Γ.Δ.
823.18 -1,40%
CENER
-4,01%
2.63
CNLCAP
0,00%
8.1
TITC
-0,89%
11.2
ΑΑΑΚ
0,00%
8.4
ΑΑΑΠ
0,00%
3.12
ΑΒΑΞ
-5,05%
0.715
ΑΒΕ
0,00%
0.39
ΑΔΜΗΕ
-4,40%
1.91
ΑΕΓΕΚ
0,00%
0.035
ΑΚΡΙΤ
0,00%
0.5
ΑΛΜΥ
-1,76%
1.67
ΑΛΦΑ
-2,64%
0.835
ΑΝΔΡΟ
-1,53%
6.45
ΑΝΕΚ
+5,17%
0.061
ΑΝΕΠ
0,00%
0.072
ΑΝΕΠΟ
0,00%
0.1
ΑΡΑΙΓ
0,00%
5.06
ΑΣΚΟ
+1,47%
2.07
ΑΣΤΑΚ
0,00%
8
ΑΤΕΚ
0,00%
0.39
ΑΤΤ
-2,22%
0.088
ΑΤΤΙΚΑ
-0,22%
0.928
ΒΑΡΓ
0,00%
0.11
ΒΑΡΝΗ
0,00%
0.288
ΒΙΟ
-1,32%
3.36
ΒΙΟΚΑ
0,00%
1.62
ΒΙΟΣΚ
-3,41%
0.51
ΒΙΟΤ
0,00%
0.27
ΒΙΣ
0,00%
0.77
ΒΟΣΥΣ
+7,92%
2.18
ΒΥΤΕ
-0,68%
2.9
ΓΕΒΚΑ
+3,51%
1.18
ΓΕΔ
0,00%
0.0125
ΓΕΚΤΕΡΝΑ
-1,47%
9.36
ΔΑΙΟΣ
0,00%
3.24
ΔΕΗ
-4,59%
5.2
ΔΙΟΝ
0,00%
0.11
ΔΟΜΙΚ
+1,53%
0.53
ΔΟΥΡΟ
0,00%
0.208
ΔΡΟΜΕ
-3,54%
0.3
ΕΒΡΟΦ
+9,14%
0.74
ΕΕΕ
0,00%
21.1
ΕΚΤΕΡ
+1,47%
0.964
ΕΛΒΕ
0,00%
4.44
ΕΛΒΙΟ
0,00%
2.6
ΕΛΓΕΚ
-5,18%
0.403
ΕΛΙΝ
0,00%
1.665
ΕΛΛ
+0,33%
15.35
ΕΛΛΑΚΤΩΡ
-0,12%
1.716
ΕΛΠΕ
-2,29%
6.4
ΕΛΣΤΡ
-0,43%
2.29
ΕΛΤΟΝ
+1,60%
1.91
ΕΛΧΑ
-1,72%
1.37
ΕΝΤΕΡ
0,00%
4
ΕΠΙΛΚ
-5,11%
0.13
ΕΠΣΙΛ
0,00%
5.58
ΕΣΥΜΒ
+0,34%
0.586
ΕΤΕ
+0,03%
2.952
ΕΥΑΠΣ
-0,69%
4.33
ΕΥΔΑΠ
-1,71%
7.46
ΕΥΠΙΚ
-1,30%
7.6
ΕΥΡΩΒ
-0,11%
0.895
ΕΧΑΕ
-1,46%
3.37
ΙΑΤΡ
-0,65%
1.54
ΙΚΤΙΝ
-4,44%
0.517
ΙΛΥΔΑ
+1,45%
0.98
ΙΝΚΑΤ
-0,24%
2.04
ΙΝΛΙΦ
+1,95%
4.18
ΙΝΛΟΤ
-0,92%
0.54
ΙΝΤΕΚ
-5,48%
3.28
ΙΝΤΕΡΚΟ
0,00%
6.7
ΙΝΤΕΤ
-9,69%
0.82
ΙΝΤΚΑ
-4,00%
1.296
ΚΑΜΠ
0,00%
1.97
ΚΑΡΕΛ
+2,38%
258
ΚΕΚΡ
-6,16%
1.036
ΚΕΠΕΝ
0,00%
2.5
ΚΛΜ
0,00%
0.576
ΚΜΟΛ
0,00%
3.22
ΚΟΡΔΕ
0,00%
0.47
