Όταν ξέσπασε η κρίση χρέους στην Ελλάδα το 2009, ο Γιώργος, ιδιοκτήτης κοσμηματοπωλείου έξω από την Αθήνα, είχε πάρει δάνειο 100.000 ευρώ, τη στιγμή που ο τζίρος της επιχείρησής του άρχιζε να καταρρέει, σημειώνει σε ρεπορτάζ του από την Αθήνα για τα κόκκινα δάνεια το Reuters.
Καθώς ο ελληνικός χρηματοπιστωτικός τομέας κατέρρεε, το δάνειο μεταφέρθηκε από τράπεζα σε τράπεζα και τελικά κατέληξε σε εταιρεία διαχείρισης πιστώσεων, η οποία απέρριψε το αίτημά του να το αποπληρώσει ρυθμίζοντας το με δόσεις που θα μπορούσε να αντέξει. Η διαφορά οδηγήθηκε στα δικαστήρια, όπου παραμένει μέχρι σήμερα, εγκλωβισμένη σε ένα δικαστικό σύστημα επιβαρυμένο από εκατοντάδες χιλιάδες παρόμοιες υποθέσεις.
Όσο περιμένει, το χρέος του Γιώργου έχει διπλασιαστεί λόγω των απλήρωτων τόκων.
«Έχω μια θηλιά στον λαιμό εδώ και 16 χρόνια. Είμαι παγιδευμένος», δήλωσε ο Γιώργος, ο οποίος ζήτησε από το Reuters να μη χρησιμοποιηθεί το πλήρες όνομά του. «Δεν μπορώ να πάρω νέο δάνειο για να πληρώσω το παλιό, να επενδύσω στην επιχείρησή μου ή ακόμη και να εκδώσω πιστωτική κάρτα».
Πολλές μικρές επιχειρήσεις αποκλεισμένες από τον δανεισμό
Η Ελλάδα έχει ανακάμψει δυναμικά από την κρίση τα τελευταία χρόνια, σημειώνει το πρακτορείο, και η ανάπτυξή της πλέον ξεπερνά τον μέσο όρο της ΕΕ. Ωστόσο, το βουνό των εκκρεμών μη εξυπηρετούμενων δανείων, όπως αυτό του Γιώργου, υπονομεύει αθόρυβα την πλήρη ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, καθώς οι υποψήφιοι αγοραστές κατοικιών ή επιχειρήσεις δεν μπορούν να δανειστούν ξανά μέχρι να διευθετηθούν τα παλαιά τους δάνεια — κάτι που μπορεί να πάρει χρόνια, σύμφωνα με οκτώ δανειολήπτες και έξι κυβερνητικούς αξιωματούχους και ειδικούς.
Ως αποτέλεσμα, 1,5 εκατομμύριο πολίτες, σχεδόν το ένα τέταρτο του ενήλικου πληθυσμού, παραμένουν αποκλεισμένοι από το τραπεζικό σύστημα — και σχεδόν οι μισοί από αυτούς είναι ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων — σύμφωνα με στοιχεία της κυβέρνησης και των εταιρειών διαχείρισης.
Περίπου 75 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τρίτο του ΑΕΠ της χώρας, παραμένουν μπλοκαρισμένα λόγω δικαστικών διαφορών ή καθυστερήσεων στις ρυθμίσεις από τις εταιρείες διαχείρισης.
«Μια οικονομία δεν μπορεί να αναπτύσσεται με βιώσιμο τρόπο όταν τόσο μεγάλο μέρος της κοινωνίας δεν έχει πρόσβαση σε χρηματοδότηση, επενδυτικά εργαλεία, επιχειρηματικά δάνεια ή πιστωτικές κάρτες», δήλωσε η Νανά Παπαδογεωργάκη, δικηγόρος που εκπροσωπεί δεκάδες ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης δήλωσε στο Reuters ότι η πρόσφατη μεταρρύθμιση του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και η πρόσληψη 1.000 επιπλέον δικαστών έχουν μειώσει σημαντικά τους χρόνους εκδίκασης. Σύμφωνα με το υπουργείο, οι υποθέσεις χρειάζονται πλέον κατά μέσο όρο 315 ημέρες για να επιλυθούν, από 1.200 ημέρες πριν από δύο χρόνια. Τα εκκρεμή αυτά δάνεια αναμένεται να έχουν διευθετηθεί έως το 2028, ανέφερε.
