«Ειλικρινής» και «αμφιλεγόμενος» είναι μερικές από τις πιο ευγενικές περιγραφές του Michael O’Leary όλα αυτά τα χρόνια. Τον τελευταίο καιρό, ο επικεφαλής της Ryanair έχει κάπως αποσυρθεί από τα φώτα της δημοσιότητας. Όμως, όπως ανακάλυψε πρόσφατα ο Elon Musk, εξακολουθεί να είναι έτοιμος για μάχη. Αφού ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο τον αποκάλεσε «ηλίθιο» επειδή δεν εγκατέστησε το δορυφορικό Wi-Fi Starlink στα αεροσκάφη της χαμηλού κόστους εταιρείας του, ο κ. O’Leary ανταπέδωσε την προσβολή, ξεκίνησε μια προσφορά με τίτλο «μεγάλος ηλίθιος» και ευχαρίστησε τον κ. Musk, ο οποίος απείλησε να αγοράσει τη Ryanair ως αντίποινα, για «μια εξαιρετική εβδομάδα δωρεάν δημοσίων σχέσεων». Ο κ. Musk, ο οποίος δεν είναι πολίτης της ΕΕ, δεν μπορεί να αγοράσει την ιρλανδική αεροπορική εταιρεία, αλλά αν μπορούσε, θα έκανε μια εξαιρετική επενδυτική κίνηση.
Τα τελευταία 30 χρόνια, ο κ. O’Leary έχει μετατρέψει τη Ryanair από μια μικροσκοπική, ελάχιστα κερδοφόρα αεροπορική εταιρεία σε μία από τις πιο επιτυχημένες παγκοσμίως. Είναι μακράν η μεγαλύτερη της Ευρώπης, με στόλο άνω των 640 αεροσκαφών και το ένα πέμπτο της χωρητικότητας του ηπείρου. Στα τελευταία τριμηνιαία αποτελέσματά της, στις 26 Ιανουαρίου, ανακοίνωσε ότι, κατά το οικονομικό έτος που λήγει τον Απρίλιο, αναμένει να έχει μεταφέρει 208 εκατομμύρια επιβάτες — περίπου διπλάσιο αριθμό από την EasyJet και τριπλάσιο από τη Wizz Air, τις βασικές ανταγωνίστριές της στον τομέα των αεροπορικών εταιρειών χαμηλού κόστους. Το καθαρό περιθώριο κέρδους της ανέρχεται περίπου στο 15%, έναντι παγκόσμιου μέσου όρου που είναι μόλις 4%. Από τις αρχές του 2023, η μετοχή της έχει αυξηθεί κατά 130%, υπεραποδίδοντας σημαντικά σε σχέση με τον παγκόσμιο κλάδο (βλ. διάγραμμα).
Όπως ο κ. Musk, ο οποίος δεν εφηύρε το ηλεκτρικό αυτοκίνητο αλλά έφερε επανάσταση στον τρόπο κατασκευής του, ο κ. O’Leary δανείστηκε το μοντέλο χαμηλού κόστους από την αμερικανική Southwest Airlines, αλλά το τελειοποίησε ώστε να διατηρεί τις τιμές όσο το δυνατόν χαμηλότερες. Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι η Ryanair αντιμετωπίζει τους επιβάτες ως φορτίο που φορτώνεται από μόνο του. Χρησιμοποιεί φθηνότερα, λιγότερο δημοφιλή αεροδρόμια, εκμεταλλεύεται έναν μόνο τύπο αεροσκάφους (το Boeing 737) για να διατηρήσει τα έξοδα συντήρησης και εκπαίδευσης πιλότων χαμηλά, και κρατά αυτά τα αεροσκάφη γεμάτα και σε πτήση για όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο. Η «απόλυτη εστίασή της στα κόστη» αποτελεί τη βάση της επιτυχίας της, σημειώνει ο Keith McMullan της εταιρείας συμβούλων Aviation Strategy.
Σε αντίθεση με τον κ. Musk, η προσοχή του οποίου αποσπάται, μεταξύ άλλων, από την κατασκευή αυτοκινήτων από τα αυτόνομα ταξί και τα ανθρωποειδή ρομπότ, ο κ. O’Leary παραμένει πιστός στη συνταγή του. Η ευρωπαϊκή αεροπορία έχει μια «αξιόλογη» φήμη ότι «καταστρέφει αξία», σημειώνει η χρηματιστηριακή Bernstein. Η Ryanair ξεχωρίζει. Ο κ. Musk προσπάθησε να υποτιμήσει τον κ. O’Leary χαρακτηρίζοντάς τον «λογιστή». Όμως, το παρελθόν του Ιρλανδού ως λογιστή βοήθησε την αεροπορική του εταιρεία να ευδοκιμήσει σε έναν κλάδο με περισσότερους «ονειροπόλους»από ό,τι θα έπρεπε, λέει ο Andrew Charlton της Aviation Advocacy, μιας άλλης εταιρείας συμβούλων.
