Μεγάλη κόντρα μεταξύ ΠΑΣΟΚ και κυβέρνησης ξεκίνησε για τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης που οριστικά τελειώνουν τον Αύγουστο του 2026, αλλά ορισμένα θα παραταθούν μέχρι τέλος του έτους. Την αρχή έκανε το κόμμα της αντιπολίτευσης και ο επικεφαλής του Τομέα Οικονομίας του ΠΑΣΟΚ, Παύλος Γερουλάνος.
Ο τελευταίος παρουσίασε χθες μια αναλυτική αναφορά 130 σελίδων για κάθε επιμέρους δράση του Ταμείου Ανάκαμψης, και το πόσο έχει μεταβληθεί αυτή από το 2021 που καταρτίστηκε το αρχικό πρόγραμμα, έως και το τέλος του 2025, όπου έχουμε την τελευταία (δημοσιοποιημένη) αναθεώρηση.
Σύμφωνα με το στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, το πρόγραμμα έχει μεταβληθεί ουσιαστικά και από τα 195 μέτρα/δράσεις που κατέληγαν σε ορόσημα και έργα, μόλις το 1/3 αυτών έμειναν σε μεγάλο βαθμό εντός του αρχικού στόχου. Αντίθετα τα 2/3 των μέτρων έχουν υποστεί αρκετά σημαντικές διαφοροποιήσεις έως και απένταξη των έργων τους. Ειδικότερα:
• 62 μέτρα (32% του συνόλου) φαίνεται να έμειναν σε μεγάλο βαθμό εντός του αρχικού τους στόχου. Στα περισσότερα όμως από αυτά, όπως αναφέρει ο Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, έχουν εγκαταλειφθεί οι ποιοτικοί δείκτες που προέβλεπαν αρχικά «ολοκλήρωση» και «έκθεση πιστοποίησης ολοκλήρωσης» μέσα στα χρονοδιαγράμματα του ΤΑΑ.
• 128 μέτρα (65,5%) φαίνεται να βρίσκονται εκτός αρχικού στόχου – από αρκετά (42 μέτρα), μέχρι πολύ (66 μέτρα), ή και εντελώς δηλαδή έχουν απενταχθεί (20 μέτρα)
• 5 μέτρα (2,5%) είναι νωρίς για να βγουν συμπεράσματα.
Σημειώνεται ότι κάθε μέτρο μπορεί να περιλαμβάνει πολλαπλά έργα και δράσεις, όπως ορόσημα και στόχους. Από τα μέτρα που απεντάχθηκαν, τα περισσότερα έχουν ήδη γίνει ευρέως γνωστά. Μερικά από αυτά είναι τα μέτρα:
• 16898 – Έργα ύδρευσης,
• 16909 – Υποδομή / Θέσπιση στρατηγικής εθνικής διαχείρισης κινδύνου καταστροφών,
• 16283 – Υλοποίηση περιφερειακών κέντρων επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας (ΠΕΚΕΠΠ) μέσω ΣΔΙΤ,
• 16834 – Ανάπτυξη δικτύων 5G που παρέχουν κάλυψη όλων των ελληνικών αυτοκινητοδρόμων,
• 16962 – Υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών,
• 16945 – Δημιουργία μονάδων παιδικής μέριμνας εντός μεγάλων επιχειρήσεων κ.ά.
Ωστόσο υπάρχουν έργα τα οποία εμφανίζουν πολύ μεγάλες αποκλίσεις από τους αρχικούς στόχους του 2021. Μερικά από αυτά είναι τα μέτρα:
• 16926 – Στήριξη της εγκατάστασης συστημάτων αποθήκευσης για την ενίσχυση της διείσδυσης της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (ΑΠΕ): Το έργο αρχικά περιέλαβε την ανάπτυξη μπαταριών 1,38 GW για να φτάσει στο τέλος του 2025 να περιλάβει την ανάπτυξη μπαταριών 0,7 GW. Μάλιστα ενώ αρχικά οι μπαταρίες θα ήταν πιστοποιημένες από τον ΑΔΜΗΕ, η πιστοποίηση αυτή εγκαταλείφθηκε.