Ωστόσο, αξιωματούχοι και ειδικοί εκτιμούν ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον πέντε χρόνια προτού οι εταιρείες διαχείρισης καταφέρουν να διευθετήσουν τα δάνεια.
«Εξακολουθούν να υπάρχουν τεράστιες καθυστερήσεις — όχι 700 ημέρες, αλλά πολύ περισσότερες. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φτάσουν έως και τις 1.000 ημέρες», είπε η Παπαδογεωργάκη. Υπάρχουν υποθέσεις που θα εξεταστούν από τα δικαστήρια το 2035, πρόσθεσε.
Οι δικαστικές αποφάσεις
Το 2015, η Ελλάδα, υπό την πίεση των πιστωτών της, δημιούργησε ένα νομικό πλαίσιο που επέτρεπε στις τράπεζες να μεταβιβάσουν πάνω από το 90% των «κόκκινων» δανείων τους, ύψους 110 δισ. ευρώ, σε εξειδικευμένες εταιρείες διαχείρισης πιστώσεων.
Ωστόσο, η αγορά των «κόκκινων» δανείων επί πέντε δεν λειτουργούσε, εν μέρει λόγω διοικητικών καθυστερήσεων. Οι εταιρείες διαχείρισης, που αναδιαρθρώνουν δάνεια και ρευστοποιούν τα ακίνητα που έχουν δοθεί ως ενέχυρα, έγιναν στόχος της λαϊκής οργής μέσα σε μια περίοδο λιτότητας.
Η συντριπτική πλειονότητα των δανειοληπτών είχε χρησιμοποιήσει ακίνητα ως εγγύηση, κυρίως κύριες κατοικίες που προστατεύονταν από τον νόμο. Υπό τον κίνδυνο να χάσουν τα σπίτια τους, πολλοί προσέφυγαν στα δικαστήρια.
«Αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για την ταχεία διευθέτηση των “κόκκινων” δανείων», δήλωσε η Θεώνη Αλαμπάση, γενική γραμματέας Ιδιωτικού Χρέους στο υπουργείο Οικονομικών.
Διεθνείς θεσμοί, όπως το ΔΝΤ και η ΕΕ, που διέσωσαν την Ελλάδα στη διάρκεια της κρίσης, έχουν επανειλημμένα ασκήσει κριτική στη χώρα για τις καθυστερήσεις στην εκκαθάριση των κόκκινων δανείων. Σε συνέντευξή του τον Μάρτιο, αξιωματούχος του ΔΝΤ δήλωσε ότι απαιτούνται μεταρρυθμίσεις.
Οι εταιρείες διαχείρισης υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα βρίσκεται στο ίδιο το σύστημα.
«Όταν η δραστηριότητα των εταιρειών διαχείρισης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από νομικές διαδικασίες και συχνά από ασυνεπείς και αντικρουόμενες δικαστικές αποφάσεις, το αποτέλεσμα επηρεάζεται σημαντικά», ανέφερε στο Reuters η Ένωση Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις, στην οποία συμμετέχουν εταιρείες όπως η DoValue και η Intrum.
Στο μεταξύ, οι ιδιοκτήτες επιχειρήσεων δυσκολεύονται να ανταπεξέλθουν.
«Θα πεθάνουμε χωρίς ποτέ να αποπληρώσουμε τα χρέη μας», δήλωσε ιδιοκτήτης μικρού ξενοδοχείου στην Κρήτη, ο οποίος είχε λάβει δάνειο περίπου 1,2 εκατ. ευρώ στις αρχές της δεκαετίας του 2000.
«Η εταιρεία διαχείρισης μάς ζητά να πληρώσουμε 2 εκατ. ευρώ μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Δεν μπορούμε ούτε ένα παλιό κλιματιστικό να αντικαταστήσουμε».
