Δύο ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ πλανώνται πάνω από τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Το ένα είναι ο φόβος ότι η εκτίναξη των αποδόσεων των ομολόγων θα καταστήσει μη βιώσιμα τα ήδη επισφαλή δημόσια οικονομικά των πλούσιων χωρών, προκαλώντας μια σοβαρή δημοσιονομική κρίση. Το άλλο είναι η ανησυχία ότι τα έσοδα από την τεχνητή νοημοσύνη, τα οποία είναι απαραίτητα για να συνεχιστεί η άνθηση των κέντρων δεδομένων, δεν θα πραγματοποιηθούν. Όπως αναφέρουμε, αυτό θα προκαλούσε καταστροφή στις πιστωτικές αγορές και θα οδηγούσε επίσης σε μεγάλη πτώση των μετοχών.
Τα καλά νέα είναι ότι μόνο ένας Ίκαμποντ Κρέιν θα πίστευε ότι και τα δύο αυτά σενάρια θα μπορούσαν να συμβούν ταυτόχρονα. Αντίθετα, οι επενδυτές πρέπει να αποφασίσουν ποιο από τα δύο σενάρια είναι πιο τρομακτικό. Προς το παρόν, ο Economist ανησυχεί περισσότερο για το κρατικό χρέος.
Κατά το μεγαλύτερο μέρος του έτους, κυριάρχησαν οι ανησυχίες για τις κυβερνήσεις. Από τα τέλη Φεβρουαρίου έως τις αρχές Οκτωβρίου, η απόδοση των 30ετών αμερικανικών κρατικών ομολόγων αυξήθηκε κατά μία ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα. Ο πόλεμος στο Ιράν έχει ωθήσει τον πληθωρισμό προς τα πάνω και έχει αναγκάσει τις κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια. Η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη και η βιασύνη για την κατασκευή κέντρων δεδομένων έχουν προκαλέσει έναν αγώνα εξασφάλισης κεφαλαίων, στον οποίο οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να ανταγωνιστούν τον ιδιωτικό τομέα. Στην Ιαπωνία, τη Βρετανία και ιδιαίτερα τη Γαλλία, οι επενδυτές ανησυχούν για την ικανότητα των κυβερνήσεων να εξυπηρετούν τα χρέη τους.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ωστόσο, η προοπτική του τέλους της άνθησης της τεχνητής νοημοσύνης έχει τρομάξει περισσότερο τις αγορές. Τα πενταετή ομόλογα της CoreWeave, μιας εταιρείας «neocloud» που εκμισθώνει κέντρα δεδομένων, διαπραγματεύονται με απόδοση 15%, αυξημένη από το 10% του Ιουλίου. Η τιμή της μετοχής της εταιρείας έχει υποχωρήσει περίπου κατά το ένα τρίτο τον τελευταίο μήνα. Η επιβράδυνση της αύξησης των εσόδων της Anthropic, μιας εταιρείας που παρέχει μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, έχει προκαλέσει ανησυχίες στους επενδυτές ότι τα χρήματα που χρειάζονται η CoreWeave και οι ανταγωνιστές της ενδέχεται να μην εισρεύσουν ή, τουλάχιστον, να μην εισρεύσουν αρκετά γρήγορα ώστε να αποπληρώσουν τους πιστωτές τους. Οι αλληλοσυνδεόμενες χρηματοδοτήσεις σημαίνουν ότι οι δυσκολίες θα μπορούσαν να εξαπλωθούν γρήγορα, τόσο μέσω της εφοδιαστικής αλυσίδας της τεχνητής νοημοσύνης όσο και μέσω των εταιρειών ιδιωτικής πίστωσης και των ασφαλιστικών εταιρειών που κατέχουν μεγάλο μέρος του χρέους των κέντρων δεδομένων.
Ως αποτέλεσμα, πολλά κρατικά ομόλογα έχουν σημειώσει άνοδο. Ελάχιστη ανακούφιση έχει υπάρξει για τη Γαλλία, όπου οι ταραχές επιδεινώνουν μια πολιτική κρίση, ή για τη Βρετανία, όπου ο επικείμενος προϋπολογισμός προκαλεί νευρικότητα στους επενδυτές. Όμως οι αποδόσεις των δεκαετών αμερικανικών κρατικών ομολόγων έχουν μειωθεί κατά το ένα πέμπτο της ποσοστιαίας μονάδας. Οι επενδυτές συνήθως καταφεύγουν στην ασφάλεια των αμερικανικών ομολόγων κατά τη διάρκεια μιας οικονομικής κάμψης. Παντού αλλού, καθώς οι επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων θα επιβραδύνονταν, μια κατάρρευση της τεχνητής νοημοσύνης θα μείωνε τον ανταγωνισμό για την εξασφάλιση κεφαλαίων. Και θα οδηγούσε τις κεντρικές τράπεζες να μειώσουν τα επιτόκια για να στηρίξουν την ανάπτυξη, καθιστώντας έτσι ευκολότερη την εξυπηρέτηση των χρεών.