• Μέτρο 16872- Ενεργειακή ανακαίνιση κτιρίων κατοικιών: Προέβλεπε την ολοκλήρωση παρεμβάσεων για την επίτευξη εξοικονόμησης ενέργειας για τουλάχιστον 50.000 ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά (Ορόσημο 25) και ανακαινίσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης σε 105.000 κατοικίες (Ορόσημο 26). Μάλιστα είχε τεθεί και ο ποιοτικός στόχος της ενεργειακής εξοικονόμηση κατά 30% με την πιστοποίηση να αναλαμβάνει η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ). Πλέον ο στόχος της ενεργειακής αναβάθμισης έχει απομειωθεί σε 20.400 ευάλωτα νοικοκυριά και 62.000 κατοικίες. Μάλιστα δεν υπάρξει πιστοποίηση της εξοικονόμησης της ενέργειας από την ΕΑΤ.
• Μέτρο 16630 – Βόρειος οδικός άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ): Αρχικά προβλέπονταν μέχρι τέλος του 2025 η ολοκλήρωση των υποέργων 2 (Χερσόνησος-Νεάπολη) και 3 (Νέαπολη-Αγιος Νικόλαος) και ολοκλήρωση του 15% του υποέργου 1 (Χανιά-Ηράκλειο). Μέχρι το τέλος του 2025 κανένα έργο δεν είχε ολοκληρωθεί και τώρα αναμένεται να ολοκληρωθούν μέρος των εργασιών και των τριών υποέργων. Μάλιστα ο κ. Γερουλάνος, στηλιτεύει την σπουδή της κυβέρνησης ν’ αναθέσει τα έργα, πριν ολοκληρωθούν οι απαλλοτριώσεις, γεγονός που έχει οδηγήσει στην επιβολή ρητρών από την πλευρά των αναδόχων των έργων.
• Μέτρο 16999 – «Αποκατάσταση της προσβασιμότητας μετά τις καταστροφικές επιπτώσεις από τις κακοκαιρίες “DANIEL” και “ELIAS”: O αρχικός σχεδιασμός (Δεκ. 2023) προέβλεπε την παρέμβαση σε 200 σημεία κατά μήκος του περιφερειακού οδικού δικτύου και αποκατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου στα τμήματα Δομοκός-Ραψάνης, Λάρισα-Βόλος, Παλαιοφάρσαλος-Καλαμπάκα και Βόλος-Πήλιο. Στο τέλος του 2025 προβλέπονται παρεμβάσεις σε 129 σημεία του περιφερειακού οδικού δικτύου και στο σιδηροδρομικό δίκτυο στα τμήματα Δομοκός-Κραννώνα, Λάρισας ως την αρχή του Σταθμού Λατομείο στη γραμμή Λάρισα-Βόλος, Παλαιοφάρσαλος-Καλαμπάκα και στη γραμμή του Πηλίου.
• Μέτρο 16833 – Εφαρμογή των εργασιών αποκατάστασης της συμμόρφωσης με τον EASA (αργότερα ο τίτλος έγινε «Εφαρμογή των εργασιών ασφάλειας αερολιμένων»): Το μέτρο περιελάβανε «την αναβάθμιση 13 περιφερειακών αεροδρομίων για την αντιμετώπιση αποκλίσεων και/ή της μη συμμόρφωσης στο πλαίσιο των νέων προδιαγραφών πιστοποίησης του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια της Αεροπορίας (EASA). Μετά τις αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις, το σχετικό ορόσημο αντι για την ολοκήρωση των εργασιών πιστοποίησης των 13 αεροδρομίων προβλέπει πλέον «Ανάκληση 169 εγγράφων αποδοχής απόκλισης και δράσης (DAAD) από 13 αερολιμένες μέσω αποφάσεις της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ)». Δεν προβλέπεται πιστοποίηση από τον EASA.
Υπάρχουν δεκάδες άλλα μέτρα που παρουσιάζουν ανάλογες αποκλίσεις κατά κανόνα μεγάλες. Σύμφωνα με τον επικεφαλής του ΚΤΕ Οικονομίας του ΠΑΣΟΚ κ. Γερουλάνο, οι αλλαγές και απεντάξεις που επήλθαν από το 2023 και μετά, πλέον μας κάνει να μιλάμε για ένα άλλο σχέδιο “Ελλάδα 2.0” σε σχέση με την αρχή του προγράμματος. Μάλιστα σημειώνει ότι οι τρεις αναθεωρήσεις που έγιναν (2023, Ιούλιος 2025 και Δεκέμβριος 2025) και μια που βρίσκεται σε διαπραγμάτευση με την Κομισιόν, έχουν μεταβάλει εντελώς την αρχική φύση του προγράμματος. Σύμφωνα με τον κ. Γερουλάνο, άλλο πρόγραμμα σχεδίασαν και άλλο παραδίδουν.
