Η ιταλική Leonardo, η γαλλική Thales και η γερμανική OHB, τρεις από τις «μεγάλες δυνάμεις» της ευρωπαϊκής διαστημικής και αμυντικής βιομηχανίας, στρέφουν το βλέμμα τους στην Ελλάδα, με το νέο εθνικό διαστημικό πρόγραμμα HELLAS SPACE 2.0, προϋπολογισμού 350 εκατ. ευρώ, να κινητοποιεί ζωηρό επιχειρηματικό ενδιαφέρον εντός και εκτός συνόρων. Η αντίστροφη μέτρηση για την ενεργοποίηση του προγράμματος έχει ήδη αρχίσει, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες του powergame.gr, στόχος του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι η πρώτη προκήρυξη της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA) να δημοσιευθεί έως τα μέσα Νοεμβρίου.
Η παρουσία των τριών ευρωπαϊκών κολοσσών στο πρόσφατο Info Day για το HELLAS SPACE 2.0, μαζί με την αμερικανική Hydrosat, τις THEON και EFA, καθώς και παίκτες της αγοράς πληροφορικής όπως η Uni Systems, αλλά και υφιστάμενες διεθνείς εταιρείες όπως η Open Cosmos, αποτυπώνει το εύρος του ενδιαφέροντος για έναν νέο κύκλο διαστημικών έργων, με προοπτικές που εκτείνονται πέρα από τις κρατικές συμβάσεις, στην ανάπτυξη τεχνολογιών, συνεργασιών και παραγωγικών επενδύσεων επί ελληνικού εδάφους.
Το στίγμα της κινητοποίησης έδωσε η συμμετοχή περισσότερων από 300 εκπροσώπων από τουλάχιστον 100 εταιρείες, ερευνητικά κέντρα και οργανισμούς, στην ενημερωτική εκδήλωση, που διοργάνωσε το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, σε συνεργασία με την ESA και το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος. Περίπου το ένα τέταρτο των συμμετοχών προήλθε από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ καταγράφηκε και παρουσία εταιρειών από τις ΗΠΑ. Το ενδιαφέρον αυτό αποκτά ιδιαίτερη επιχειρηματική βαρύτητα, καθώς το HELLAS SPACE 2.0 δεν αποτελεί απλώς έναν νέο κύκλο προμηθειών δορυφορικού εξοπλισμού, αλλά φιλοδοξεί να δημιουργήσει ζήτηση για ένα ευρύ φάσμα τεχνολογιών, από την κατασκευή δορυφόρων και κρίσιμων υποσυστημάτων έως τις ασφαλείς επικοινωνίες, τη γεωπαρατήρηση, τη διαχείριση δεδομένων και τις υπηρεσίες που παρέχονται απευθείας σε τροχιά.
Οι ευρωπαϊκοί κολοσσοί, η METLEN και οι ελληνικές συμμαχίες
Η παρουσία των Leonardo, Thales και OHB έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον όχι μόνο λόγω του μεγέθους και της τεχνογνωσίας τους, αλλά και επειδή οι τρεις όμιλοι δεν ξεκινούν από μηδενική βάση στην ελληνική αγορά. Η ιταλική Leonardo και η γαλλική Thales συνδέονται, μεταξύ άλλων, μέσω της Thales Alenia Space, της κοινής τους εταιρείας διαστημικών συστημάτων, στην οποία η Thales κατέχει το 67% και η Leonardo το 33%. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικούς κατασκευαστές δορυφόρων στην Ευρώπη, με δραστηριότητα στις τηλεπικοινωνίες, την παρατήρηση της Γης και τις διαστημικές υποδομές. Θυμίζουμε ότι μόλις προ ημερών η METLEN του Ευάγγελου Μυτιληναίου ανακοίνωσε συμφωνία με τη Thales Alenia Space και τη Thales Hellas, με αντικείμενο τη διερεύνηση ευκαιριών στο ελληνικό αμυντικό διαστημικό πρόγραμμα τηλεπικοινωνιών.
Αντίστοιχα, η γερμανική OHB, ένας από τους ισχυρούς ευρωπαϊκούς ομίλους κατασκευής δορυφόρων και διαστημικών συστημάτων, έχει ήδη παρουσία στην Ελλάδα μέσω της OHB Hellas, που ιδρύθηκε το 2018. Η ελληνική θυγατρική δραστηριοποιείται σε τεχνολογίες και εφαρμογές του διαστημικού τομέα, προσφέροντας στον όμιλο υφιστάμενη βάση για την ανάπτυξη συνεργασιών με το εγχώριο οικοσύστημα. Στο ίδιο επιχειρηματικό κάδρο μπαίνουν και ελληνικοί όμιλοι με δραστηριότητα στην άμυνα και την τεχνολογία, όπως η THEON και η EFA, αλλά και εταιρείες πληροφορικής, όπως η Uni Systems. Η παρουσία τους αναδεικνύει ότι το νέο πρόγραμμα δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε παραδοσιακούς κατασκευαστές δορυφόρων. Δημιουργεί δυνητικά αντικείμενο και για επιχειρήσεις που διαθέτουν τεχνογνωσία σε ηλεκτρονικά συστήματα, λογισμικό, ασφαλή διαχείριση πληροφοριών και προηγμένες ψηφιακές υποδομές.
