Δεκαέξι χρόνια μετά την είσοδο της Ελλάδας στην εποχή των μνημονίων, ο λογαριασμός της οικονομικής κρίσης παραμένει ανοιχτός για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Παρά την επιστροφή της οικονομίας σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και τη μείωση της ανεργίας, οι Έλληνες εξακολουθούν να διαθέτουν αισθητά μικρότερη αγοραστική δύναμη σε σχέση με το 2010, την ώρα που η υπόλοιπη Ευρώπη έχει καταγράψει σημαντική αύξηση των πραγματικών εισοδημάτων.
Η έκθεση της Eurostat «Key figures on European living conditions – 2026» διαπιστώνει ότι το πραγματικό διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα στην Ελλάδα ήταν το 2025 χαμηλότερο κατά 22,3% σε σύγκριση με το 2010, όταν στην Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφηκε αύξηση 25,4%. Πρόκειται για μια απόκλιση 47,7 ποσοστιαίων μονάδων, που αποτυπώνει το μέγεθος της εισοδηματικής υστέρησης της χώρας.
Η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της ΕΕ, με τη Γαλλία να αποτελεί τη μοναδική άλλη χώρα όπου καταγράφεται μείωση, μόλις κατά 0,6%. Στον αντίποδα, στη Ρουμανία το πραγματικό διάμεσο εισόδημα αυξήθηκε κατά 160,2%, ενώ αυξήσεις τουλάχιστον 50% καταγράφηκαν στη Βουλγαρία, την Πολωνία, την Κροατία, τη Μάλτα, την Ουγγαρία και τις τρεις χώρες της Βαλτικής.
Η ανάκαμψη του ΑΕΠ και το χάσμα των εισοδημάτων
Σύμφωνα με τα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών της Eurostat, το πραγματικό ΑΕΠ της Ελλάδας διαμορφωνόταν το 2010 σε περίπου 223,6 δισ. ευρώ, ενώ το 2025 ανερχόταν σε περίπου 213 δισ. ευρώ, με έτος αναφοράς των τιμών το 2010.
Με άλλα λόγια, παρά τη σημαντική ανάκαμψη των τελευταίων ετών, η ελληνική οικονομία εξακολουθούσε να είναι περίπου 5% μικρότερη σε πραγματικούς όρους σε σχέση με το έτος του πρώτου μνημονίου. Σε σύγκριση δε με το 2007, πριν από την έναρξη της οικονομικής κρίσης, η απόσταση παρέμενε της τάξης του 14%.
Το γεγονός ότι το διάμεσο εισόδημα υπολείπεται κατά 22,3% των επιπέδων του 2010 αναδεικνύει μια διαφορετική διάσταση της ανάκαμψης. Η αύξηση της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε ανάλογη ενίσχυση του εισοδήματος του τυπικού νοικοκυριού, καθώς μεσολαβούν η κατανομή του παραγόμενου πλούτου, η φορολογία, οι κοινωνικές μεταβιβάσεις και ο πληθωρισμός.

Η έκθεση της Eurostat «Key figures on European living conditions – 2026» διαπιστώνει ότι το πραγματικό διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα στην Ελλάδα ήταν το 2025 χαμηλότερο κατά 22,3% σε σύγκριση με το 2010 © Eurostat
Στην τρίτη θέση από το τέλος σε αγοραστική δύναμη
Η υστέρηση της Ελλάδας δεν περιορίζεται στη διαχρονική εξέλιξη των εισοδημάτων. Το 2025, το διάμεσο ετήσιο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα στην ΕΕ διαμορφώθηκε στις 22.630 μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS), έναντι μόλις 13.612 στην Ελλάδα, η οποία βρίσκεται περίπου 40% χαμηλότερα από το ευρωπαϊκό επίπεδο. Χειρότερες επιδόσεις καταγράφουν μόνο η Ρουμανία, με 12.861 μονάδες, και η Ουγγαρία, με 11.958. Αντίθετα, στο Λουξεμβούργο το αντίστοιχο μέγεθος ανέρχεται στις 37.673 μονάδες, στην Αυστρία στις 32.002 και στην Ολλανδία στις 29.714.
Τα ευρήματα της Eurostat για τις συνθήκες διαβίωσης είναι εξίσου αποκαλυπτικά. Το 87,1% του πληθυσμού στην Ελλάδα αντιμετωπίζει τουλάχιστον κάποια δυσκολία να ανταποκριθεί στις οικονομικές του υποχρεώσεις, ποσοστό που αποτελεί αρνητικό ρεκόρ στην ΕΕ, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 42,5%. Παράλληλα, το 26,4% του πληθυσμού ζει σε νοικοκυριά που δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση, έναντι 7,7% στην ΕΕ. Η Ελλάδα καταγράφει επίσης το υψηλότερο ποσοστό αδυναμίας επαρκούς θέρμανσης της κατοικίας, στο 18,1%, έναντι 8,8% στην Ευρώπη.
Σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση αντιμετωπίζει το 14,9% των κατοίκων της χώρας, υπερδιπλάσιο ποσοστό από το ευρωπαϊκό 6,3%, ενώ το 27,3% αδυνατεί για οικονομικούς λόγους να συμμετέχει τακτικά σε δραστηριότητες αναψυχής, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εν τω μεταξύ, η εικόνα συμπληρώνεται από τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, σύμφωνα με τα οποία η Ελλάδα κατέγραψε το πρώτο τρίμηνο του 2026 τη μεγαλύτερη μείωση του πραγματικού κατά κεφαλήν εισοδήματος των νοικοκυριών μεταξύ των 21 χωρών με διαθέσιμα στοιχεία, κατά 3,6% σε τριμηνιαία βάση. Η υποχώρηση αποδόθηκε κυρίως στη μείωση των καθαρών εισοδημάτων από περιουσία και των καθαρών κοινωνικών παροχών.