Από την πλευρά του, ο κ. O’Leary έχει δηλώσει ότι «δεν είναι αεροσεξουαλικός» που παρασύρεται από την υποτιθέμενη γοητεία του κλάδου, προσθέτοντας ότι τα αεροπλάνα δεν του αρέσουν ιδιαίτερα. Πράγματι, η Ryanair είναι βαθιά συντηρητική. Πουλάει ένα μόνο προϊόν: μια θέση σε αεροπλάνο. Αν και τώρα εξυπηρετεί περιοχές της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, οι μισές θέσεις της εξακολουθούν να αναχωρούν από τρεις χώρες: τη Βρετανία, την Ιταλία και την Ισπανία. Οι επιβάτες όχι μόνο δεν έχουν Wi-Fi, αλλά πρέπει και να «επιβιώσουν» χωρίς φόρτιση τηλεφώνου ή ανακλινόμενα καθίσματα. Κι όμως, παρά το μέγεθός της, παραμένει ευέλικτη. Τα αεροπλάνα ανακατανέμονται γρήγορα σε δρομολόγια όπου οι αποδόσεις είναι υψηλότερες, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό μεταξύ των αεροδρομίων που εξυπηρετεί ή που επιθυμούν να την προσελκύσουν. Η χωρητικότητα σε αρκετά περιφερειακά αεροδρόμια στην Ισπανία θα μειωθεί δραστικά φέτος λόγω διαφωνίας σχετικά με την αύξηση των τελών.
Η αεροπορική εταιρεία χαμηλού κόστους έσπευσε επίσης να εκμεταλλευτεί τον αποδυναμωμένο ανταγωνισμό. Η κατάρρευση της Alitalia της εθνικής αεροπορικής εταιρείας της Ιταλίας, το 2021, επέτρεψε στη Ryanair να καταλάβει μερίδιο 40% της εγχώριας αγοράς. Επίσης, εισέβαλε έξυπνα στη Σουηδία και τη Δανία, εκμεταλευόμενη την μεταπανδημική αδυναμία της SAS, της σκανδιναβικής «ανταγωνίστριάς» της. Σύμφωνα με τον Alex Irving της Bernstein, η τακτική της Ryanair είναι: «Αν ένας ανταγωνιστής αιμορραγεί, στρίψε το μαχαίρι στην πληγή».
Η κλίμακα δίνει στη Ryanair επιρροή στους προμηθευτές. Ο υγιής της ισολογισμός — διαθέτει περίπου 1 δισ. ευρώ (1,2 δισ. δολάρια) σε μετρητά και ελπίζει να είναι απαλλαγμένη από χρέη μέχρι τον Μάιο — την βοήθησε να ξεπεράσει τις δυσκολίες. Το γεγονός ότι διατήρησε το μεγαλύτερο μέρος των πιλότων και του προσωπικού της κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ενώ άλλοι προχώρησαν σε απολύσεις, της επέτρεψε να εκμεταλλευτεί γρήγορα την ανάκαμψη των αεροπορικών ταξιδιών. Η οικονομική της ισχύς την βοήθησε να αγοράσει αεροσκάφη σε χαμηλές τιμές, συμπεριλαμβανομένων περιόδων κατά τις οποίες η Boeing αναζητούσε απεγνωσμένα παραγγελίες.
Σήμερα, ο κ. O’Leary είναι λιγότερο διατεθειμένος να επιδιώξει δημοσιότητα, για παράδειγμα, ντυμένος ως ξωτικό ή διακηρύσσοντας ότι θέλει να εισάγει εισιτήρια για θέσεις ορθίων και να χρεώνει για τη χρήση της τουαλέτας του αεροπλάνου. Ωστόσο, η συγκρουσιακή του στάση έχει εξυπηρετήσει ιδιαίτερα τους μετόχους της Ryanair. Έχει διαπληκτιστεί με τους πιλότους του σχετικά με τους μισθούς και τις συνθήκες εργασίας, έχει δώσει δικαστικές μάχες με διαδικτυακούς ταξιδιωτικούς πράκτορες για να διατηρήσει τις πωλήσεις εισιτηρίων στον ιστότοπο της ίδιας της Ryanair, ενώ έχει εμπλακεί σε τακτικές επιθέσεις εναντίον Ευρωπαίων πολιτικών, συμπεριλαμβανομένης της πρόσφατης κατηγορίας ότι προτείνουν «τρελές, παράνομες» προτάσεις για τη δωρεάν μεταφορά χειραποσκευών.
Η αξιοσημείωτη άνοδος της Ryanair δεν δείχνει σημάδια επιβράδυνσης. Μια τεράστια παραγγελία για έως και 300 μεγαλύτερα, πιο οικονομικά αεροσκάφη Boeing 737 ΜΑΧ, τα οποία αναμένεται να αρχίσουν να παραδίδονται το 2027, θα μειώσει περαιτέρω το κόστος και θα ωθήσει την αεροπορική εταιρεία προς τον στόχο της να μεταφέρει 300 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως έως το 2034. Ο κ. O’Leary δήλωσε πρόσφατα ότι ενδέχεται να παραμείνει επικεφαλής της εταιρείας μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2030. Εν τω μεταξύ, είναι απίθανο ο κ. Musk, ή οποιοσδήποτε άλλος, να τον εκτοπίσει.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com
