Αυτό που ξεκίνησε ως προσωρινή εκεχειρία έχει πλέον διαρκέσει σχεδόν όσο και οι μάχες που προηγήθηκαν. Οι ΗΠΑ και το Ιράν πλησιάζουν την έκτη εβδομάδα της εκεχειρίας που ανακοινώθηκε στις 8 Απριλίου. Πολλοί στον Κόλπο ήλπιζαν ότι θα έφερνε ένα γρήγορο τέλος στον πόλεμο και την οικονομική αναστάτωση που έχει προκαλέσει. Αντιθέτως, δημιούργησε περισσότερη αβεβαιότητα. Ο πόλεμος, παρά τις ελάχιστες συμπλοκές στο Στενό του Ορμούζ και τις ιρανικές επιθέσεις στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), μπορεί να βρίσκεται σε παύση, ωστόσο δεν υπάρχει ούτε μόνιμη ειρήνη — και, ως εκ τούτου, σχεδόν καμία κίνηση μέσω του Στενού.
Καθώς οι συνομιλίες συνεχίζονται, ορισμένοι κάτοικοι του Κόλπου αρχίζουν να σκέφτονται το αδιανόητο: τι θα συμβεί αν η κατάσταση παραταθεί για μήνες; Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), η ομάδα των έξι πετρελαϊκών μοναρχιών, διαχειρίζεται καλά την κρίση, δαπανώντας δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια για να στηρίξει τις οικονομίες τους. Οι αξιωματούχοι φαίνονται σίγουροι ότι μπορούν να αντέξουν λίγη ακόμη αναστάτωση και να ανακάμψουν γρήγορα όταν τελειώσει. Ωστόσο, καθώς οι εβδομάδες γίνονται μήνες, ο κίνδυνος μόνιμης ζημιάς αυξάνεται.
Στις 10 Μαΐου, το Ιράν υπέβαλε, ως απάντηση σε ένα αμερικανικό σχέδιο της προηγούμενης εβδομάδας, την τελευταία του πρόταση για μόνιμη κατάπαυση του πυρός. Δεν δημοσίευσε το κείμενο (ούτε και οι ΗΠΑ). Όμως, διπλωμάτες στην περιοχή αναφέρουν ότι βασικά ζητήματα παραμένουν ανεπίλυτα. Τα μέρη δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει, μεταξύ άλλων, τη διάρκεια της αναστολής του εμπλουτισμού του ουρανίου, τι θα γίνει με τα αποθέματα του υπερεμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και αν το Ιράν θα πρέπει να αποσυναρμολογήσει ορισμένες από τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις. Το γεγονός ότι ο Donald Trump χαρακτήρισε την πρόταση «εντελώς απαράδεκτη», δεν αποτελεί έκπληξη.
Οι συνέπειες της παρατεταμένης αδιέξοδης κατάστασης για τις ΗΠΑ και το Ιράν είναι πλέον εμφανείς. Στις ΗΠΑ, οι οδηγοί πληρώνουν κατά μέσο όρο 4,52 δολάρια ανά γαλόνι βενζίνης, δηλαδή 52% περισσότερο σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο. Στο Ιράν, την ίδια στιγμή, αξιωματούχος εκτιμά ότι περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι έχουν χάσει την εργασία τους. Η αποτίμηση της ζημίας στα κράτη του Κόλπου είναι δυσκολότερη, καθώς καταβάλλουν έντονες προσπάθειες να διατηρήσουν μια εικόνα κανονικότητας.
Ο πιο εμφανής αντίκτυπος παρατηρείται στον κλάδο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, ο οποίος αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τέταρτο του ΑΕΠ της περιοχής και το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων από εξαγωγές. Από την έναρξη του πολέμου, οι εξαγωγές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας έχουν μειωθεί κατά περίπου ένα τρίτο, ενώ αυτές των ΗΑΕ έχουν υποχωρήσει στο μισό. Το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και το Κατάρ δεν εξάγουν σχεδόν καθόλου. «Εάν το εμπόριο και η ναυτιλία παραμείνουν περιορισμένα για περισσότερο από μερικές εβδομάδες από σήμερα, αναμένουμε η διακοπή του εφοδιασμού να συνεχιστεί και η αγορά θα ομαλοποιηθεί μόνο το 2027», δήλωσε στις 10 Μαΐου ο Amin Nasser, επικεφαλής της Saudi Aramco, του κρατικού πετρελαϊκού γίγαντα του βασιλείου.
Το Σαββατοκύριακο, ένα δεξαμενόπλοιο φορτωμένο με υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) από το Κατάρ κατάφερε να περάσει από το Στενό του Ορμούζ. Πρόκειται για το πρώτο πλοίο από το Κατάρ που το έκανε από την έναρξη του πολέμου. Το πλοίο είχε προορισμό το Πακιστάν. Ακολούθησε βόρεια διαδρομή για να βγει από το στενό, περνώντας από τα χωρικά ύδατα του Ιράν, όπου το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) προσπάθησε να επιβάλει διόδια.
Ωστόσο, πηγή που είναι εξοικειωμένη με τη συμφωνία αρνήθηκε ότι καταβλήθηκαν τέλη. Αντιθέτως, έκανε λόγο για μια συμφωνία μεταξύ του Ιράν και του Πακιστάν, το οποίο έχει διαδραματίσει κεντρικό ρόλο ως μεσολαβητής μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν — και το οποίο έχει απελπιστική ανάγκη για φυσικό αέριο. «Το Πακιστάν βρίσκεται σε συζητήσεις με το Ιράν για να επιτρέψει τη διέλευση περιορισμένου αριθμού δεξαμενόπλοιων LNG από το στενό, καθώς το Ισλαμαμπάντ πρέπει να αντιμετωπίσει επειγόντως την έλλειψη φυσικού αερίου», αναφέρει η πηγή. Ωστόσο, είναι απίθανο το Ιράν να επιτρέψει πολλές τέτοιες διελεύσεις.
