Ο αμερικανικός τεχνολογικός κλάδος βρίσκεται σε φάση απολύσεων. Η Oracle, η οποία φιλοδοξεί να μετατραπεί σε τεράστιο πάροχος υπηρεσιών cloud computing, ανακοίνωσε πρόσφατα την περικοπή χιλιάδων θέσεων εργασίας. Η Block, η αγαπημένη εταιρεία ψηφιακών πληρωμών, προχωρά σε περικοπή περισσότερων των 4.000 θέσεων εργασίας — σχεδόν το μισό του εργατικού δυναμικού της. Η Amazon και η Meta ανακοίνωσαν απολύσεις. Από το 2022 έως το 2025, οι δύο αυτές εταιρείες και οι άλλοι πέντε τεχνολογικοί γίγαντες, οι «magnificent seven», όπως αποκαλούνται, σχεδόν δεν αύξησαν το προσωπικό τους. Από τις αρχές του 2023, η συνολική απασχόληση, τόσο στον τεχνολογικό τομέα όσο και σε άλλους, στο Σαν Φρανσίσκο, την παγκόσμια πρωτεύουσα της τεχνολογίας, έχει μειωθεί κατά 3%.
Αυτό δεν οφείλεται, όπως λένε οι εργοδότες, στο ότι ο κλάδος της τεχνολογίας βρίσκεται σε ύφεση. Αντίθετα, οφείλεται στο γεγονός ότι βρίσκεται εν μέσω μιας γενεαλογικής έκρηξης χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη. Οι υποστηρικτές της, λένε ότι η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται εξαιρετικά καλή εξαιρετικά γρήγορα στο είδος της εργασίας που εκτελούν πολλοί εργαζόμενοι στον τομέα της τεχνολογίας — σε τρομακτικό βαθμό, όπως δείχνει το τελευταίο μοντέλο της Anthropic. Με λίγα λόγια, οι άνθρωποι γίνονται περιττοί.
Οι ανησυχίες για την έλευση ενός «Αρμαγεδδώνα» στις θέσεις εργασίας στον τεχνολογικό τομέα εξαιτίας της ΤΝ έχουν εξαπλωθεί πολύ πέρα από τη Σίλικον Βάλεϊ. Σε ολόκληρη την Αμερική, το μερίδιο της τεχνολογίας στη συνολική απασχόληση έχει μειωθεί από το υψηλό του 2,5% στα τέλη του 2022 στο 2,3% σήμερα (βλ. διάγραμμα 1). Σε σχέση με τι θα περίμενε κανείς από προηγούμενες τάσεις, πάνω από 500.000 θέσεις εργασίας στον τομέα της τεχνολογίας πλέον «λείπουν». Η απασχόληση σε ορισμένους υποκλάδους της τεχνολογίας έχει μειωθεί απότομα. Σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2022, οι «πύλες αναζήτησης στο διαδίκτυο και όλες οι άλλες υπηρεσίες πληροφοριών» απασχολούν 7% λιγότερα άτομα. Οι υψηλόμισθοι, πολλοί από τους οποίους εργάζονται στον τομέα της τεχνολογίας, πιστεύουν ότι ενδέχεται να επέλθουν περαιτέρω αναταράξεις. Το ανώτερο 10% δεν έχει ποτέ ανησυχήσει περισσότερο για την απώλεια της εργασίας του (βλ. διάγραμμα 2).
Η ύφεση στις τεχνολογικές θέσεις εργασίας δεν είναι απλώς ένα αμερικανικό φαινόμενο. Συγκεντρώσαμε συγκρίσιμα στοιχεία για την απασχόληση στον τομέα της τεχνολογίας σε επτά μεγάλες οικονομίες: Αμερική, Αυστραλία, Βρετανία, Καναδά, Γαλλία, Ιαπωνία και Νορβηγία. Αυτά περιλαμβάνουν εταιρείες ανάπτυξης λογισμικού, προγραμματισμού υπολογιστών και υπολογιστικού νέφους. Η ανάλυσή μας δείχνει μια αξιοσημείωτα συνεπή τάση. Η απασχόληση στον τομέα της τεχνολογίας αυξήθηκε απότομα τα χρόνια πριν από το 2022. Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, η OpenAI κυκλοφόρησε το ChatGPT στο κοινό, εγκαινιάζοντας την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Από τότε, το μερίδιο της τεχνολογίας στη συνολική απασχόληση σταμάτησε να αυξάνεται ή μειώθηκε. Σίγουρα δεν είναι σύμπτωση;
Μπορεί και να είναι. Για τους οικονομολόγους που εξετάζουν τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας, η κυκλοφορία του ChatGPT αποτελεί ένα βολικό σημείο εκκίνησης. Ωστόσο, είναι και παραπλανητική. Τα πρώιμα αυτά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης ήταν ακόμη πρωτόγονα. Μόνο μετά την κυκλοφορία, τον Φεβρουάριο του 2025, του Claude Code —ενός βοηθού προγραμματισμού που ανέπτυξε η Anthropic— έγινε έστω και οριακά πιθανό ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης να αντικαταστήσει έναν μηχανικό λογισμικού. Μέχρι τους τελευταίους μήνες, όταν το Claude Code εξαπλώθηκε ραγδαία στις εταιρείες τεχνολογίας της Καλιφόρνιας, οποιαδήποτε επιβράδυνση στις προσλήψεις στον κλάδο δύσκολα μπορεί να αποδοθεί σε μεγάλο βαθμό στην τεχνητή νοημοσύνη.
