Η ακρίβεια γεμίζει και τα κρατικά ταμεία. Αυτό αποτυπώνεται με τον πιο καθαρό τρόπο στις αποκλίσεις ανάμεσα στους αρχικούς στόχους των προϋπολογισμών και στις τελικές εισπράξεις, με τον ΦΠΑ να αποτελεί τον μεγάλο κερδισμένο από την άνοδο των τιμών. Το 2026 το Δημόσιο αναμένεται να εισπράξει 1,548 δισ. ευρώ περισσότερα από όσα είχαν προϋπολογιστεί μόνο από τον ΦΠΑ, αποκαλύπτοντας ότι ένα σημαντικό μέρος της φορολογικής υπεραπόδοσης δεν προέρχεται αποκλειστικά από την ανάπτυξη, αλλά και από την αύξηση των ονομαστικών τιμών.
Οι προϋπολογισμοί που κατατίθενται στη Βουλή τα τελευταία χρόνια αποδεικνύονται στην πράξη πιο συγκρατημένοι από τις τελικές επιδόσεις των φορολογικών εσόδων. Οι αρχικές προβλέψεις ξεπερνιούνται και ο λογαριασμός διογκώνεται στην πορεία, με τον ΦΠΑ να έχει κομβικό ρόλο.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται συνολικά στα φορολογικά έσοδα. Για το 2026 αναμένεται να διαμορφωθούν στα 75,729 δισ. ευρώ, ποσό υψηλότερο κατά 2,085 δισ. ευρώ σε σχέση με τον αρχικό στόχο του προϋπολογισμού. Για το 2027 η πρόβλεψη ανεβαίνει ακόμη περισσότερο, στα 77,878 δισ. ευρώ.
Η καλύτερη πορεία των εσόδων έχει ήδη μεταφερθεί και στο πρωτογενές αποτέλεσμα. Από τα 7,211 δισ. ευρώ που προέβλεπε αρχικά ο προϋπολογισμός του 2026, η εκτίμηση είχε αυξηθεί τον Απρίλιο στα 8,484 δισ. ευρώ και πλέον το πρωτογενές πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης υπολογίζεται στα 9,548 δισ. ευρώ, ή στο 3,6% του ΑΕΠ.
Όπως προαναφέρθηκε, το μεγαλύτερο μέρος της φετινής υπεραπόδοσης προέρχεται από τους φόρους στην κατανάλωση και ειδικότερα από τον ΦΠΑ. Οι εισπράξεις από τον φόρο αναμένεται να φτάσουν τα 30,777 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας κατά 1,548 δισ. ευρώ τον στόχο που είχε τεθεί στον αρχικό προϋπολογισμό.
Η επίδοση αυτή εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από τη διεύρυνση της ονομαστικής φορολογικής βάσης. Ο ΦΠΑ υπολογίζεται στην αξία των αγαθών και των υπηρεσιών. Όταν οι τιμές αυξάνονται, αυξάνεται αυτόματα και το ποσό του φόρου που περιλαμβάνεται στην τελική τιμή. Για το Δημόσιο αυτό σημαίνει περισσότερα έσοδα, ακόμη και στην περίπτωση που ο καταναλωτής δεν έχει αυξήσει τις πραγματικές ποσότητες που αγοράζει.
Η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλες τις κατηγορίες. Οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης εκτιμάται ότι θα περιοριστούν στα 7,176 δισ. ευρώ, περίπου 283 εκατ. ευρώ χαμηλότερα από τον στόχο. Η υποχώρηση συνδέεται κυρίως με τη χαμηλότερη κατανάλωση ενεργειακών προϊόντων.
Τα υψηλότερα εισοδήματα φέρνουν περισσότερο φόρο
Η δεύτερη μεγάλη πηγή αύξησης των φορολογικών εσόδων είναι ο φόρος εισοδήματος. Για το 2026 οι εισπράξεις αναμένεται να ανέλθουν στα 27,338 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας κατά 581 εκατ. ευρώ την αρχική πρόβλεψη. Στα φυσικά πρόσωπα, τα έσοδα υπολογίζονται στα 16,375 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 560 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο. Η άνοδος των μισθών και των συντάξεων, αλλά και η μείωση της ανεργίας, διευρύνουν το εισόδημα που φορολογείται.
Υπάρχει όμως και ένας ακόμη παράγοντας. Η αύξηση των ονομαστικών εισοδημάτων μπορεί να μεταφέρει φορολογούμενους σε υψηλότερα κλιμάκια, περιορίζοντας στην πράξη μέρος του οφέλους από τις μειώσεις των φορολογικών συντελεστών. Το αποτέλεσμα είναι ότι η φορολογική επιβάρυνση επηρεάζεται όχι μόνο από τους συντελεστές, αλλά και από το ύψος των εισοδημάτων σε ονομαστικούς όρους. Όταν οι μισθοί και οι συντάξεις αυξάνονται, μεγαλώνει αντίστοιχα και η βάση πάνω στην οποία υπολογίζεται ο φόρος.
Στην εικόνα των αυξημένων εισπράξεων προστίθεται και ο τουρισμός. Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 10,4% στο επτάμηνο του 2026 σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, όταν ο ετήσιος στόχος του προϋπολογισμού προέβλεπε αύξηση 6,5%.
Το 2027 αλλάζει ο πρωταγωνιστής
Το 2027 ο λογαριασμός των φορολογικών εσόδων προβλέπεται να αυξηθεί στα 77,878 δισ. ευρώ, από 75,729 δισ. ευρώ το 2026. Η σύνθεση όμως της αύξησης αλλάζει. Ο ΦΠΑ δεν προβλέπεται να αποτελέσει την κύρια πηγή της νέας ανόδου. Τα έσοδα από τον φόρο υπολογίζονται στα 30,581 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 196 εκατ. ευρώ σε σχέση με την εκτίμηση για το 2026. Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, οι εκτιμήσεις από τις πραγματοποιήσεις απέχουν μερικά δισ. ευρώ.
Αντίθετα, οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης προβλέπεται να αυξηθούν στα 7,312 δισ. ευρώ, κατά 136 εκατ. ευρώ υψηλότερα από το 2026. Ο μεγάλος πρωταγωνιστής του 2027 αναμένεται να είναι ο φόρος εισοδήματος. Τα έσοδα προβλέπεται να φτάσουν τα 29,376 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 2,038 δισ. ευρώ ή 7,5%.
Στα φυσικά πρόσωπα, τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος αναμένεται να αυξηθούν κατά 620 εκατ. ευρώ, στα 16,995 δισ. ευρώ. Η αύξηση συνδέεται με υψηλότερες αμοιβές και συντάξεις, την αναμενόμενη αύξηση του κατώτατου μισθού και τη νέα υποχώρηση της ανεργίας.
Η μεγαλύτερη αύξηση, όμως, προέρχεται από τις επιχειρήσεις. Ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων προβλέπεται να ανέλθει στα 9,844 δισ. ευρώ, από 8,542 δισ. ευρώ το 2026. Η διαφορά αγγίζει τα 1,3 δισ. ευρώ. Η αύξηση συνδέεται με τα υψηλότερα κέρδη των επιχειρήσεων κατά το φορολογικό έτος 2026. Τα κέρδη αυτά θα εμφανιστούν στις φορολογικές δηλώσεις και θα μεταφραστούν σε υψηλότερες φορολογικές εισπράξεις μέσα στο 2027.