Πάντως ο ίδιος σημειώνει ότι κάποια έργα έχουν γίνει. Όπως αναφέρει, «δεν είναι ότι δεν έγινε τίποτα. Με 36 δισ. στη διάθεση μίας οποιαδήποτε κυβέρνησης, είναι αδύνατο να μην γίνει τίποτα, όσο ανίκανη και να είναι. «Αλλά έγιναν πολύ λίγα, πολύ άναρχα, πολύ σκοτεινά. Στο κακό σχέδιο, ήρθε να προστεθεί η εντελώς αποτυχημένη διαχείριση. Χρήματα ήρθαν και έπεσαν στην αγορά χωρίς σχεδιασμό, χωρίς όραμα».
Τέλος το στέλεχος του ΠΑΣΟΚ υπογραμμίζει ότι το Ταμείο Ανάκαμψης θα έχει την χαμηλότερη επίπτωση από κάθε άλλο πακέτο στήριξης της χώρας από την Ε.Ε.
Η αντίδραση της κυβέρνησης και του κ. Ν. Παπαθανάση
Απαντώντας στις αιτιάσεις του ΠΑΣΟΚ ο αρμόδιος αν. υπουργός Εθνικής Οικονομίας Νίκος Παπαθανάσης, αναφέρει ότι το ΠΑΣΟΚ, επιλέγει και πάλι τη δημιουργία εντυπώσεων σε μια προσπάθεια να «ξεκολλήσει η βελόνα» και να ανακάμψουν τα εκλογικά ποσοστά του. Ο ίδιος κάνει λόγο για εργαλειοποίηση των στοιχείων του Ταμείου Ανάκαψης από το ΠΑΣΟΚ, αγνοώντας συνειδητά «τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το ΤΑΑ ως εργαλείο επιδόσεων και όχι δαπανών».
Επίσης ο κ. Παπαθανάσης, έκανε λόγο για οβιδιακές μεταμορφώσεις του ΠΑΣΟΚ, το οποίο αφού διαψεύστηκε αρχικά με τους στόχους απορρόφησης των πόρων, τώρα που αυτό έχει διασφαλιστεί πλήρως, η κριτική μετατοπίζεται στο «οι πόροι δεν χάνονται, αλλά δήθεν δεν αξιοποιούνται προς όφελος της χώρας».
Ο κ. Παπαθανάσης σημειώνει για άλλη μια φορά ότι το ελληνικό σχέδιο «Ελλάδα 2.0» είναι οπισθοβαρές και για το λόγο αυτό, συνιστά φυσιολογική εξέλιξη η υλοποίηση μεγάλου όγκου έργων να συντελείται αυτή την περίοδο, καθώς οι δαπάνες επιταχύνονται και θα συνεχίσουν να πραγματοποιούνται ακόμη και το 2027. Είναι η πρώτη φορά που αναφέρεται μια τέτοια εξέλιξη και αποδίδεται στο ότι η κυβέρνηση αναμένει την τελευταία ευρωπαϊκή εκταμίευση του Ταμείου Ανάκαμψης να σεντελεστεί στο τέλος της χρονιάς.
Αναφορικά με τις αναθεωρήσεις του προγράμματος και των έργων του, ο αν. υπουργός Εθνικής Οικονομίας αναφέρει ότι «η αναθεώρηση του χαρτοφυλακίου έργων του Ταμείου Ανάκαμψης αποτελεί στοιχείο υπεύθυνης διαχείρισης και χρηστής διοίκησης». Προσθέτει δε ότι ένα τέτοιου μεγέθους πρόγραμμα οφείλει να προσαρμόζεται διαρκώς και στις αντικειμενικές δυσκολίες που προκύπτουν. Γι’ αυτό όσα έργα είναι ώριμα, αλλά δεν προλαβαίνουν να υλοποιηθούν μέσα στο ΤΑΑ, θα απενταχθούν και θα μεταφερθούν σε άλλα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία.
