Αντιμέτωπο με νέες κατηγορίες για πιθανή παραβίαση του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου βρίσκεται το TikTok, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρινε προκαταρκτικά ότι οι λογαριασμοί ανηλίκων στην πλατφόρμα δεν πληρούν τα πρότυπα ασφάλειας που προβλέπει ο Νόμος για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA).
Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά ευρήματα της Κομισιόν, οι ανήλικοι χρήστες μπορούν να επιλέξουν να καταστήσουν δημόσιους τους λογαριασμούς τους. Αυτό σημαίνει ότι το περιεχόμενό τους ενδέχεται να είναι ορατό από οποιονδήποτε, ακόμη και από άτομα που δεν διαθέτουν λογαριασμό στο TikTok.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η περίπτωση των χρηστών ηλικίας 16 και 17 ετών. Όταν οι λογαριασμοί τους είναι δημόσιοι, τα βίντεο που αναρτούν μπορούν να προτείνονται σε οποιονδήποτε άλλο χρήστη μέσω της εξατομικευμένης ροής «For You».
«Η συγκεκριμένη λειτουργία μπορεί να ανοίξει σε αγνώστους ένα παράθυρο στη ζωή ενός παιδιού», επισημαίνει η Κομισιόν, προειδοποιώντας ότι η υπερβολικά ευρεία προβολή του περιεχομένου ενδέχεται να οδηγήσει σε ανεπιθύμητες επαφές, διαδικτυακό εκφοβισμό ή ακόμη και συμπεριφορές με επιθετικό ή κακοποιητικό χαρακτήρα.
Κίνδυνοι ακόμη και στους ιδιωτικούς λογαριασμούς
Το TikTok αναφέρει ότι οι λογαριασμοί ανηλίκων ορίζονται ως ιδιωτικοί από προεπιλογή. Ωστόσο, η Κομισιόν εκτιμά ότι ακόμη και στην περίπτωση αυτή δεν παρέχεται επαρκής προστασία.
Σύμφωνα με την έρευνα, οι λογαριασμοί ανηλίκων μπορούν να εντοπιστούν σχετικά εύκολα μέσα από τις λίστες ακολούθων και ακολουθούμενων άλλων χρηστών. Παράλληλα, οι φωτογραφίες προφίλ τους παραμένουν προσβάσιμες στο ευρύ κοινό, συμπεριλαμβανομένων ανθρώπων που δεν έχουν λογαριασμό στην πλατφόρμα.
Οι ρυθμίσεις αυτές, κατά την Κομισιόν, εξακολουθούν να εκθέτουν τους νέους σε κινδύνους, όπως η ανεπιθύμητη επικοινωνία, το cyberbullying και η προσέγγιση από άτομα με επιβλαβείς προθέσεις.
Η Κομισιόν υπογραμμίζει επίσης ότι το περιεχόμενο που δημοσιεύεται από ανηλίκους μπορεί να παραμείνει διαθέσιμο στο διαδίκτυο για μεγάλο χρονικό διάστημα, ακολουθώντας τους ακόμη και στην ενήλικη ζωή τους και προκαλώντας ενδεχομένως μακροχρόνιες συνέπειες.
Τι αλλαγές ζητάει από το TikTok
Στο πλαίσιο του DSA, οι πλατφόρμες που είναι προσβάσιμες σε ανηλίκους οφείλουν να εξασφαλίζουν υψηλό επίπεδο ιδιωτικότητας, ασφάλειας και προστασίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί προκαταρκτικά ότι οι υφιστάμενες ρυθμίσεις του TikTok δεν ανταποκρίνονται σε αυτή την υποχρέωση, επειδή επιτρέπουν υπερβολικά ευρεία έκθεση των λογαριασμών και του περιεχομένου των ανηλίκων.
Η Κομισιόν εισηγείται την ενίσχυση των περιορισμών στους δημόσιους λογαριασμούς. Συγκεκριμένα, θεωρεί ότι το περιεχόμενο ανηλίκων θα πρέπει να είναι ορατό από προεπιλογή μόνο σε χρήστες τους οποίους έχουν αποδεχθεί οι ίδιοι.
Οι μεγαλύτεροι ανήλικοι θα μπορούσαν να διατηρούν τη δυνατότητα κοινοποίησης του περιεχομένου τους σε ευρύτερο κοινό μέσα στην πλατφόρμα, όχι όμως σε ένα παγκόσμιο κοινό εκτός του TikTok.
Παράλληλα, η Επιτροπή ζητά από την εταιρεία να μην προτείνει περιεχόμενο ανηλίκων σε άλλους χρήστες μέσω της ροής «For You», καθώς η αυτοματοποιημένη διάδοσή του μπορεί να πολλαπλασιάσει την έκθεσή τους σε άγνωστα πρόσωπα.
Απειλείται με πρόστιμο έως 6% του παγκόσμιου τζίρου
Τα ευρήματα της Κομισιόν είναι προκαταρκτικά και δεν προδικάζουν την τελική έκβαση της έρευνας. Το TikTok έχει πλέον τη δυνατότητα να εξετάσει τα σχετικά έγγραφα και να απαντήσει γραπτώς στις αιτιάσεις.
Παράλληλα, θα ζητηθεί η γνώμη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ψηφιακών Υπηρεσιών. Εφόσον οι προκαταρκτικές διαπιστώσεις επιβεβαιωθούν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να εκδώσει απόφαση μη συμμόρφωσης.
Σε μια τέτοια περίπτωση, το πρόστιμο θα καθοριστεί με βάση τη φύση, τη σοβαρότητα, τη διάρκεια και την πιθανή επανάληψη της παράβασης και μπορεί να φτάσει έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της εταιρείας.
Η ευρύτερη έρευνα της ΕΕ
Οι νέες αιτιάσεις εντάσσονται στην επίσημη διαδικασία ελέγχου του TikTok για τη συμμόρφωσή του με τον DSA, η οποία ξεκίνησε στις 19 Φεβρουαρίου 2024.
Η έρευνα βασίστηκε, μεταξύ άλλων, σε ανάλυση της λειτουργίας και του σχεδιασμού της πλατφόρμας, σε εσωτερικά δεδομένα και έγγραφα, καθώς και σε συνεντεύξεις με στελέχη των Αρχών επιβολής του νόμου και ειδικούς στην προστασία ανηλίκων, την παιδική κακοποίηση και τη νευροψυχολογία.
Στο πλαίσιο της ίδιας διαδικασίας εξετάζονται ακόμη ο δυνητικά εθιστικός σχεδιασμός της εφαρμογής, το λεγόμενο «rabbit hole effect» των συστημάτων συστάσεων και ο κίνδυνος οι ανήλικοι να εκτίθενται σε ακατάλληλο για την ηλικία τους περιεχόμενο, ιδίως όταν δηλώνουν ψευδή ηλικία.
Η έρευνα για τα συγκεκριμένα ζητήματα παραμένει σε εξέλιξη, εντείνοντας την πίεση προς το TikTok να επανασχεδιάσει τις λειτουργίες του με αυστηρότερα πρότυπα προστασίας για τους νεότερους χρήστες.
