Η κλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν προκαλεί σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, θέτοντας σε δοκιμασία τη λειτουργία κρίσιμων κόμβων logistics στον Περσικό Κόλπο. Όπως προκύπτει από ρεπορτάζ της γερμανικής Handelsblatt, οι χώρες της περιοχής χάνουν σε μεγάλο βαθμό τον ρόλο τους ως βασικά διαμετακομιστικά κέντρα, την ώρα που οι μεγάλες εταιρείες του κλάδου ενεργοποιούν σχέδια έκτακτης ανάγκης για να διατηρήσουν τη ροή των εμπορευμάτων.
Σύμφωνα με μελέτη του Supply Chain Intelligence Institute Austria (ASCII), της Consultancy Science Hub (CSH) και του TU Delft, ακόμη και μια μερική διακοπή στις εξαγωγές φυσικού αερίου, αργού πετρελαίου και προϊόντων διύλισης -που αντιστοιχούν περίπου στα δύο τρίτα των εξαγωγών των κρατών του Κόλπου- θα μπορούσε να προκαλέσει απώλειες έως και 400 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως στο παγκόσμιο εμπόριο. Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στον ενεργειακό τομέα, αλλά επηρεάζουν συνολικά την εύρυθμη λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Μέχρι πρόσφατα, λιμάνια όπως το Jebel Ali στο Ντουμπάι και μεγάλα αεροδρόμια σε Ντόχα και Άμπου Ντάμπι αποτελούσαν βασικούς ενδιάμεσους σταθμούς για τη μεταφορά προϊόντων από την Ασία προς την Ευρώπη. Η ένταση στην περιοχή έχει περιορίσει σημαντικά τη λειτουργία τους, αναγκάζοντας τις εταιρείες να αναζητήσουν εναλλακτικές διαδρομές.
Οι ευρωπαϊκές εταιρείες logistics φαίνεται να έχουν αντλήσει πολύτιμα διδάγματα από προηγούμενες κρίσεις, όπως η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία. Επενδύουν πλέον σε ψηφιακά εργαλεία και ευέλικτες στρατηγικές, με στόχο την άμεση προσαρμογή σε απρόβλεπτες συνθήκες.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Kuehne+Nagel, η οποία μέσω της πλατφόρμας «Seaexplorer» παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο περίπου 15.000 θαλάσσιες συνδέσεις. Το σύστημα παρέχει πληροφορίες για καθυστερήσεις, αποκλεισμούς λιμανιών και άλλους κινδύνους, επιτρέποντας την άμεση ανακατεύθυνση φορτίων.
Δύο συστήματα ελέγχου ενεργοποιούνται σε κατάσταση ανάγκης
Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Handelsblatt, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα ευαίσθητα προϊόντα, όπως τα φαρμακευτικά είδη. Η Kuehne+Nagel χρησιμοποιεί δύο συστήματα ελέγχου, με εξειδικευμένες ομάδες που λειτουργούν σε 24ωρη βάση, παρακολουθώντας αποστολές και διασφαλίζοντας τη σωστή λειτουργία της ψυκτικής αλυσίδας. Σε περίπτωση προβλημάτων, οι πελάτες ενημερώνονται άμεσα, ώστε να ληφθούν έγκαιρα μέτρα.
Παράλληλα, η εταιρεία έχει αναπτύξει ένα παγκόσμιο δίκτυο ειδικών, ώστε να διασφαλίζεται η λήψη αποφάσεων ακόμη και σε συνθήκες κρίσης. Αντίστοιχη προσέγγιση ακολουθεί και η DHL, η οποία διαθέτει ομάδες διαχείρισης κρίσεων που συντονίζουν σε παγκόσμιο επίπεδο τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Η κρίση έχει ήδη επιφέρει σημαντικές αλλαγές στις μεταφορές. Φαρμακευτικά προϊόντα που μεταφέρονταν από την Ινδία προς την Ευρώπη μέσω των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ανακατευθύνονται πλέον μέσω άλλων ασιατικών κόμβων, όπως η Σιγκαπούρη και η Κίνα, ενώ καταγράφεται και μείωση στις διαθέσιμες πτήσεις.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες έχουν επίσης προσαρμοστεί, επιλέγοντας τη μεταφόρτωση εμπορευμάτων σε λιμάνια της Σαουδικής Αραβίας και τη μεταφορά τους μέσω χερσαίων διαδρόμων προς άλλες χώρες της περιοχής, αποφεύγοντας το Στενό του Ορμούζ.
Ωστόσο, οι λύσεις αυτές συνεπάγονται σημαντικά αυξημένο κόστος, με τα μεταφορικά έξοδα να επιβαρύνουν τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τους καταναλωτές.
Η DHL και η σιδηροδρομική της γραμμή στον Κόλπο λόγω Ιράν
Στο πλαίσιο αυτό, ενισχύεται η ανάπτυξη εναλλακτικών υποδομών. Η DHL, σε συνεργασία με την Etihad Railways, λειτουργεί σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει το Άμπου Ντάμπι με τα σύνορα της Σαουδικής Αραβίας, διευκολύνοντας τη μεταφορά εμπορευμάτων μακριά από τις επικίνδυνες θαλάσσιες ζώνες, λόγω της κλιμάκωσης του πολέμου με το Ιράν.
Παράλληλα, οργανισμοί όπως η AD Ports Group αξιοποιούν χερσαίους διαδρόμους και νέες σιδηροδρομικές συνδέσεις για τη μεταφορά κοντέινερ εκτός της περιοχής υψηλού κινδύνου.
Συνολικά, η κρίση στον Περσικό Κόλπο αναδεικνύει τη σημασία της ευελιξίας και της προετοιμασίας στις αλυσίδες εφοδιασμού. Οι εταιρείες που διαθέτουν τεχνολογικά εργαλεία, εναλλακτικά δίκτυα και ισχυρές συνεργασίες είναι σε καλύτερη θέση να ανταποκριθούν. Ωστόσο, η εξέλιξη του πολέμου στο Ιράν παραμένει καθοριστικός παράγοντας για τη σταθερότητα του παγκόσμιου εμπορίου.
