Για τις ενεργειακές εξελίξεις και τις γεωπολιτικές προκλήσεις της περιόδου, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στον δημοσιογράφο των Financial Times, Ben Hall, στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου «Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe», που συνδιοργανώνουν οι Financial Times Live και η Καθημερινή.
Απαντώντας σε ερώτηση για την κρίση στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις της στις αγορές ενέργειας, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια περίοδο «μεγάλης γεωπολιτικής και οικονομικής αναταραχής», επισημαίνοντας πως δεν μπορούν να γίνουν ασφαλείς προβλέψεις για την πορεία της σύγκρουσης.
«Δεν έχω κρυστάλλινη σφαίρα για να προβλέψω τι θα συμβεί», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ο κ. Μητσοτάκης προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η Ευρώπη οφείλει να προετοιμαστεί και για ένα δυσμενές σενάριο, το οποίο θα μπορούσε να περιλαμβάνει παράταση της σύγκρουσης, νέες πληθωριστικές πιέσεις και επιβράδυνση της ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να διαθέτουν την απαραίτητη δημοσιονομική ετοιμότητα, ώστε να μπορούν να στηρίξουν τους πολίτες εφόσον οι συνθήκες επιδεινωθούν.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας, τονίζοντας ότι οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ υπενθυμίζουν με τον πιο σαφή τρόπο πως η Ευρώπη πρέπει να προσεγγίσει πιο σοβαρά τη συνολική ενεργειακή της στρατηγική. Όπως είπε, «έχουμε πολιτική για την κλιματική αλλαγή, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι έχουμε πολιτική για την ενεργειακή ασφάλεια».
Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο περαιτέρω επιδείνωσης της κρίσης, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι ακόμη και χωρίς κλιμάκωση σε ευρεία στρατιωτική σύγκρουση, η παρατεταμένη αστάθεια έχει ήδη επιπτώσεις στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. «Κάθε εβδομάδα που τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά προσθέτει επιπλέον πίεση στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού», υπογράμμισε.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις αγορές πετρελαίου και καυσίμων, επισημαίνοντας ότι μια παρατεταμένη διαταραχή δεν θα αφήσει καμία οικονομία ανεπηρέαστη. Όπως τόνισε, η άνοδος της τιμής της βενζίνης επηρεάζει άμεσα τις πολιτικές και οικονομικές ισορροπίες σε μεγάλες χώρες, ενώ δεν απέκλεισε ότι οι διεθνείς πιέσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε εντατικοποίηση διπλωματικών πρωτοβουλιών.
Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα επάρκειας
Σχετικά με τις αερομεταφορές ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε ειδικά στο ζήτημα των αεροπορικών καυσίμων, σημειώνοντας ότι αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για μια χώρα όπως η Ελλάδα λόγω του μεγάλου τουρισμού και της έντονης εποχικότητας των πτήσεων. Υπογράμμισε ωστόσο ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα επάρκειας, καθώς είναι αυτάρκης σε καύσιμα και διαθέτει ισχυρή διυλιστική ικανότητα.
Όπως ανέφερε, η χώρα διαθέτει ισχυρό βιομηχανικό αποτύπωμα στην ενέργεια, με δύο μεγάλα διυλιστήρια και σημαντική εξαγωγική δραστηριότητα σε πετρελαϊκά προϊόντα. Παράλληλα σημείωσε ότι η ενεργειακή μετάβαση στην Ευρώπη συχνά υποτίμησε τον ρόλο των διυλιστηρίων και των ορυκτών καυσίμων, τα οποία παραμένουν απαραίτητα στο σημερινό σύστημα. «Μπορεί να πιστεύουμε ότι έχουμε τελειώσει με τα ορυκτά καύσιμα, αλλά τα ορυκτά καύσιμα δεν έχουν τελειώσει με την Ευρώπη», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η πράσινη μετάβαση πρέπει να συμβαδίζει με την πραγματικότητα της ενεργειακής ασφάλειας.
Στο δημοσιονομικό σκέλος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε καλύτερη θέση λόγω πρωτογενών πλεονασμάτων, ωστόσο το περιθώριο δημοσιονομικής παρέμβασης δεν είναι απεριόριστο. Τόνισε ότι τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά, ώστε να μην τροφοδοτούν περαιτέρω τον πληθωρισμό. Αναφερόμενος στην ευρωπαϊκή πολιτική, υπογράμμισε ότι η συζήτηση για ενίσχυση των μέτρων στήριξης βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ενίσχυσης της ευρωπαϊκής δημοσιονομικής εργαλειοθήκης σε περίπτωση παράτασης της κρίσης.
Στο ζήτημα του ευρωπαϊκού δανεισμού, διευκρίνισε ότι δεν υποστηρίζει οριζόντιες λύσεις, αλλά θεωρεί ότι «στοχευμένος ευρωπαϊκός δανεισμός» μπορεί να αποτελέσει εργαλείο για συγκεκριμένες στρατηγικές προτεραιότητες, όπως η άμυνα. Ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε εκτενώς και στο Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο χαρακτήρισε επιτυχημένο εργαλείο που συνδύασε επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις, με σημαντική συμβολή και στην ανάπτυξη έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Σε σχέση με τη ναυτιλία και την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, όπως τα Στενά του Ορμούζ, σημείωσε ότι η Ελλάδα ήδη συμμετέχει σε διεθνείς αποστολές, όπως η επιχείρηση Ασπίδα, ενώ υπογράμμισε ότι η χώρα είναι έτοιμη να συμβάλει σε περαιτέρω πρωτοβουλίες για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, λόγω του στρατηγικού της ρόλου ως ναυτιλιακής δύναμης.