Οι υποστηρικτές της τεχνητής νοημοσύνης που ενθουσιάζονται με τέτοια εργαλεία υπερεκτιμούν επίσης τη δημοτικότητά τους — και, κατ’ επέκταση, τις μακροοικονομικές επιπτώσεις τους. Η Αμερικανική Υπηρεσία Απογραφής εκτιμά ότι μόλις το 28% των εταιρειών στη μητροπολιτική περιοχή του Σαν Φρανσίσκο χρησιμοποιούν τακτικά την τεχνητή νοημοσύνη ως μέρος των καθημερινών τους λειτουργιών. Συνολικά, στην Αμερική η υιοθέτησή της είναι πολύ χαμηλότερη. Και χρήση δεν σημαίνει απαραίτητα απώλεια θέσεων εργασίας. Μια πρόσφατη έρευνα σε εταιρείες στις ΗΠΑ, την Αυστραλία, τη Βρετανία και τη Γερμανία, που διεξήχθη από τον Ivan Yotzov της Τράπεζας της Αγγλίας και τους συνεργάτες του, διαπιστώνει ότι τα τελευταία τρία χρόνια η τεχνητή νοημοσύνη είχε «ουσιαστικά μηδενική» επίδραση στην απασχόληση.
Η ιστορία είναι ένας άλλος λόγος για να σταματήσουμε και να σκεφτούμε. Ίσως πιστεύετε ότι, καθώς, με την πάροδο του χρόνου, οι οικονομίες γίνονται όλο και περισσότερο έντασης τεχνολογίας, η αυξανόμενη συμμετοχή της τεχνολογίας στη συνολική απασχόληση αποτελεί έναν αδιάσειστο νόμο της φύσης. Ωστόσο, κατά το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του 2000, το ποσοστό αυτό στις ΗΠΑ, την Αυστραλία, τη Βρετανία και τον Καναδά παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο. Ακόμη και το 2006-07, ενώ ο πλούσιος κόσμος δούλευε πυρετωδώς για να φουσκώσει μια γιγαντιαία χρηματοοικονομική φούσκα, η απασχόληση στον τομέα της τεχνολογίας παρέμενε υποτονική. Η τεχνητή νοημοσύνη σαφώς δεν ήταν υπεύθυνη γι’ αυτό.
Προηγουμένως, ήταν η έκρηξη της φούσκας των dotcom το 2000 που καθήλωσε την αύξηση της απασχόλησης στον κλάδο. Μετά τη θεαματική έκρηξη, πολλές εταιρείες τεχνολογίας σταδιακά ξέμειναν από χρήματα και αναγκάστηκαν να κλείσουν. Ωστόσο, στα μέσα της δεκαετίας, οι αναλυτές άρχισαν να υποστηρίζουν ότι υπήρχαν και άλλοι παράγοντες. Για να εξοικονομήσουν χρήματα, οι εταιρείες ανέθεταν όλο και περισσότερες εργασίες σε ξένες εταιρείες συμβούλων πληροφορικής, όπως οι ινδικές TCS και Infosys. Ένας άλλος παράγοντας ήταν η νομισματική πολιτική. Τα αμερικανικά επιτόκια άρχισαν να αυξάνονται στα τέλη του 2004. Το υψηλότερο κόστος δανεισμού αποθάρρυνε τις επιχειρήσεις από το να επενδύσουν σε λογισμικό και εξοπλισμό υπολογιστών — με αποτέλεσμα να μειωθεί η ζήτηση για άτομα που θα τα εγκαθιστούσαν και θα τα διαχειρίζονταν.