ΚΟΥΑΛ
-2,20%
0.4
ΚΟΥΕΣ
-0,47%
4.27
ΚΡΕΚΑ
0,00%
0.112
ΚΡΙ
+1,41%
5.74
ΚΤΗΛΑ
0,00%
1.69
ΚΥΡΙΟ
0,00%
1.17
ΛΑΒΙ
0,00%
0.37
ΛΑΜΔΑ
-1,78%
5.785
ΛΑΜΨΑ
0,00%
20.6
ΛΑΝΑΚ
0,00%
0.826
ΛΕΒΚ
0,00%
0.236
ΛΕΒΠ
0,00%
0.28
ΛΙΒΑΝ
0,00%
0.185
ΛΟΓΟΣ
0,00%
0.982
ΛΟΥΛΗ
0,00%
2.05
ΛΥΚ
+0,31%
1.605
ΜΑΘΙΟ
+7,59%
0.78
ΜΕΒΑ
-3,94%
2.44
ΜΕΝΤΙ
-4,29%
2.9
ΜΕΡΚΟ
-5,66%
50
ΜΙΓ
+0,81%
0.0249
ΜΙΝ
0,00%
0.54
ΜΛΣ
0,00%
0.57
ΜΟΗ
-1,65%
17.9
ΜΟΝΤΑ
+5,45%
0.696
ΜΟΤΟ
0,00%
1.9
ΜΟΥΖΚ
+0,32%
0.63
ΜΠΕΛΑ
-1,31%
14.35
ΜΠΛΕΚΕΔΡΟΣ
0,00%
2.0895
ΜΠΟΚΑ
0,00%
0.026
ΜΠΟΠΑ
0,00%
0.057
ΜΠΡΙΚ
-2,59%
1.88
ΜΠΤΚ
-4,96%
0.67
ΜΥΤΙΛ
-3,65%
14
ΝΑΚΑΣ
-1,53%
1.93
ΝΑΥΠ
0,00%
1.16
ΝΙΚΑΣ
0,00%
1.24
ΞΥΛΚ
-3,02%
0.1925
ΞΥΛΠ
0,00%
0.226
ΟΛΘ
+1,63%
25
ΟΛΠ
-0,64%
15.6
ΟΛΥΜΠ
-0,30%
1.67
ΟΠΑΠ
+0,65%
14.02
ΟΤΕ
-0,31%
16.32
ΟΤΟΕΛ
-2,62%
8.55
ΠΑΙΡ
-1,99%
0.79
ΠΑΠ
+2,77%
2.6
ΠΕΙΡ
-3,89%
0.9596
ΠΕΤΡΟ
+1,06%
5.7
ΠΛΑΘ
-0,56%
3.55
ΠΛΑΙΣ
+0,28%
3.56
ΠΛΑΚΡ
0,00%
14.7
ΠΡΔ
0,00%
0.3
ΠΡΕΜΙΑ
+0,76%
1.32
ΠΡΟΝΤΕΑ
0,00%
8.7
ΠΡΟΦ
-1,45%
3.4
ΡΕΒΟΙΛ
0,00%
1.1
ΣΑΡ
-0,59%
6.7
ΣΑΡΑΝ
0,00%
1.08
ΣΑΤΟΚ
0,00%
0.019
ΣΕΝΤΡ
0,00%
0.26
ΣΙΔΜΑ
+2,84%
1.99
ΣΠΕΙΣ
-3,90%
7.4
ΣΠΙ
+1,59%
0.64
ΣΠΥΡ
0,00%
0.2
ΤΕΝΕΡΓ
-2,56%
17.54
ΤΖΚΑ
-2,75%
2.12
ΤΡΑΣΤΟΡ
0,00%
1.25
ΥΑΛΚΟ
0,00%
0.29
ΦΙΕΡ
-5,77%
0.49
ΦΛΕΞΟ
0,00%
6.05
ΦΡΙΓΟ
-5,00%
0.095
ΦΡΛΚ
-1,88%
3.14
ΦΦΓΚΡΠ
0,00%
4.8
ΧΑΙΔΕ
0,00%
0.52
Google News icon
Ακολουθήστε το Powergame.gr στο Google News για άμεση και έγκυρη οικονομική ενημέρωση!

