώ το 2027.
Εφαρμογή συστήματος άυλης απόδειξης για όλα τα ταμεία
Ταυτόχρονα, η ΑΒ Βασιλόπουλος προχωράει στην εφαρμογή του συστήματος άυλης απόδειξης σε όλα της τα καταστήματα, κάτι που έχει ήδη ξεκινήσει να εφαρμόζει πιλοτικά σε δύο από αυτά. Επί της ουσίας, κατά την πληρωμή του λογαριασμού ο εκάστοτε πελάτης θα λαμβάνει με μήνυμα στο κινητό του την απόδειξη, υπό την προϋπόθεση ότι θα είναι εγγεγραμμένος στο πρόγραμμα πιστότητας ΑΒ Plus.
Η εγκατάσταση αυτόματων ταμείων αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε περιόδους αυξημένης κίνησης, όπως είναι η τουριστική περίοδος, αλλά και σε καταστήματα που δέχονται υψηλό αριθμό επισκέψεων σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα self checkout λειτουργούν συμπληρωματικά προς τα συμβατικά ταμεία, δίνοντας τη δυνατότητα σε πελάτες με μικρότερο καλάθι να ολοκληρώνουν ταχύτερα τις αγορές τους. Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο σε αστικές περιοχές, σε τουριστικούς προορισμούς, αλλά και σε σημεία όπου η ροή πελατών παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις.
Για την ΑΒ Βασιλόπουλος, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται μόνο στα εταιρικά καταστήματα. Τα αυτόματα ταμεία μπαίνουν σταδιακά και στη συζήτηση για το δίκτυο franchise, με την επένδυση να εντάσσεται στο συνολικό πλάνο ανακαίνισης και αναβάθμισης των καταστημάτων. Σε αυτή την περίπτωση, το κόστος και ο τρόπος χρηματοδότησης έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς κάθε franchisee καλείται να σταθμίσει την επένδυση με βάση το μέγεθος, την εμπορική δυναμική και τις ανάγκες του καταστήματος.
Από 3.000 έως 5.000 ευρώ το κόστος για κάθε αυτόματο ταμείο
Σύμφωνα με την εικόνα που υπάρχει στην αγορά, το κόστος για την εγκατάσταση ενός συστήματος αυτόματου ταμείου μπορεί να κινείται σε επίπεδα της τάξης των 3.000 έως 5.000 ευρώ, χωρίς να απαιτείται απαραίτητα μία ιδιαίτερα βαριά επένδυση. Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο το αρχικό κόστος, αλλά και το κατά πόσο η τεχνολογία αυτή ενσωματώνεται ομαλά στη λειτουργία του καταστήματος. Για τον λόγο αυτό, οι αλυσίδες προχωρούν σταδιακά, επιλέγοντας πρώτα σημεία όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη αποσυμφόρησης των ταμείων ή όπου το προφίλ του πελάτη είναι πιο εξοικειωμένο με τέτοιες λύσεις.
Η επέκταση των αυτόματων ταμείων συνδέεται και με μία ευρύτερη αλλαγή στο λειτουργικό μοντέλο των σούπερ μάρκετ. Οι αλυσίδες αναζητούν τρόπους καλύτερης αξιοποίησης του προσωπικού, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα self checkout υποκαθιστούν πλήρως τα παραδοσιακά ταμεία. Στην πράξη, η νέα τεχνολογία μεταφέρει μέρος της απλής συναλλαγής στον ίδιο τον πελάτη, ενώ το προσωπικό παραμένει απαραίτητο για την υποστήριξη, την επίλυση προβλημάτων, τον έλεγχο και την εξυπηρέτηση σε πιο σύνθετες περιπτώσεις.