Η τρέχουσα δυσχερής κατάσταση των εργαζομένων στον τομέα της τεχνολογίας μοιάζει ανατριχιαστικά παρόμοια. Εν μέσω της πανδημίας της covid-19, καθώς η ζήτηση των καταναλωτών που βρισκόταν σε καραντίνα για όλα τα ψηφιακά προϊόντα εκτοξεύθηκε, πολλές εταιρείες προχώρησαν σε μαζικές προσλήψεις. Το 2022 τα επιτόκια άρχισαν να αυξάνονται ραγδαία καθώς οι κεντρικές τράπεζες συνειδητοποίησαν ότι ο πληθωρισμός που σχετιζόταν με την πανδημία δεν ήταν ένα εποχιακό «κρυολόγημα» αλλά κάτι πιο χρόνιο. Το 2023, η αύξηση των επιχειρηματικών επενδύσεων στην πληροφορική επιβραδύνθηκε απότομα. Με στόχο την εξοικονόμηση κόστους, οι εταιρείες στράφηκαν και πάλι στην εξωτερική ανάθεση. Από το 2021 έως το 2024 (τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία), οι αμερικανικές εισαγωγές υπηρεσιών που σχετίζονται με το cloud computing και την αποθήκευση δεδομένων υπερδιπλασιάστηκαν. Γιατί να προσλάβεις κάποιον με μισθό της Bay Area, όταν μπορείς να πάρεις την ίδια υπηρεσία από τη Μπανγκαλόρ με το ένα τέταρτο του κόστους;
Υπάρχει επίσης ένα πιο διακριτικό φαινόμενο. Αν και πολλές επιχειρήσεις της Silicon Valley έχουν παγώσει τις προσλήψεις, εταιρείες σε άλλους κλάδους είναι περισσότερο από ευτυχείς να προσλάβουν εργαζόμενους με τεχνολογικές δεξιότητες. Η ανάλυσή μας των αμερικανικών επαγγελματικών δεδομένων —εξετάζοντας άτομα που περιγράφουν τον εαυτό τους ως «προγραμματιστές λογισμικού» και ούτω καθεξής— υποδηλώνει ισχυρή ζήτηση για εργαζόμενους στον τομέα της τεχνολογίας. Σήμερα, το 3,7% των ατόμων ασκεί επαγγέλματα σχετιζόμενα με την τεχνολογία, από 3,6% τον Νοέμβριο του 2022. Μια νέα μελέτη των Leland Crane και Paul Soto της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ υποδηλώνει ότι οι εταιρείες αυξάνουν τον αριθμό των προγραμματιστών τους πιο αργά από ό,τι πριν την εισαγωγή του ChatGPT — αλλά συνεχίζουν παρόλα αυτά να τον αυξάνουν.
Η «μη ελκυστική», μη βασισμένη στην τεχνητή νοημοσύνη οικονομία —λιανεμπόριο, τράπεζες, νοσοκομεία, βιομηχανία και άλλοι κλάδοι που εξακολουθούν να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος της απασχόλησης στον ανεπτυγμένο κόσμο— προσδοκά επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα επιτρέψει σε έναν μόνο ειδικό να είναι πιο παραγωγικός. Ωστόσο, καθώς πολλές από αυτές τις επιχειρήσεις απασχολούν σήμερα ελάχιστους τεχνολογικούς ειδικούς, αυτό συνεπάγεται ότι η ζήτηση για τεχνολογικές δεξιότητες παραμένει υψηλή. Από το 2022 έως το 2025, ο αριθμός των εργαζομένων στους τομείς των υπολογιστών και του λογισμικού στον αμερικανικό κλάδο λιανικής αυξήθηκε κατά 12%, στον τομέα των ακινήτων κατά 75%, ενώ στον κατασκευαστικό τομέα σχεδόν διπλασιάστηκε.
Με άλλα λόγια, ακόμη και με την απειλή της τεχνητής νοημοσύνης να πλησιάζει, οι θέσεις εργασίας στον τομέα της τεχνολογίας δεν πρόκειται να εξαφανιστούν. Αντίθετα, εξαπλώνονται σε ολόκληρη την οικονομία. Παλαιότερα, ο δρόμος προς τον πλούτο περνούσε από μια θέση εργασίας στη Google ή τη Meta. Σήμερα, ένας φιλόδοξος νεαρός προγραμματιστής μπορεί να σκεφτεί να υποβάλει αίτηση στη Starbucks — και όχι ως μπαρίστας.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com.
