Σε επίπεδα ρεκόρ έχει εκτοξευθεί το κόστος για την εξασφάλιση θέσης διέλευσης από τη Διώρυγα του Παναμά, καθώς η αυξημένη ζήτηση συναντά τους νέους περιορισμούς που προκαλεί η υποχώρηση της στάθμης των υδάτων. Η πίεση στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό εντείνεται την ώρα που οι ανατροπές στη Μέση Ανατολή έχουν ανακατευθύνει σημαντικό μέρος των ενεργειακών ροών προς την αμερικανική ήπειρο.
Σύμφωνα με τους Financial Times, το μέσο τίμημα στις ημερήσιες δημοπρασίες για μία θέση διέλευσης έχει φτάσει τον Αύγουστο περίπου τα 1,1 εκατ. δολάρια, έναντι μιας βασικής τιμής κράτησης περίπου 100.000 δολαρίων για ένα πλοίο Neopanamax. Με αυτή τη σύγκριση, το κόστος είναι πλέον περίπου 11 φορές υψηλότερο.
Σε σχέση, μάλιστα, με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, οι τιμές στις δημοπρασίες είναι περισσότερο από 16 φορές υψηλότερες, αποτυπώνοντας την ένταση που έχει δημιουργηθεί γύρω από τα διαθέσιμα slots.
Για τα μεγαλύτερα συστήματα διέλευσης, που μπορούν να εξυπηρετήσουν πλοία κατηγορίας Neopanamax, η μέση τιμή τις τελευταίες εβδομάδες έχει φτάσει ακόμη και τα 2,5 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία της Argus. Σε μεμονωμένες δημοπρασίες από τις 28 Ιουλίου, οι προσφορές έχουν ανέλθει έως τα 3,78 εκατ. δολάρια για Neopanamax και τα 2,63 εκατ. δολάρια για Panamax.
Η Μέση Ανατολή αλλάζει τις εμπορικές ροές
Καθοριστικό ρόλο στην εκτίναξη της ζήτησης παίζει η αναδιάταξη των διεθνών ενεργειακών ροών μετά τη νέα κρίση στη Μέση Ανατολή.
Οι διαταραχές στις διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ, από όπου υπό κανονικές συνθήκες περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, έχουν οδηγήσει περισσότερους Ασιάτες αγοραστές να στραφούν σε αργό και πετρελαϊκά προϊόντα από τις ακτές του Κόλπου του Μεξικού στις ΗΠΑ.
Για πολλά από αυτά τα φορτία, η συντομότερη διαδρομή προς τις αγορές της Ασίας περνά από τη Διώρυγα του Παναμά. Η αλλαγή αυτή έχει αυξήσει τον ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες θέσεις διέλευσης και, μαζί, τις τιμές στις δημοπρασίες.
Οι πιέσεις είχαν αρχίσει να γίνονται εμφανείς ήδη από την άνοιξη. Τον Απρίλιο, το μέσο κόστος στις σχετικές δημοπρασίες είχε αυξηθεί περίπου στα 385.000 δολάρια, από 135.000 έως 140.000 δολάρια πριν από την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Οι μεγάλοι πλοιοκτήτες που χρησιμοποιούν συστηματικά τη Διώρυγα, μεταξύ των οποίων εταιρείες containerships και μεταφοράς LPG, συνήθως εξασφαλίζουν slots εκ των προτέρων σε προκαθορισμένες τιμές. Ωστόσο, έως και 30% της συνολικής κίνησης μπορεί να διεκδικεί θέση μέσω των καθημερινών δημοπρασιών, καθιστώντας την περιορισμένη διαθέσιμη χωρητικότητα ιδιαίτερα ακριβή.
Η πτώση της στάθμης των υδάτων δημιουργεί νέο πονοκέφαλο
Την κατάσταση επιβαρύνει η υποχώρηση της στάθμης των υδάτων στη Διώρυγα, η οποία έχει οδηγήσει την αρμόδια Αρχή στην επιβολή νέων περιορισμών στο μέγιστο επιτρεπόμενο βύθισμα των πλοίων.
Όσο χαμηλότερο είναι το επιτρεπόμενο βύθισμα, τόσο μικρότερο φορτίο μπορεί να μεταφέρει ένα πλοίο, ώστε να βρίσκεται ψηλότερα στο νερό. Αυτό περιορίζει την εμπορική του χωρητικότητα και αυξάνει το κόστος ανά μεταφερόμενο τόνο.
Τρεις διαδοχικοί περιορισμοί που ανακοινώθηκαν τον τελευταίο μήνα αναμένεται να μειώσουν έως τις 3 Σεπτεμβρίου το ανώτατο επιτρεπόμενο βύθισμα στα 47,5 πόδια, από το συνήθως επιτρεπόμενο επίπεδο των 50 ποδιών.
«Το πρόβλημα αυτή τη στιγμή είναι ότι η στάθμη των υδάτων υποχωρεί σταθερά, ενώ κανονικά δεν θα έπρεπε να συμβαίνει αυτό από τον Μάιο έως τον Δεκέμβριο», ανέφερε ο Ross Griffith, επικεφαλής τιμολόγησης ναύλων για την Αμερική στην Argus.
Αυξάνονται οι ουρές των πλοίων
Οι συνέπειες είναι ήδη ορατές στις εισόδους της Διώρυγας, μήκους περίπου 80 χιλιομέτρων.
Στις 3 Αυγούστου, περίπου 113 πλοία περίμεναν να διασχίσουν τη Διώρυγα είτε μέσω προκρατημένων θέσεων είτε διεκδικώντας slot στις ημερήσιες δημοπρασίες. Στις 2 Ιανουαρίου ο αντίστοιχος αριθμός ήταν μόλις 40 πλοία.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η στάθμη της λίμνης Gatun, της τεχνητής λίμνης που αποτελεί ζωτικής σημασίας πηγή νερού για τη λειτουργία των συστημάτων της Διώρυγας. Τα επίπεδά της βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο της περιόδου 1965-2022 και, σύμφωνα με την Argus, εκτιμάται ότι θα υποχωρήσουν ακόμη περισσότερο τους επόμενους μήνες.
Παρότι η στάθμη παραμένει υψηλότερη από τα επίπεδα του 2023, όταν η περιοχή αντιμετώπισε εξαιρετικά έντονη ξηρασία, η ταχύτητα με την οποία μειώνεται προκαλεί ανησυχία, καθώς η πτώση καταγράφεται πριν ακόμη αρχίσει η ξηρή περίοδος τον Δεκέμβριο.
«Θα μπορούσαμε δυνητικά να βρεθούμε σε μια κατάσταση χειρότερη από εκείνη του 2023», προειδοποίησε ο Griffith.
Ο συνδυασμός αυξημένης ζήτησης, περιορισμένης χωρητικότητας και χαμηλότερης στάθμης των υδάτων μετατρέπει έτσι τη Διώρυγα του Παναμά σε ένα από τα ακριβότερα και πιο πιεσμένα σημεία των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών, δημιουργώντας έναν ακόμη παράγοντα κόστους για τη ναυτιλία και τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
