Πέντε δεσμεύσεις για «ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση δίπλα στον πολίτη» ανακοίνωσε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής Νίκος Ανδρουλάκης μιλώντας στο ετήσιο τακτικό συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα. Αφού άσκησε κριτική στην κυβέρνηση για συγκεντρωτισμό, θεσμική αποδυνάμωση και υποχρηματοδότηση των δήμων παρουσίασε τις προτάσεις-δεσμεύσεις του ΠΑΣΟΚ: αύξηση των πόρων των δήμων, νέο θεσμικό πλαίσιο, αποκατάσταση αρμοδιοτήτων, συμμετοχή στον αναπτυξιακό σχεδιασμό και ενίσχυση των κοινωνικών δομών.
Αναλυτικά, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής είπε τα εξής:
«Χαίρομαι ιδιαίτερα που βρίσκομαι σήμερα κοντά σας σε ένα ακόμη συνέδριο της ΚΕΔΕ. Δεν θα μπορούσε να λείπει το ΠΑΣΟΚ από αυτό το συνέδριο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης καθώς η σχέση μας είναι βαθιά και διαχρονική.
Είναι μια σχέση που έχει δοκιμαστεί στην πράξη, μέσα από μεγάλες μεταρρυθμίσεις που σας έδωσαν χώρο δημιουργίας και άλλαξαν τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας του κράτους.
Γι’ αυτό και ο τίτλος του φετινού σας συνεδρίου “Ισχυροί Δήμοι, Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες, Ισχυρή Ελλάδα” εκφράζει τη δική μας πολιτική πεποίθηση: δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή Ελλάδα χωρίς ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση και χωρίς ολοκληρωμένη περιφερειακή ανάπτυξη.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, όμως, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με σοβαρές συνέπειες της σημερινής κυβερνητικής πολιτικής, που έχει οδηγήσει τους δήμους σε μια διπλή κρίση. Κρίση θεσμική και οικονομική, που απειλεί τη δυνατότητά των δήμων να ανταποκριθούν ακόμη και στις βασικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Τα τελευταία επτά χρόνια βιώνετε τις συνέπειες ενός βαθιά συγκεντρωτικού κράτους, που αντιμετωπίζει την Αυτοδιοίκηση ως εκτελεστικό μηχανισμό κυβερνητικών επιλογών. Αφαιρούν αρμοδιότητες από τους δήμους στη διαχείριση των υδάτων, των απορριμμάτων, στην ενέργεια και στις πολεοδομίες. Περιορίζεται ο ρόλος σας ακόμη και σε ζητήματα που επηρεάζουν ευθέως την ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής στις περιοχές σας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα η πρόσφατη υπουργική απόφαση για τους παιδικούς σταθμούς, που προβλέπει ευνοϊκότερους όρους λειτουργίας για τις ιδιωτικές δομές, χωρίς αντίστοιχες αλλαγές για τους δημοτικούς σταθμούς.
Γιατί, κύριε υπουργέ; Τι προσπαθείτε να πετύχετε; Να δώσετε και άλλα προνόμια στους ιδιώτες εις βάρος των κοινωνικών υπηρεσιών των δήμων, που αφορούν τους φτωχότερους και πιο αδύναμους Έλληνες;
Θέλω πραγματικά μια απάντηση, γιατί τέτοιες ισχυρές υπηρεσίες, μειώνουν τις ανισότητες. Όταν υπονομεύονται, συνεχίζουμε στην πορεία της απαξίωσης και της περιθωριοποίησης οικογενειών που τις έχουν ανάγκη.
Την ίδια στιγμή, η Αυτοδιοίκηση παραμένει ουσιαστικά αποκλεισμένη από τον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας. Πώς μπορεί να υπάρξει ισχυρή περιφερειακή ανάπτυξη, όταν οι δήμοι και οι περιφέρειες δεν έχουν ουσιαστικό λόγο σε αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον του τόπου τους; Πώς θα αντιμετωπίσουν την ερήμωση της υπαίθρου και θα κρατήσουν τους νέους ανθρώπους στον τόπο τους; Και το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο, όταν υπάρχει θεσμική αποδυνάμωση και οικονομική ασφυξία.