Την ίδια ώρα, η Lidl, τα My market και άλλες αλυσίδες του κλάδου κινούνται επίσης προς αυτή την κατεύθυνση, τοποθετώντας αυτόματα ταμεία σε επιλεγμένα σημεία του δικτύου τους. Η ανάπτυξη γίνεται με προσεκτικά βήματα, καθώς κάθε εταιρεία αξιολογεί διαφορετικά τις ανάγκες των καταστημάτων της. Σε ορισμένα σημεία, η εγκατάσταση self checkout λειτουργεί ως εργαλείο ταχύτερης εξυπηρέτησης, ενώ σε άλλα αποτελεί μέρος ευρύτερης ανακαίνισης ή ανασχεδιασμού του καταστήματος.
My market: Επέκταση σε 55 καταστήματα έως το τέλος του 2026
Με βάση τον προγραμματισμό έως τον Δεκέμβριο του 2026, τα My market θα διαθέτουν 249 αυτόματα ταμεία σε 55 καταστήματα του δικτύου τους. Πρόκειται για μία επένδυση ύψους 2,2 εκατ. ευρώ. Η αποδοχή της συγκεκριμένης επένδυσης αποτυπώνεται και στη χρήση των αυτόματων ταμείων από τους πελάτες. Ήδη, το 22% του συνόλου των συναλλαγών στα καταστήματα όπου λειτουργούν self checkout πραγματοποιείται μέσω αυτών των συστημάτων. Ακόμη πιο έντονη είναι η διείσδυση στις πληρωμές με κάρτα, όπου το ποσοστό φτάνει στο 34% των συναλλαγών. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι οι καταναλωτές που χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής είναι πιο εξοικειωμένοι με τη νέα διαδικασία και επιλέγουν συχνότερα το αυτόματο ταμείο για την ολοκλήρωση των αγορών τους.
Η στροφή αυτή δείχνει ότι το ελληνικό σούπερ μάρκετ περνά σταδιακά σε μία νέα φάση, όπου η τεχνολογία δεν αφορά μόνο τα ηλεκτρονικά καταστήματα και τις online παραγγελίες, αλλά και το φυσικό σημείο πώλησης. Τα αυτόματα ταμεία αποτελούν πλέον μέρος αυτής της μετάβασης. Δεν αλλάζουν μόνο τον τρόπο πληρωμής, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο πελάτης κινείται μέσα στο κατάστημα, επιλέγει την ταχύτητα εξυπηρέτησης που τον βολεύει και αλληλεπιδρά με την αλυσίδα.
Από την πλευρά της η Lidl στην Ελλάδα ξεκίνησε την εφαρμογή του μοντέλου των αυτόματων ταμείων τον Ιούνιο του 2024 και στη συνέχεια επεκτάθηκε στην Αθήνα. Το πλάνο ολοκλήρωσης του σχεδιασμού με τοποθέτηση σε όλα τα σημεία πώλησης, ορίζει ότι αυτό θα συμβεί το 2029.
Το στοίχημα για τις εταιρείες είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, πρέπει να πετύχουν καλύτερη λειτουργικότητα και μικρότερους χρόνους αναμονής. Από την άλλη, οφείλουν να διατηρήσουν το στοιχείο της προσωπικής εξυπηρέτησης, που παραμένει κρίσιμο για μεγάλο μέρος των καταναλωτών. Γι’ αυτό και η αγορά φαίνεται να οδηγείται σε ένα υβριδικό μοντέλο, όπου τα συμβατικά ταμεία και τα αυτόματα συστήματα θα συνυπάρχουν, καλύπτοντας διαφορετικές ανάγκες και διαφορετικά προφίλ πελατών.
Σε κάθε περίπτωση, η πορεία των τελευταίων μηνών δείχνει ότι τα αυτόματα ταμεία δεν αποτελούν πλέον μία περιφερειακή τεχνολογική προσθήκη. Αντίθετα, μπαίνουν στον βασικό σχεδιασμό των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, με την ΑΒ Βασιλόπουλος να αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα της τάσης. Καθώς η επένδυση επεκτείνεται σε περισσότερα καταστήματα και σταδιακά αγγίζει και τα δίκτυα franchise, η εικόνα στο ταμείο των σούπερ μάρκετ τα επόμενα χρόνια αναμένεται να γίνει όλο και πιο αυτοματοποιημένη.