Η καθαρή ενέργεια έχει δημιουργήσει νέες υπερδυνάμεις εμπορευμάτων

Στα μέσα Φεβρουαρίου η Ρωσία φαινόταν να βρίσκεται στα πρόθυρα μιας επανάστασης με μια εμφανώς κοκκινωπή απόχρωση. Ο Alisher Usmanov, ένας ολιγάρχης, ανέπτυσσε το Udokan, ένα ορυχείο χαλκού στη Σιβηρία που απαιτούσε την απομάκρυνση μιας ολόκληρης βουνοκορφής.

Στην τούνδρα της Αρκτικής, η μεταλλευτική εταιρεία Kaz Minerals, είχε συγκεντρώσει αρκετά κονδύλια για να κατασκευάσει το Baimskaya, ένα αντίπαλο ορυχείο τόσο απομακρυσμένο που χρειαζόταν το δικό του λιμάνι, παγοθραυστικό και πλωτό πυρηνικό εργοστάσιο. Για χρόνια τα έργα είχαν ανασταλεί λόγω του τεράστιου κόστους τους. Όμως οι προσδοκίες για ραγδαία αύξηση της ζήτησης χαλκού, που χρησιμοποιείται από δίκτυα έως τουρμπίνες, είχαν αυξήσει τις τιμές του καστανόχρωμου μετάλλου, καθιστώντας τα ορυχεία βιώσιμα.

Τώρα η τιμή του χαλκού είναι ακόμα υψηλότερη, αλλά τα έργα αντιμετωπίζουν προβλήματα. Οι ειδικοί λένε ότι τους λείπει ζωτικός ξένος εξοπλισμός που έχει μπλοκαριστεί από τη Δύση μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και στερούνται τα κεφάλαια που περίμεναν από τις ρωσικές τράπεζες που βρίσκονται πλέον σε μαύρη λίστα. Ο κ. Usmanov, επίσης, αντιμετωπίζει κυρώσεις.

Εκπρόσωπος του Udokan δηλώνει: «Κάνουμε ό,τι μπορούμε για να διασφαλίσουμε την επιχειρηματική συνέχεια». Ωστόσο, ακόμη και αν το ορυχείο αρχίσει να παράγει φέτος όπως έχει προγραμματιστεί, δεν είναι σαφές ποιος θα αγοράσει την παραγωγή του. Οι ξένοι, ακόμη και οι Κινέζοι, αποφεύγουν τη ρωσική παραγωγή.

Καθώς ο κόσμος απεξαρτάται από τα βρώμικα καύσιμα, πρέπει να στραφεί σε καθαρότερες πηγές ενέργειας. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (Δ.Ο.Ε.), o επίσημος φορέας προβλέψεων, «βλέπει» ότι, αν ο κόσμος ξεκινήσει μια πορεία ώστε να γίνει ουδέτερος ως προς τον άνθρακα έως το 2050, η αιολική και η ηλιακή ενέργεια θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν το 70% της ηλεκτροπαραγωγής έως το 2050, από 9% το 2020.

Αυτό μεταφράζεται σε τεράστια ζήτηση για μέταλλα, όπως το κοβάλτιο, ο χαλκός και το νικέλιο, που είναι ζωτικής σημασίας για τις τεχνολογίες που στηρίζουν τα πάντα, από τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα έως τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ο Δ.Ο.Ε. υπολογίζει ότι το μέγεθος της αγοράς αυτών των πράσινων μετάλλων σχεδόν θα επταπλασιαστεί έως το 2030.

Και όπως και τα αποθέματα ορυκτών καυσίμων, τα εν λόγω εμπορεύματα κατανέμονται άνισα. Ορισμένες χώρες δεν διαθέτουν καθόλου, ενώ άλλες είναι ευλογημένες με τεράστια κοιτάσματα.

Ο «πυρετός» των μετάλλων δεν θα είναι τόσο μεγάλος όσο η έκρηξη του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που ανέτρεψε τον βασιλιά άνθρακα μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Υπάρχουν όμως κάποιες ομοιότητες με το παρελθόν. Μεταξύ 1940 και 1970 το μερίδιο των υδρογονανθράκων στον ενεργειακό εφοδιασμό των πλούσιων χωρών αυξήθηκε από 26% σε σχεδόν 70%. Οι άλλοτε περιθωριακές οικονομίες της Μέσης Ανατολής μετατράπηκαν σε υπερπλούσια πετροκράτη.