Ο ενεργειακός τομέας δεν είναι ο μόνος που έχει απόλυτη ανάγκη από μια μακροπρόθεσμη συμφωνία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο τομέας των ταξιδιών και του τουρισμού, ο οποίος πριν από τον πόλεμο αντιπροσώπευε πάνω από το 11% του ΑΕΠ των χωρών του Κόλπου — και ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό στα ΗΑΕ. Παρότι ελάχιστοι τουρίστες ταξιδεύουν πλέον προς τον Κόλπο, η διαμετακομιστική κίνηση έχει επιτρέψει στις αεροπορικές εταιρείες να συνεχίσουν τη λειτουργία τους. Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, η Emirates, η μεγαλύτερη από αυτές, μετέφερε συνολικά 4,7 εκατομμύρια επιβάτες· αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 50% της συνήθους επιβατικής της κίνησης. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό είναι πολύ καλύτερο από ό,τι θα ανέμενε κανείς για μια αεροπορική εταιρεία με έδρα το Ντουμπάι, της οποίας ο βασικός κόμβος έχει βομβαρδιστεί επανειλημμένως. Σε πρόσφατες πτήσεις προς τη Ντόχα, το Ντουμπάι και το Ριάντ, ο συντάκτης του άρθρου διαπίστωσε ότι τα αεροσκάφη ήταν σχεδόν πλήρη.
Βέβαια, έξω από το αεροδρόμιο, η κατάσταση φαίνεται ζοφερή. Τα ξενοδοχεία είναι τόσο άδεια που οι ρεσεψιονίστ καλωσορίζουν τους επισκέπτες με το όνομά τους, επειδή δεν υπάρχει κανένας άλλος που να κάνει check-in εκείνη την ημέρα. Στο Μπαχρέιν, η αξία των δαπανών με πιστωτικές κάρτες στα ξενοδοχεία τον Μάρτιο ήταν 64% χαμηλότερη σε σχέση με τον Φεβρουάριο. Η Moody’s εκτιμά ότι η πληρότητα των ξενοδοχείων αυτό το τρίμηνο στο Ντουμπάι θα είναι μόλις 10% από 80% τον Φεβρουάριο. Σε ολόκληρο τον Κόλπο, στον τομέα των υπηρεσιών, δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι έχουν τεθεί σε διαθεσιμότητα ή απολυθεί.
Παρά το κλείσιμο του Ορμούζ, τα καταστήματα εξακολουθούν να είναι καλά εφοδιασμένα. Η Σαουδική Αραβία έχει αναδειχθεί σε σωτήρα, με εμπορεύματα που παραδίδονται με πλοίο στα λιμάνια της στην Ερυθρά Θάλασσα και στη συνέχεια μεταφέρονται χερσαία στις γειτονικές χώρες. Οι ελλείψεις σε καιρό πολέμου φαίνονται ασήμαντες: τα εστιατόρια ζητούν συγγνώμη που εξαντλήθηκε το αυστραλιανό Wagyu ή η ιταλική burrata, ενώ το μοναδικό κατάστημα αλκοολούχων ποτών στο Ριάντ έχει εξαντλήσει περιοδικά τα αποθέματά του σε λευκό κρασί. Ωστόσο, το κόστος είναι υψηλό, τόσο για τις κυβερνήσεις όσο και για τους λιανοπωλητές. «Μας είπαν να ξοδέψουμε ό,τι χρειαστεί για να αποφύγουμε τα άδεια ράφια», λέει ένας έμπορος.
Οι χώρες του Κόλπου έχουν διαφορετικές δυνατότητες διαχείρισης της κατάστασης. Οι Καταριανοί λένε ότι μπορούν να τα βγάλουν πέρα για μερικούς ακόμη μήνες, παρά την σχεδόν ολική απώλεια εσόδων από εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου, ηλίου και άλλων εμπορευμάτων. Οι τράπεζες στα ΗΑΕ εξακολουθούν να φαίνονται καλά κεφαλαιοποιημένες. Στο πλαίσιο ενός πακέτου στήριξης αξίας άνω των 6 δισ. ντιρχάμ (1,6 δισ. δολάρια),έχουν αναβάλει πληρωμές δανείων και έχουν απαλλάξει από τέλη χιλιάδες επιχειρήσεις. Το Μπαχρέιν, από την άλλη, έχει ήδη υπογράψει συμφωνία ανταλλαγής νομισμάτων ύψους 5,4 δισ. δολαρίων με τα ΗΑΕ, ενώ, αν η κρίση παραταθεί, ενδέχεται να χρειαστεί περαιτέρω πακέτα διάσωσης.
Πολλοί αξιωματούχοι και στελέχη επισημαίνουν ως κρίσιμη προθεσμία το τέλος του καλοκαιριού. Οι επόμενοι μήνες θα είναι ούτως ή άλλως μια νεκρή περίοδος, καθώς οι υπερβολικές θερμοκρασίες αποθαρρύνουν τόσο τους επισκέπτες όσο και τους κατοίκους. Μέχρι τον Σεπτέμβριο, οι ομογενείς θα πρέπει να έχουν επιστρέψει από τις διακοπές τους και οι επιχειρήσεις θα πρέπει να προετοιμάζονται να υποδεχθούν εκατομμύρια τουρίστες και συμμετέχοντες σε συνέδρια. Εάν οι ΗΠΑ και το Ιράν δεν καταλήξουν σε συμφωνία που θα ανοίξει ξανά το Στενό και θα απομακρύνει το φάσμα του πολέμου, η προσωρινή ύφεση μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι πολύ σοβαρότερο.
