Η αυξανόμενη ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, σε συνδυασμό με τη συγκέντρωση του στόλου των δεξαμενόπλοιων VLCC σε λιγότερα χέρια, ωθεί τα ναύλα σε υψηλά εξαετίας και εντείνει την ανησυχία για πιθανή αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η αγορά των δεξαμενόπλοιων βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα γεωπολιτική δοκιμασία, καθώς η στρατιωτική κινητοποίηση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και η διορία που φέρεται να έθεσε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στην Τεχεράνη για συμφωνία στο πυρηνικό της πρόγραμμα, ενισχύουν τα σενάρια στρατιωτικής σύγκρουσης. Οι επιπτώσεις αποτυπώνονται ήδη στα ναύλα των VLCC, τα οποία καταγράφουν εντυπωσιακή άνοδο από τις αρχές του έτους.
Σύμφωνα με στοιχεία του Baltic Exchange, τα ημερήσια έσοδα για ένα VLCC στη διαδρομή Μέση Ανατολή–Κίνα έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί το 2026, αγγίζοντας τα 151.208 δολάρια — το υψηλότερο επίπεδο από το 2020. Παράλληλα, η τιμή του Brent ενισχύθηκε πάνω από τα 71 δολάρια το βαρέλι, εν μέσω αυξημένης ανησυχίας για ενδεχόμενη διατάραξη της προσφοράς.
Τα Στενά του Ορμούζ και το premium κινδύνου
Το επίκεντρο της ανησυχίας είναι τα Στενά του Ορμούζ, το στρατηγικό πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν, από όπου διέρχεται περίπου το 25% των παγκόσμιων θαλάσσιων ροών πετρελαίου. Ένα ενδεχόμενο πλήγμα ή απόπειρα αποκλεισμού του διαύλου θα μπορούσε να προκαλέσει άμεσο σοκ στην εφοδιαστική αλυσίδα ενέργειας.
Ο Anoop Singh, επικεφαλής ναυτιλιακής έρευνας της Oil Brokerage Ltd., εκτιμά ότι «στρατιωτική δράση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να ωθήσει τα ναύλα VLCC σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί από το 2019». Ήδη, η αυξημένη αβεβαιότητα μεταφράζεται σε υψηλότερο risk premium για τους ναυλωτές που επιδιώκουν να εξασφαλίσουν πλοία άμεσα.
Την ίδια ώρα, η παραγωγή αργού πετρελαίου σε παγκόσμιο επίπεδο είναι αυξημένη. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), η παγκόσμια παραγωγή ήταν κατά 3,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως υψηλότερη τον Ιανουάριο σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν. Αυτό σημαίνει ότι περισσότερο πετρέλαιο αναζητά μεταφορά, σε μια περίοδο που τα διαθέσιμα πλοία για άμεση ναύλωση περιορίζονται.
Παράλληλα, η ανησυχία δεν περιορίζεται μόνο στη διαδρομή Μέση Ανατολή–Ασία. Τα ναύλα από τον Κόλπο των ΗΠΑ προς την Κίνα έχουν επίσης φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη του 2022, ένδειξη ότι η γεωπολιτική ένταση επηρεάζει το σύνολο της αγοράς.
Η στρατιωτική επίδειξη ισχύος
Η άνοδος των ναύλων δεν οφείλεται μόνο στη γεωπολιτική αβεβαιότητα. Η ταχεία επέκταση της νοτιοκορεατικής Sinokor Merchant Marine έχει οδηγήσει σε μεγαλύτερη συγκέντρωση του στόλου VLCC. Η εταιρεία ελέγχει πλέον περίπου 120 υπερδεξαμενόπλοια, ενώ σύμφωνα με εκτιμήσεις της Okeanis Eco Tankers Corp κατέχει σχεδόν το 40% των διαθέσιμων μη κυρωμένων πλοίων που δεν είναι ήδη δεσμευμένα σε συμβόλαια.
Αυτή η συγκέντρωση μειώνει την ευελιξία της αγοράς και καθιστά τα ναύλα πιο ευαίσθητα σε αιφνίδιες γεωπολιτικές εξελίξεις. Σε περίπτωση στρατιωτικής κλιμάκωσης, η ταυτόχρονη ανάγκη εξασφάλισης χωρητικότητας από πολλούς ναυλωτές θα μπορούσε να προκαλέσει εκρηκτική άνοδο τιμών.
Στο στρατιωτικό σκέλος, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει σημαντικές δυνάμεις στην περιοχή — τη μεγαλύτερη συγκέντρωση από το 2003. Δύο αεροπλανοφόρα, το USS Abraham Lincoln και το USS Gerald R. Ford, συνοδευόμενα από αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων, μαχητικά αεροσκάφη και αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού, βρίσκονται ήδη στην ευρύτερη περιοχή.
Δεδομένα από το FlightRadar24 δείχνουν αυξημένη δραστηριότητα αμερικανικών στρατιωτικών αεροσκαφών προς βάσεις σε Κατάρ, Ιορδανία, Κρήτη και Ισπανία. Παράλληλα, αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία εντός της προθεσμίας που έχει τεθεί.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι, πέρα από τις επιπτώσεις σε πλοία και θαλάσσιες ροές, χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες στην περιοχή βρίσκονται εντός εμβέλειας ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων. Το ενδεχόμενο κλιμάκωσης θα μπορούσε να επεκταθεί πέρα από τις ενεργειακές αγορές, επηρεάζοντας το σύνολο της παγκόσμιας οικονομίας.
Η τρέχουσα συγκυρία θυμίζει την περίοδο του 2020, όταν η κατάρρευση της ζήτησης λόγω πανδημίας οδήγησε σε αποθήκευση πετρελαίου στη θάλασσα και εκτίναξη των ναύλων. Σήμερα, όμως, η άνοδος βασίζεται σε διαφορετικούς παράγοντες. Αυξημένη παραγωγή, περιορισμένη διαθέσιμη χωρητικότητα και έντονη γεωπολιτική αβεβαιότητα.
Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον στην αγορά είναι διττό. Θα αποκλιμακωθεί η ένταση μέσω διπλωματίας ή θα μετατραπεί σε ανοιχτή σύγκρουση; Και, σε κάθε περίπτωση, πόσο μακριά μπορούν να φτάσουν τα ναύλα των VLCC αν ο Περσικός Κόλπος μετατραπεί σε ενεργό μέτωπο;
Για την ώρα, οι αγορές πετρελαίου και ναυτιλίας παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα — γνωρίζοντας ότι μια μόνο κίνηση στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να αναδιαμορφώσει ριζικά τον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη.