Πιθανές γεωτρήσεις στο Ιόνιο από το 2027
Αναφερόμενος στον ενεργειακό ρόλο της Ελλάδας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε τη χώρα ως αναδυόμενο ενεργειακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, σημειώνοντας την αύξηση των ροών φυσικού αερίου μέσω ελληνικού εδάφους από περίπου 7 δισ. κυβικά μέτρα το 2019 σε περίπου 18 δισ. σήμερα. Τόνισε ότι η Ελλάδα επιδιώκει να λειτουργήσει ως πύλη εισόδου για LNG, κυρίως από τις ΗΠΑ, αλλά και ως διαμετακομιστικός κόμβος για τα Βαλκάνια και την ευρύτερη περιοχή, επισημαίνοντας ότι αυτό προσδίδει σημαντικό γεωπολιτικό αποτύπωμα.
Σε σχέση με τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει μειώσει σχεδόν κατά 50% τις εκπομπές CO₂ σε σχέση με το 2005 και έχει αυξήσει σημαντικά το μερίδιο των ΑΠΕ, οι οποίες πλέον καλύπτουν πάνω από το μισό της ηλεκτροπαραγωγής. Υπογράμμισε ωστόσο ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να αγνοήσει την ανάγκη για σταθερή παραγωγή βάσης, η οποία σήμερα καλύπτεται κυρίως από το φυσικό αέριο, ενώ αναφέρθηκε και στις έρευνες για εγχώρια κοιτάσματα, με πιθανές γεωτρήσεις στο Ιόνιο από το 2027.
Για τον Κάθετο Διάδρομο: Η Ελλάδα επιδιώκει να λειτουργήσει ως πύλη εισόδου για LNG
Αναφερόμενος στον ενεργειακό ρόλο της Ελλάδας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε τη χώρα ως αναδυόμενο ενεργειακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, σημειώνοντας την αύξηση των ροών φυσικού αερίου μέσω ελληνικού εδάφους από περίπου 7 δισ. κυβικά μέτρα το 2019 σε περίπου 18 δισ. σήμερα. Τόνισε ότι η Ελλάδα επιδιώκει να λειτουργήσει ως πύλη εισόδου για LNG, κυρίως από τις ΗΠΑ, αλλά και ως διαμετακομιστικός κόμβος για τα Βαλκάνια και την ευρύτερη περιοχή, επισημαίνοντας ότι αυτό προσδίδει σημαντικό γεωπολιτικό αποτύπωμα.
«Η Ελλάδα επενδύει σημαντικά για να καταστεί πύλη εισόδου για το αμερικανικό LNG, μέσω του Κάθετου Διαδρόμου που θα τροφοδοτεί την υπόλοιπη Νοτιοανατολική Ευρώπη», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Σε σχέση με τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει μειώσει σχεδόν κατά 50% τις εκπομπές CO₂ σε σχέση με το 2005 και έχει αυξήσει σημαντικά το μερίδιο των ΑΠΕ, οι οποίες πλέον καλύπτουν πάνω από το μισό της ηλεκτροπαραγωγής. Υπογράμμισε ωστόσο ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να αγνοήσει την ανάγκη για σταθερή παραγωγή βάσης, η οποία σήμερα καλύπτεται κυρίως από το φυσικό αέριο, ενώ αναφέρθηκε και στις έρευνες για εγχώρια κοιτάσματα, με πιθανές γεωτρήσεις στο Ιόνιο από το 2027.
Μακροπρόθεσμη στρατηγική επιλογή η πυρηνική ενέργεια
Απαντώντας για την προοπτική ανάπτυξης πυρηνικής ενέργειας στη χώρα για μη στρατιωτικούς σκοπούς, σημείωσε ότι έχει συσταθεί σχετική ομάδα εργασίας, χωρίς να έχουν ληφθεί αποφάσεις, χαρακτηρίζοντας τη συζήτηση ως μακροπρόθεσμη στρατηγική επιλογή.
Αναφερόμενος στην αποθήκευση ενέργειας, υπογράμμισε ότι αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα του συστήματος, αλλά δεν μπορεί από μόνη της να αποτελέσει ολοκληρωμένη λύση για τη λειτουργία του ηλεκτρικού δικτύου. Σε ό,τι αφορά την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, ο Πρωθυπουργός άσκησε κριτική στον κατακερματισμό της, επισημαίνοντας ότι οι μεγάλες αποκλίσεις τιμών μεταξύ κρατών-μελών αντανακλούν την έλλειψη επαρκών διασυνδέσεων και ολοκληρωμένης αγοράς.
Τέλος, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να συνδυάσει την πράσινη μετάβαση με την ανταγωνιστικότητα και την ενεργειακή ασφάλεια, αποφεύγοντας πολιτικές που πλήττουν τη βιομηχανική της βάση, ενώ τάχθηκε υπέρ μιας πιο τεχνολογικά ουδέτερης και ρεαλιστικής προσέγγισης στην κλιματική πολιτική.
