Οι ηγέτες δύο σκανδιναβικών χωρών απέκλεισαν το ενδεχόμενο κατάσχεσης πλοίων που συνδέονται με τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας, επισημαίνοντας ότι τα σχέδια των δυτικών συμμάχων για αυστηρότερα μέτρα κατά της πολεμικής οικονομίας του Κρεμλίνου συναντούν πρακτικά και νομικά όρια.
Ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας Jonas Gahr Støre και η πρωθυπουργός της Ισλανδίας Kristrún Frostadóttir δήλωσαν ότι οι κυβερνήσεις τους δεν εξετάζουν την κατάσχεση πλοίων, αν και μελετούν τρόπους ενίσχυσης των ελέγχων στη ναυσιπλοΐα στον Βόρειο Ατλαντικό και τη Βαλτική Θάλασσα.
Οι τοποθετήσεις τους έρχονται ως αντίβαρο στις πιο επιθετικές προτάσεις που συζητήθηκαν μεταξύ αξιωματούχων άμυνας της Βαλτικής και της Σκανδιναβίας, στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, όπου τέθηκε στο τραπέζι ακόμη και η πιθανότητα κοινών επιχειρήσεων κατάσχεσης δεξαμενόπλοιων που θεωρούνται κρίσιμα για τη χρηματοδότηση του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Έμφαση σε ελέγχους και ασφάλεια, όχι σε κατασχέσεις
Μιλώντας στο Όσλο, ο Støre υπογράμμισε ότι η Νορβηγία δεν έχει θέσει θέμα κατάσχεσης πλοίων, αλλά επικεντρώνεται στην ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και στη διασφάλιση της τήρησης των διεθνών κανόνων.
Όπως ανέφερε, οι αρχές επιδιώκουν «τάξη, ασφάλεια και προβλεψιμότητα» στη ναυσιπλοΐα, διατηρώντας τη δυνατότητα ελέγχων όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο.
Ανάλογη στάση κράτησε και η Ισλανδή πρωθυπουργός, διευκρινίζοντας ότι τα σενάρια κατάσχεσης δεν αποτελούν αντικείμενο συζήτησης αυτή τη στιγμή, παρά τη γενικότερη ανησυχία για τις δραστηριότητες του ρωσικού στόλου που λειτουργεί εκτός παραδοσιακών κυρώσεων.
Το πλαίσιο των κυρώσεων και η «σκιώδης» ναυτιλία
Ο λεγόμενος σκιώδης στόλος ή «shadow fleet» αναφέρεται σε δεξαμενόπλοια που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου με τρόπους που παρακάμπτουν κυρώσεις, συχνά με αδιαφανή ιδιοκτησία, αλλαγές σημαίας και περίπλοκες ασφαλιστικές δομές. Οι δυτικές χώρες θεωρούν ότι το δίκτυο αυτό συμβάλλει στη διατήρηση των εσόδων της Μόσχας εν μέσω πολέμου.
Σε πρόσφατη συνάντηση της Joint Expeditionary Force — μιας πολυεθνικής δύναμης δέκα χωρών — εξετάστηκαν αυστηρότερα μέτρα, με τη συμμετοχή και του Βρετανού υπουργού Άμυνας John Healey και του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων του Ηνωμένου Βασιλείου Richard Knighton, οι οποίοι παρουσίασαν επιλογές που περιλάμβαναν ακόμη και συντονισμένες επιχειρήσεις κατάσχεσης δεξαμενόπλοιων.
Παρατεταμένη επιτήρηση στη νορβηγική ζώνη
Η Νορβηγία έχει ήδη παρατείνει επ’ αόριστον ένα μέτρο που ζητά από δεξαμενόπλοια ξένης σημαίας, τα οποία κινούνται εντός της αποκλειστικής οικονομικής της ζώνης, να παρέχουν εθελοντικά πληροφορίες ασφάλισης — ένα εργαλείο που είχε εισαχθεί προσωρινά τον Αύγουστο.
Παράλληλα, το Όσλο δηλώνει ότι στηρίζει πλήρως τις κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που στοχεύουν τον ρωσικό «σκιώδη στόλο» και διατηρεί στενή συνεργασία με κράτη σημαίας και λιμένων.
«Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι οι ακτές μας είναι ασφαλείς και ότι δεν πραγματοποιούνται ακανόνιστες θαλάσσιες μεταφορές στα διεθνή ύδατα», ανέφερε ο Støre, προσθέτοντας ότι οι αρχές θα προχωρούν σε ελέγχους όπου απαιτείται, ώστε να διαπιστώνεται η συμμόρφωση με τους διεθνείς κανονισμούς.
Η στάση των σκανδιναβικών χωρών καταδεικνύει ότι, παρά τη βούληση για αυστηρότερη πίεση στη ρωσική πολεμική οικονομία, οι σύμμαχοι παραμένουν επιφυλακτικοί απέναντι σε κινήσεις που θα μπορούσαν να εγείρουν νομικές ή γεωπολιτικές εντάσεις στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