Το προηγούμενο των ICEYE, Open Cosmos και OroraTech
Το επιχειρηματικό στοίχημα του HELLAS SPACE 2.0 αποκτά μεγαλύτερη σημασία υπό το πρίσμα όσων έχουν ήδη συμβεί με το πρώτο Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, προϋπολογισμού περίπου 200 εκατ. ευρώ. Οι συμβάσεις του προγράμματος λειτούργησαν ως αφετηρία για την εγκατάσταση στην Ελλάδα τριών διεθνών εταιρειών: της φινλανδικής ICEYE, της βρετανικής Open Cosmos και της γερμανικής OroraTech.
Και στις τρεις περιπτώσεις, οι ελληνικές κρατικές παραγγελίες συνδέθηκαν με τη δημιουργία τοπικών επιχειρηματικών δομών, ενώ για τις ICEYE και Open Cosmos η Ελλάδα εξελίσσεται ήδη σε παραγωγική βάση. Η ICEYE κατασκευάζει στην Αθήνα κρίσιμα υποσυστήματα δορυφόρων που αξιοποιούνται και σε διεθνή συμβόλαια, ενώ σχεδιάζει την ανάπτυξη πλήρους μονάδας παραγωγής έως το τέλος του 2027, με προβλεπόμενη δυναμικότητα 150 δορυφόρων ετησίως.
Η Open Cosmos έχει εγκαταστήσει στην Παλλήνη μία από τις τέσσερις ευρωπαϊκές παραγωγικές μονάδες της, ενώ η OroraTech δημιούργησε ελληνική θυγατρική και περιφερειακό κόμβο στην Αθήνα, με αφετηρία το έργο του ελληνικού συστήματος δορυφορικής παρακολούθησης πυρκαγιών. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το ενδιαφέρον της αμερικανικής Hydrosat, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες του powergame.gr, προτίθεται να συμμετάσχει στον επικείμενο διαγωνισμό για θερμικούς δορυφόρους και εξετάζει, εφόσον αναλάβει το σχετικό έργο, τη δημιουργία γραμμής παραγωγής στην Ελλάδα.
Πού κατευθύνονται τα 350 εκατ. ευρώ και η ελληνική συμμετοχή του 50%
Η κατανομή του προϋπολογισμού δείχνει και το εύρος των επιχειρηματικών ευκαιριών που επιχειρεί να ανοίξει το HELLAS SPACE 2.0. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται κονδύλια 60-70 εκατ. ευρώ για οπτικούς δορυφόρους πολύ υψηλής ανάλυσης και επιπλέον 60-70 εκατ. ευρώ για θερμικούς δορυφόρους.
Άλλα 45-50 εκατ. ευρώ προβλέπονται για μικροδορυφόρους συλλογής και επεξεργασίας ραδιοσημάτων, ενώ 35-45 εκατ. ευρώ προορίζονται για τεχνολογίες επιτήρησης του διαστημικού περιβάλλοντος και επιχειρήσεις σε τροχιά. Στο πρόγραμμα εντάσσονται επίσης έργα ασφαλούς συνδεσιμότητας και υπηρεσιών εντοπισμού, πλοήγησης και χρονισμού, προϋπολογισμού 17-23 εκατ. ευρώ, δράσεις τεχνολογικής καινοτομίας και δοκιμών 15-20 εκατ. ευρώ, καθώς και επενδύσεις 25-35 εκατ. ευρώ σε ασφαλείς υπηρεσίες γεωπαρατήρησης και υποδομές δεδομένων.
Παράλληλα προβλέπονται δορυφόροι οπτικής παρατήρησης με ανάλυση έως 30 εκατοστών και θερμικής παρατήρησης με ανάλυση 5 μέτρων, αλλά και για συστήματα που θα μπορούν να συλλέγουν ραδιοεκπομπές από τη Γη. Στις πλέον προηγμένες τεχνολογικά κατευθύνσεις του σχεδιασμού περιλαμβάνεται και η ανάπτυξη δορυφόρου παροχής υπηρεσιών σε τροχιά, με δυνατότητα προσέγγισης και επιθεώρησης άλλων δορυφόρων, υποβοήθησης της πρόωσής τους και συμβολής στην αποφυγή διαστημικών σκουπιδιών.
Στον πυρήνα του HELLAS SPACE 2.0 βρίσκεται η επιδίωξη να παραμείνει στην Ελλάδα σημαντικό μέρος της αξίας των έργων που θα υλοποιηθούν. Ο σχεδιασμός θέτει ως στόχο ελληνική συμμετοχή τουλάχιστον 50%, με εμπλοκή εγχώριων επιχειρήσεων σε κρίσιμα συστήματα και υποσυστήματα, αλλά και προβλέψεις για δικαιώματα επί δεδομένων, πνευματική ιδιοκτησία και εμπορική αξιοποίηση των τεχνολογιών.
Όπως έχουν ξεκαθαρίσει ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, και ο γενικός γραμματέας, Κωνσταντίνος Καράντζαλος, στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται η ανάπτυξη μιας ανταγωνιστικής και εξωστρεφούς ελληνικής διαστημικής βιομηχανίας, με ισχυρότερη παρουσία σε ευρωπαϊκά και διεθνή έργα και μεγαλύτερη συμμετοχή των εγχώριων επιχειρήσεων στην αλυσίδα αξίας του Διαστήματος.