Μόνο σε μια μεγάλη κατάρρευση, ανάλογη με την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2009, θα συνέπιπταν οι δύο κίνδυνοι. Οι κυβερνήσεις βρίσκονται ήδη σε τόσο μεγάλο βαθμό στο κόκκινο, ώστε μια βαθιά ύφεση, προκαλώντας κατάρρευση των φορολογικών εσόδων και αύξηση των δαπανών κοινωνικής πρόνοιας, θα έκανε τα δημοσιονομικά ελλείμματα να φαίνονται πραγματικά τρομακτικά. Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων θα μπορούσαν να αυξηθούν ακόμη και καθώς τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια θα μειώνονταν — ένα δυσάρεστο σύμπτωμα δημοσιονομικής δυσπραγίας που πλήττει μερικές φορές τις αναδυόμενες αγορές. Αυτό δεν συνέβη κατά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, αλλά σήμερα το αρχικό επίπεδο του χρέους και των ελλειμμάτων είναι υψηλότερο.
Ευτυχώς, δεν υπάρχει λόγος να αναμένουμε μια τόσο βαθιά κατάρρευση. Είναι αλήθεια ότι η ιστορία των χρηματοοικονομικών δείχνει πως οι χρήσιμες νέες τεχνολογίες συχνά προκαλούν περιόδους άνθησης και κατάρρευσης, και ότι το πλέγμα χρηματοδοτήσεων πίσω από την τεχνητή νοημοσύνη έχει γίνει πολύπλοκο. Όμως οι αλληλεξαρτήσεις του κλάδου είναι καλύτερα κατανοητές από το αλφαβητικό συνονθύλευμα των τίτλων που συνδέονταν με την αγορά κατοικίας το 2007. Οι τράπεζες είναι επίσης ασφαλέστερες. Παρότι είναι εκτεθειμένες στην τεχνητή νοημοσύνη μέσω των δανείων τους προς εταιρείες ιδιωτικής πίστωσης, οι ισολογισμοί τους είναι λιγότερο εύθραυστοι και εποπτεύονται καλύτερα. Επιπλέον, μεγάλο μέρος του κλάδου στηρίζεται από την κατασκευάστρια μικροκυκλωμάτων Nvidia, η οποία διαθέτει τεράστια αποθέματα μετρητών. Το σημαντικότερο είναι ότι τα περιουσιακά στοιχεία που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, παρότι αποτελούν μεγάλο μέρος πολλών χρηματιστηριακών δεικτών, αντιπροσωπεύουν μικρότερο μερίδιο του πλούτου των νοικοκυριών από ό,τι τα ακίνητα.
Ως αποτέλεσμα, η καλύτερη σύγκριση για τις σημερινές ευπάθειες της τεχνητής νοημοσύνης παραμένει η φούσκα των εταιρειών του διαδικτύου στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Όταν έσκασε το 2000, η κατάρρευση των μετοχών προκάλεσε μόνο μια ήπια ύφεση. Οι αποδόσεις των ομολόγων μειώθηκαν επίσης, ενώ η υποκείμενη αύξηση της παραγωγικότητας διατηρήθηκε. Ένα τέτοιο σενάριο δύσκολα θα έλυνε τα μακροπρόθεσμα δημοσιονομικά προβλήματα των κυβερνήσεων, αλλά θα μπορούσε να τα αναβάλει. Πολλές οικονομίες εκτός Αμερικής είναι λιγότερο εκτεθειμένες στην άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης απ’ ό,τι στις αποδόσεις των ομολόγων· μια μείωση της ανάπτυξης μικρότερη από τη μείωση των επιτοκίων θα καθιστούσε τα χρέη του παρελθόντος ελαφρύτερο βάρος. Το έλλειμμα της Αμερικής θα αυξανόταν σε μια ύφεση, αλλά το ίδιο θα συνέβαινε και με την παγκόσμια ζήτηση για αμερικανικά κρατικά ομόλογα, επειδή το δολάριο είναι το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.
Αντίθετα, εάν τα υψηλά επιτόκια προκαλούσαν μια έκρηξη κρίσης κρατικού χρέους, οι συνέπειες θα ήταν πραγματικά σοβαρές. Εάν οι επενδυτές έχαναν την εμπιστοσύνη τους στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, αυτό θα απειλούσε την πολύτιμη ιδιότητα του δολαρίου ως ασφαλούς καταφυγίου. Όπως διαπιστώνει η Γαλλία, η προσπάθεια περιορισμού μεγάλων ελλειμμάτων υπό πίεση μπορεί να οδηγήσει σε πολιτική αστάθεια. Οι κυβερνήσεις μπορεί να προτιμήσουν να μειώσουν την πραγματική αξία του χρέους μέσω του πληθωρισμού αντί να το αποπληρώσουν. Αυτό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη σταθερότητα από την οποία εξαρτώνται όλες οι επενδύσεις. Μια μαζική φυγή επενδυτών από το κρατικό χρέος μιας μεγάλης προηγμένης οικονομίας θα μπορούσε κάλλιστα να κάνει τους επενδυτές να εύχονται η μόνη τους ανησυχία να ήταν μια κατάρρευση της τεχνητής νοημοσύνης παρόμοια με εκείνη της φούσκας των εταιρειών του διαδικτύου.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com