Οι ανάγκες σας αυξάνονται διαρκώς. Το ενεργειακό κόστος, η μισθοδοσία, η ύδρευση, η καθαριότητα, η συντήρηση των σχολικών υποδομών και οι κοινωνικές υπηρεσίες απαιτούν ολοένα περισσότερους πόρους.
Και τι προβλέπει η κυβέρνηση στον κρατικό προϋπολογισμό του 2027; Μηδενική αύξηση για σας, την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Την ώρα που το χρηματοδοτικό κενό για τις λειτουργικές ανάγκες των δήμων φτάνει τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Έτσι, καλείστε να ανταποκριθείτε σε διαρκώς αυξανόμενες υποχρεώσεις χωρίς την αντίστοιχη χρηματοδότηση.
Η κυβέρνηση εξακολουθεί να μην αποδίδει στους δήμους έσοδα από το Τέλος Ταφής Απορριμμάτων και να τους αποκλείει από το Τέλος Ανθεκτικότητας. Αντί για ένα σταθερό σύστημα χρηματοδότησης, οι δήμοι εξαρτώνται συνεχώς από έκτακτες επιχορηγήσεις.
Πρακτικά σας θέλουν εξαρτημένους από την κεντρική εξουσία. Όχι Αυτοδιοίκηση για την Αυτοδιοίκηση, αλλά Αυτοδιοίκηση εξαρτημένη από το επιτελικό κράτος του κ. Μητσοτάκη. Αυτή είναι η αντίληψή τους για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Μια αντίληψη που αποτυπώθηκε και στον νέο Κώδικα που ψήφισαν. Μ’ ένα εκλογικό σύστημα για τους ΟΤΑ που στοχεύει στη διατήρηση του συγκεντρωτικού χαρακτήρα του κράτους και στην πολιτική σας αποδυνάμωση. Αυτή την κατάσταση ερχόμαστε να ανατρέψουμε μετά τις επόμενες εθνικές εκλογές, με τολμηρές τομές και αλλαγές.
Γι’ αυτό διεκδικούμε την ευθύνη της διακυβέρνησης της χώρας.
Έχουμε παρουσιάσει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα για μια Ελλάδα με κοινωνική δικαιοσύνη, λιγότερες κοινωνικές και περιφερειακές ανισότητες και ισχυρούς θεσμούς, που κάνουν ποιοτική τη δημοκρατία και την αντιπροσώπευση. Σε αυτό το σχέδιο έχετε κεντρικό ρόλο.
Αναλαμβάνουμε, λοιπόν, σήμερα συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Πρώτον, πραγματική οικονομική αυτοτέλεια των δήμων.
Το ποσοστό του κρατικού προϋπολογισμού που διατίθεται για την Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα περιορίζεται μόλις στο 3,4%, όταν στην Ισπανία φτάνει το 15%, στην Πορτογαλία το 17% και στη Γαλλία το 20%.
Δεσμευόμαστε να προχωρήσουμε στα ευρωπαϊκά μοντέλα, δηλαδή δέσμευση για την πλήρη απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων στους δήμους, ώστε να σταματήσει η παρακράτηση του 60% των εσόδων που δικαιούνται.
Δεσμευόμαστε για την απόδοση σημαντικού μέρους των εσόδων από το Τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση απευθείας στους δήμους.
Δεσμευόμαστε για τη δημιουργία ενός πραγματικού Ταμείου Περιφερειακής Ανθεκτικότητας, που θα χρηματοδοτεί αντιπλημμυρικά έργα, αντιπυρική προστασία και δράσεις πρόληψης των φυσικών καταστροφών.
Δεύτερη δέσμευση: Μια μεγάλη θεσμική μεταρρύθμιση για την Αυτοδιοίκηση.
