Μια νέα θαλάσσια διαδρομή που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες στις εμπορευματικές μεταφορές μεταξύ Ασίας και Ευρώπης επιχειρεί να ανοίξει η Κίνα, καθώς κινεζική ναυτιλιακή εταιρεία εγκαινιάζει τακτική εβδομαδιαία γραμμή μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων μέσω της Αρκτικής.
Η νέα υπηρεσία, που έχει ονομαστεί «Ice Silk Road» – «Δρόμος του Πάγου», ακολουθεί τη βόρεια ακτογραμμή της Ρωσίας και φιλοδοξεί να περιορίσει περίπου στο μισό τον χρόνο που απαιτείται σήμερα για τη μεταφορά φορτίων μεταξύ Κίνας και βόρειας Ευρώπης.
Όπως αναφέρουν οι Financial Times, πίσω από την κίνηση βρίσκεται η Sea Legend, κινεζική εταιρεία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με παρουσία κυρίως στις αγορές της Τουρκίας και της Βόρειας Αφρικής. Η εταιρεία προχωρά στην πρώτη τακτική υπηρεσία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων μέσω της Αρκτικής, σε μια περίοδο κατά την οποία η ναυτιλιακή βιομηχανία αναζητεί εναλλακτικές απέναντι στα μεγάλα γεωπολιτικά «στενά» του παγκόσμιου εμπορίου.
Η νέα διαδρομή Κίνα-Ευρώπη που μειώνει το ταξίδι στις 20 ημέρες
Η εβδομαδιαία σύνδεση θα ξεκινά από το Νίνγκμπο, στην ανατολική ακτή της Κίνας, και θα καταλήγει στο Felixstowe της Βρετανίας, ακολουθώντας τη βόρεια ρωσική ακτογραμμή.
Το μεγάλο πλεονέκτημα είναι ο χρόνος. Σύμφωνα με τους FT, η διαδρομή μπορεί, ανάλογα με τις συνθήκες, να μειώσει περίπου στο μισό το συνηθισμένο ταξίδι των 40 ημερών μεταξύ των δύο λιμανιών.
Για τη διεθνή ναυτιλία, το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Βόρεια Θαλάσσια Οδός προσφέρει μια πολύ συντομότερη σύνδεση Ασίας και Ευρώπης σε σχέση με τις παραδοσιακές διαδρομές, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπει στα πλοία να αποφεύγουν σημεία που έχουν εξελιχθεί σε επίκεντρα γεωπολιτικής αστάθειας.
Η Sea Legend επέλεξε μάλιστα την ονομασία «Ice Silk Road», παραπέμποντας ευθέως στον ιστορικό Δρόμο του Μεταξιού που συνέδεε την Κίνα με την Ευρώπη.
Η εξέλιξη έρχεται μετά το ρεκόρ των 23 διελεύσεων μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού το περασμένο καλοκαίρι, ενώ η υποχώρηση των πάγων τους θερινούς μήνες επιτρέπει σε ορισμένες περιπτώσεις στα πλοία να κινηθούν στη συγκεκριμένη ζώνη χωρίς να απαιτείται η υποστήριξη παγοθραυστικών.
Η Ερυθρά Θάλασσα ενισχύει το ενδιαφέρον για την Αρκτική
Πέρα από τον μικρότερο χρόνο ταξιδιού, πίσω από το αυξανόμενο ενδιαφέρον των ναυτιλιακών βρίσκεται και η ανάγκη αποφυγής των μεγάλων θαλάσσιων choke points (σημεία συμφόρησης).
Οι επιθέσεις των Χούθι και οι απειλές κατά της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και στα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχουν οδηγήσει τα τελευταία χρόνια πολλές εταιρείες σε μεγάλες παρακάμψεις, αυξάνοντας τον χρόνο μεταφοράς, την κατανάλωση καυσίμων και το συνολικό κόστος λειτουργίας.
«Υπάρχει σαφής αύξηση της κίνησης μέσω της Αρκτικής και της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού», αναφέρει στους Financial Times ο Rahul Khanna, επικεφαλής συμβουλευτικής για θαλάσσιους κινδύνους στην Allianz. Όπως επισημαίνει, οι πλοιοκτήτες βλέπουν πλέον τη συγκεκριμένη διαδρομή όχι μόνο ως έναν τρόπο εξοικονόμησης χρόνου και κόστους, αλλά και ως μέσο αποφυγής γεωπολιτικών εστιών έντασης.
Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται και στην αγορά νέων πλοίων. Σύμφωνα με στοιχεία της Veson Nautical που επικαλούνται οι FT, 167 πλοία κατηγορίας με ενισχυμένο κύτος για πλεύση σε πάγους (ice-class) κατασκευάστηκαν το προηγούμενο έτος, ο υψηλότερος αριθμός της τελευταίας δεκαετίας, ενώ άλλα 164 πλοία αναμένεται να κατασκευαστούν φέτος.
Το περιβαλλοντικό κόστος και οι επιφυλάξεις των Ευρωπαίων
Η προοπτική μιας νέας εμπορικής «λεωφόρου» στην Αρκτική συνοδεύεται, ωστόσο, από σοβαρές περιβαλλοντικές ανησυχίες.
Παρότι η Maersk είχε πραγματοποιήσει ήδη από το 2018 την πρώτη δοκιμαστική διέλευση πλοίου μεταφοράς εμπορευμάτων μέσω της Αρκτικής, μεταξύ Βλαδιβοστόκ και Αγίας Πετρούπολης, η δανέζικη εταιρεία και αρκετοί ακόμη ευρωπαϊκοί όμιλοι έχουν δεσμευθεί να μη χρησιμοποιήσουν τη συγκεκριμένη διαδρομή, επικαλούμενοι τον κίνδυνο για το ευαίσθητο οικοσύστημα της περιοχής.
Την ίδια στιγμή, η μείωση των θαλάσσιων πάγων κάνει τη διαδρομή ολοένα και περισσότερο προσβάσιμη. Μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον, την οποία επικαλούνται οι Financial Times, δείχνει ότι οι αρκτικοί θαλάσσιοι πάγοι κατά την κορύφωση του χειμώνα μειώθηκαν κατά 5,8% μεταξύ 2024 και 2025, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη πτώση που έχει καταγραφεί.
Η νέα κινεζική γραμμή είναι επομένως κάτι περισσότερο από ακόμη ένα ναυτιλιακό δρομολόγιο. Αποτελεί ένδειξη ότι η Αρκτική αρχίζει να μετατρέπεται από γεωγραφικό όριο σε εμπορικό διάδρομο, με την Κίνα να επιχειρεί να αποκτήσει έγκαιρα παρουσία σε μια διαδρομή που θα μπορούσε να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη σημασία για το παγκόσμιο εμπόριο τα επόμενα χρόνια.
