Στο επίκεντρο του Εθνικού Μουσείου Τέχνης Reina Sofía στη Μαδρίτη βρίσκεται ο τεράστιος καμβάς της «Γκερνίκα» του Pablo Picasso, με τα αγωνιώδη πρόσωπα και τα παραμορφωμένα σώματα: ένα εμβληματικό έργο της τέχνης του 20ού αιώνα. Αν ο βασκικός εθνικισμός πετύχει το σκοπό του, από τον Οκτώβριο θα περάσει εννέα μήνες στο μουσείο Γκούγκενχαϊμ του Μπιλμπάο, για να σηματοδοτήσει την 90ή επέτειο της περιφερειακής κυβέρνησης και του αεροπορικού βομβαρδισμού της ίδιας της Γκερνίκα από τη ναζιστική Γερμανία κατά τη διάρκεια του ισπανικού εμφυλίου πολέμου, που σκότωσε 200 έως 300 πολίτες. Η απάντηση του Reina Sofía, με την υποστήριξη της σοσιαλιστικής κυβέρνησης του Pedro Sánchez, είναι ότι ο πίνακας είναι πολύ εύθραυστος για να ταξιδέψει.
Η απάντηση δεν έπεισε τους Βάσκους, οι οποίοι ζητούν διερεύνηση. «Θέλουμε να μάθουμε ποιες είναι οι βέλτιστες συνθήκες για να επιστρέψει ο πίνακας στην πατρίδα του», δήλωσε ο αναπληρωτής επικεφαλής της περιφερειακής κυβέρνησης. Δεδομένου ότι ο κ. Sánchez εξαρτάται από τις ψήφους των βασκικών εθνικιστών στο κοινοβούλιο, φαίνεται να έχουν ένα κάποιο πλεονέκτημα.
Στην πραγματικότητα, η «πατρίδα» της Γκερνίκα είναι η Μαδρίτη. Το έργο ανατέθηκε στον ζωγράφο τον Ιανουάριο του 1937 για μια διεθνή έκθεση στο Παρίσι από την πολιορκημένη κυβέρνηση της Ισπανικής Δημοκρατίας, η οποία πολεμούσε τις εθνικιστικές δυνάμεις του στρατηγού Francisco Franco. Ο πίνακας αποτελεί μια καθολική καταγγελία του φασισμού και του πολέμου. Επέστρεψε στην Ισπανία το 1981, μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, όπως είχε ορίσει ο Picasso. Το 1992, εγκαταστάθηκε στο Μουσείο Reina Sofía και από τότε δεν έχει μετακινηθεί.
Το αίτημα των Βάσκων υποστηρίζεται από την περιφερειακή κυβέρνηση των Σοσιαλιστών της Καταλονίας και μοιάζει με υποκρισία. Το Εθνικό Μουσείο Καταλανικής Τέχνης στη Βαρκελώνη καθυστερεί να συμμορφωθεί με μια εντολή του Ανώτατου Δικαστηρίου να επιστρέψει τοιχογραφίες του 12ου αιώνα σε ένα μοναστήρι στη Σιτζένα, ένα χωριό ακριβώς απέναντι από τα σύνορα στην Αραγονία. Ο δικαστής που είναι επιφορτισμένος με την υπόθεση έδωσε πρόσφατα στο μουσείο 13 μήνες για να επιστρέψει τις τοιχογραφίες.
Κάποιοι θεωρούν ότι η διαμάχη της Σιτζένα επηρεάζεται από την αποτυχημένη προσπάθεια των Καταλανών αυτονομιστών για ανεξαρτησία το 2017. Ωστόσο, το μεγαλύτερο ερώτημα πίσω από αυτές τις διαμάχες είναι αν μια χώρα με ριζική αποκέντρωση μπορεί να διατηρήσει τις εθνικές συλλογές τέχνης. Ίσως στην Ισπανία η τέχνη, όπως και η πολιτική, είναι καταδικασμένη να είναι τοπική.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com.