Με κατάργηση του Κώδικα της Νέας Δημοκρατίας και τη θέσπιση νέου πλαισίου, που θα διαμορφωθεί μέσα από ουσιαστικό διάλογο. Μαζί θα φτιάξουμε τον νέο Κώδικα και όχι να σας τον επιβάλουν, όπως έκαναν την τελευταία φορά.
Κώδικα που κατοχυρώνει διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια. Με ξεκάθαρη κατανομή αρμοδιοτήτων ανάμεσα στο κεντρικό κράτος, τις περιφέρειες και τους δήμους. Κάθε αρμοδιότητα που μεταφέρεται στην Αυτοδιοίκηση, θα συνοδεύεται υποχρεωτικά από τους αντίστοιχους πόρους και το αναγκαίο προσωπικό.
Με θεσμική κατοχύρωση της σύμφωνης γνώμης της ΚΕΔΕ σε κρίσιμες νομοθετικές παρεμβάσεις που σας αφορούν. Δεν σας ακούμε μόνο, συναποφασίζουμε.
Με ένα εκλογικό σύστημα που θα διασφαλίζει ότι οι δημοτικές αρχές εκφράζουν πραγματικά την πλειοψηφία των τοπικών κοινωνιών και όχι πειράματα, κύριε Υπουργέ. Δεν χρειάζονται πειράματα, που ενισχύουν το παρασκήνιο και τις σκοτεινές διαπραγματεύσεις.
Εκλογικό σύστημα με τη δική μας κυβέρνηση θα είναι εκλογικό σύστημα καθαρό, ποιοτικό, δημοκρατικό με ισχυρή πολιτική εντολή για κάθε δήμο σε κάθε μέρος της χώρας για να έχετε τη δύναμη να υπερασπιστείτε τα συμφέροντα των τοπικών κοινωνιών.
Τρίτη δέσμευση: Η αποκατάσταση των αρμοδιοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Δεσμευόμαστε να καταργήσουμε τις κυβερνητικές παρεμβάσεις που έχουν αφαιρέσει αρμοδιότητες από τους δήμους και τις περιφέρειες.
Η Αυτοδιοίκηση πρέπει να έχει ουσιαστικό ρόλο στη διαχείριση των απορριμμάτων και των υδάτων, στην αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στα ζητήματα πολεοδομίας.
Πόσες φορές δεν έχουμε μιλήσει για τη δίκαιη πράσινη μετάβαση; Δίκαιη πράσινη μετάβαση να είχαν πάρει κατά προτεραιότητα όρους σύνδεσης οι δήμοι, οι παραγωγοί και οι συνεταιρισμοί και όχι να είσαστε πελάτες υπό ομηρία. Αυτό το μοντέλο θα αλλάξει με το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση.
Και βέβαια σχετικά με τα ζητήματα πολεοδομίας, τα νέα σχέδια χωροταξίας: υπάρχει σεβασμός; Άκουσα την κραυγή αγωνίας των νησιωτικών δήμων που ζητούν να σεβαστείτε τις μελέτες φέρουσας ικανότητας ώστε οι μόνιμοι κάτοικοι να έχουν ποιοτική ζωή και με ανάπτυξη. Κι όχι το καλοκαίρι να έχουμε εκατομμύρια τουρίστες, αλλά τον χειμώνα να μην υπάρχουν ανάλογες υπηρεσίες που θα βελτιώνουν τη ζωή των κατοίκων.
Καταθέσαμε συγκεκριμένη πρόταση για τον ΦΠΑ στα νησιά που δεν έχουν μειωμένο ΦΠΑ. Η διαφορά στα έσοδα μεταξύ του μειωμένου συντελεστή με τον σημερινό που εφαρμόζεται να πηγαίνει σε ένα ειδικό ταμείο για να έχουν επενδύσεις που αναβαθμίζουν τη ζωή των μόνιμων κατοίκων. Πρακτικά μέτρα, χωρίς δημοσιονομικό κόστος, που όμως λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Το θέμα της ενέργειας είναι κορυφαίο. Θα το βρούμε μπροστά μας, γιατί οι περισσότεροι δήμοι είναι στα όρια της χρεοκοπίας για αυτούς τους λόγους. Αν κάθε δήμος είχε μια ενεργειακή κοινότητα, θα φτάναμε στο σημερινό σημείο; Ή οι τοπικές κοινωνίες θα κατανοούσαν την αναγκαιότητα ύπαρξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και οι δήμοι θα είχαν μεγάλα οικονομικά οφέλη; Αποτύχατε παταγωδώς για να έχουμε δίκαιη, πράσινη μετάβαση προς όφελος της κοινωνίας. Μπίζνες με τους ολιγάρχες και σε αυτόν τον τομέα.