Μεταξύ 1970 και 1980 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ του Κατάρ και της Σαουδικής Αραβίας αυξήθηκε κατά 12 και 18 φορές, αντίστοιχα. Τα χωριά των βεδουίνων έγιναν ακμάζουσες πόλεις και τα αλιευτικά σκάφη παραχώρησαν τη θέση τους σε σούπερ δεξαμενόπλοια και πολυτελή γιοτ.

Αυτή τη φορά η μετάβαση θα φέρει απροσδόκητα κέρδη στις χώρες που ονομάζουμε «υπερδυνάμεις των πράσινων εμπορευμάτων». Υπολογίζουμε ότι, έως το 2040, αυτή η λέσχη των χωρών, πολλές από τις οποίες είναι φτωχές οικονομίες και απολυταρχίες, θα μπορούσε να καρπωθεί περισσότερα από 1,2 τρισ. δολάρια σε ετήσια έσοδα από μέταλλα που σχετίζονται με την ενέργεια.

Με την ευκαιρία, ωστόσο, αναδύονται και κίνδυνοι. Όπως δείχνουν τα προβληματικά μεταλλευτικά έργα στη Ρωσία, οι σημαντικές επενδύσεις μπορούν να πέσουν θύματα των τοπικών συνθηκών και της γεωπολιτικής. Τα τεράστια ενοίκια θα μπορούσαν να διαβρώσουν τις εγχώριες αγορές και τους πολιτικούς θεσμούς.

Οι δικτάτορες που πλουτίζουν από τα ηλεκτροδολάρια θα μπορούσαν να προβούν σε κακόβουλες ενέργειες πέρα από τα σύνορά τους. Ο Saad Rahim της Trafigura, μιας εταιρείας εμπορίας, δηλώνει ότι η στροφή προς τα καθαρά καύσιμα είναι «λιγότερο ενεργειακή μετάβαση και περισσότερο μετάβαση σε εμπορεύματα». Θα είναι ταραχώδης.

Η πράσινη έκρηξη δεν είναι απλώς ένας ακόμη «υπερκύκλος», όπως είναι γνωστές οι παρατεταμένες περίοδοι υψηλών τιμών των βασικών εμπορευμάτων. Ο τελευταίος τέτοιος κύκλος, στις αρχές αυτού του αιώνα, τροφοδοτήθηκε από την ταχεία αστικοποίηση και εκβιομηχάνιση της Κίνας.

Το συνδυασμένο πραγματικό ΑΕΠ της Βραζιλίας και της Ρωσίας, δύο πλούσιων σε φυσικούς πόρους οικονομιών, αυξήθηκε, μεταξύ 2000 και 2014, κατά δύο τρίτα. Όμως αυτή η κούρσα οδηγήθηκε σε μεγάλο βαθμό μόνο από την Κίνα. Όταν οι ηγέτες της χώρας αποφάσισαν ότι πρέπει να κατασκευαστούν λιγότερα εργοστάσια και διαμερίσματα, οι γίγαντες των εμπορευμάτων υπέφεραν.

Η πράσινη μετάβαση, αντίθετα, προέρχεται από τις αποφάσεις πολλών κυβερνήσεων, όχι μίας, ενώ η απαλλαγή του κόσμου από τις εκπομπές άνθρακα είναι πιθανό να είναι εγχείρημα δεκαετιών.

Μια άλλη μεγάλη διαφορά έγκειται στα υλικά προς ζήτηση. Η άνοδος της Κίνας «έκαψε» βουνά άνθρακα, σιδήρου και χάλυβα. Η πράσινη έκρηξη επικεντρώνεται σε μη σιδηρούχα μέταλλα που είναι πιο εξειδικευμένα. Τα συνδυασμένα ετήσια έσοδά τους σήμερα, ύψους 600 δισ. δολαρίων, ισοδυναμούν μόνο με το ένα πέμπτο εκείνων των χύδην υλικών που προτιμούσε η Κίνα. Ενδέχεται να ακολουθήσει μια ακόμα πιο εκρηκτική ανάπτυξη.