Τέταρτον, πραγματική συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης στον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας με ουσιαστικό ρόλο των δήμων και των περιφερειών. Τι κάνατε με το Ταμείο Ανάκαμψης, κύριοι της Κυβέρνησης; Σχεδιάσατε μαζί με την Αυτοδιοίκηση ή περίμεναν έξω από το γραφείο σας; Άλλα ευρωπαϊκά κράτη άνοιξαν τραπέζια διαλόγου για να σχεδιάσουν με τις τοπικές κοινωνίες τη σωστή αξιοποίηση ενός τεράστιου χρηματοδοτικού εργαλείου. Άρα, είναι και ζήτημα κουλτούρας, την οποία ιστορικά δεν διαθέτει η Νέα Δημοκρατία ως προς τον σεβασμό της περιφερειακής ανάπτυξης και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Πέμπτη δέσμευση: Ουσιαστική ενίσχυση των κοινωνικών δομών των δήμων.
Με σταθερή και επαρκή χρηματοδότηση των δημοτικών ιατρείων, του προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι», των δομών για τους αστέγους και των υπόλοιπων κοινωνικών υπηρεσιών, που σήμερα αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις και προβλήματα λειτουργίας.
Για μας, οι άνθρωποι που καθημερινά ζητούν αυτές τις υπηρεσίες είναι ιδεολογική και πολιτική προτεραιότητα και μαζί με εσάς μπορούμε να τους προσφέρουμε υψηλού επιπέδου υπηρεσίες και όχι να αναγκάζονται να πηγαίνουν στον ιδιωτικό τομέα.
Κυρίες και κύριοι,
Στις επόμενες εθνικές εκλογές και εσείς και ο ελληνικός λαός έχετε μια σημαντική πρόκληση και μια σημαντική ευκαιρία: Να αλλάξουμε την πορεία της χώρας. Να γίνουμε μια κανονική ευρωπαϊκή χώρα σε όλα.
Στους θεσμούς, στη δικαιοσύνη, στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Αυτός είναι ο θεσμικός χαρακτήρας της Ευρώπης. Δεν μπορεί να είσαι φιλοευρωπαϊστής αλλά να γυρνάς την πλάτη σε όλες αυτές τις μεγάλες προκλήσεις.
Εμείς θέλουμε να οικοδομήσουμε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος και να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις ανάπτυξης που θα αφορά το σύνολο της κοινωνίας σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας.
Γιατί η γεωγραφία της χώρας το επιτάσσει. Επιτάσσει την ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση και την ισχυρή περιφερειακή ανάπτυξη.
Και το ξαναλέω σε αυτό το σχέδιο έχετε σημαντικό ρόλο. Μπορούμε να αλλάζουμε πολλά και θα αλλάξουμε πολλά.
Θα κάνουμε την Αλλαγή πράξη για να δώσουμε στις τοπικές κοινωνίες μια ευκαιρία να προχωρήσουμε μπροστά.
Πιστεύω ότι η Ελλάδα μπορεί. Έχουμε δυνατότητες , έχουμε ανθρώπινο δυναμικό. Υπάρχει πολιτικό προσωπικό που κατανοεί τις ανάγκες πέρα από κομματικές παρωπίδες. Ας μην έχουμε μια ακόμη χαμένη ευκαιρία.
Δώστε ευκαιρία στην πολιτική αλλαγή και είμαι σίγουρος ότι οι Έλληνες θα δουν καλύτερες μέρες».