Για να κατανοήσουμε ποιοι παραγωγοί εμπορευμάτων/πρώτων υλών θα κερδίσουν και ποιοι θα χάσουν από μια πράσινη μετάβαση, κάνουμε ένα απλό σενάριο για τη χρήση δέκα «συνδεδεμένων με την ενέργεια» εμπορευμάτων το 2040, υποθέτοντας ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη έως το 2100 θα παραμείνει κάτω από 2°C.

Με βάση στοιχεία από διάφορες βιομηχανικές πηγές, προβλέπουμε τη ζήτηση και τα έσοδα για τρία ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, άνθρακας) και επτά μέταλλα (αλουμίνιο, κοβάλτιο, χαλκός, λίθιο, νικέλιο, ασήμι και ψευδάργυρος) που είναι ζωτικής σημασίας για την οικοδόμηση μιας οικονομίας ηλεκτρικής ενέργειας.

Υποθέτουμε ότι οι τιμές παραμένουν στα σημερινά υψηλά επίπεδα, ωθώντας τους μεταλλωρύχους να εκμεταλλευτούν ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα. Και υποθέτουμε ότι το μερίδιο αγοράς ενός παραγωγού το 2040 συμφωνεί με το μερίδιό του στα γνωστά αποθέματα.

Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι το 2040 ο κόσμος θα εξαρτάται λιγότερο από πηγές που σχετίζονται με την ενέργεια απ’ ό,τι σήμερα – κυρίως επειδή ο άνεμος και η ηλιοφάνεια, οι πηγές του μέλλοντος, είναι δωρεάν.

Οι συνολικές δαπάνες για το καλάθι των δέκα βασικών εμπορευμάτων μας μειώνονται στο 3,4% του παγκόσμιου ΑΕΠ, από 5,8% το 2021. Οι δαπάνες για ορυκτά καύσιμα, σε σχέση με το παγκόσμιο ΑΕΠ, μειώνονται στο μισό (και θα συρρικνώνονταν περαιτέρω αν δεν υπήρχε το φυσικό αέριο). Τα έσοδα από τα πράσινα μέταλλα παραμένουν μικρότερα, αλλά αυξάνονται από 0,5% σε 0,7% του ΑΕΠ. Σχεδόν τριπλασιάζονται σε απόλυτους όρους.

Ο αριθμός των μεγάλων παραγωγών προϊόντων που συνδέονται με την ενέργεια μειώνεται με την πάροδο του χρόνου: 48 καρπώνονται πωλήσεις που ισοδυναμούν με περισσότερο από το 5% του ΑΕΠ τους, από 58 το 2021. Περισσότερο από το μισό των συνολικών δαπανών κατευθύνεται σε απολυταρχίες.

Μπορούμε να ομαδοποιήσουμε τους παραγωγούς σε τρεις κατηγορίες, με βάση την αναμενόμενη μεταβολή των εσόδων τους από τα δέκα συνδεόμενα με την ενέργεια βασικά εμπορεύματα από σήμερα έως το 2040.

Η πρώτη ομάδα περιλαμβάνει τους νικητές – τις πράσινες υπερδυνάμεις. Αυτά τα ηλεκτροκράτη περιλαμβάνουν ορισμένες πλούσιες δημοκρατίες. Η Αυστραλία διαθέτει αποθέματα από κάθε μέταλλο που περιλαμβάνεται στο δείγμα μας. Η Χιλή φιλοξενεί το 42% των παγκόσμιων αποθεμάτων λιθίου και το ένα τέταρτο των κοιτασμάτων χαλκού, μεγάλο μέρος των οποίων βρίσκεται στην έρημο Ατακάμα. Άλλα είναι απολυταρχίες.

Το Κονγκό διαθέτει το 46% των παγκόσμιων αποθεμάτων κοβαλτίου (και παράγει σήμερα το 70% της παγκόσμιας παραγωγής). Η Κίνα φιλοξενεί αλουμίνιο, χαλκό και λίθιο. Φτωχότερες δημοκρατίες στην Ασία και τη Λατινική Αμερική μπορούν επίσης να χτυπήσουν τζακ ποτ. Η Ινδονησία βρίσκεται πάνω σε βουνά νικελίου. Το Περού κατέχει σχεδόν το ένα τέταρτο του παγκόσμιου αργύρου.

Η δεύτερη ομάδα περιλαμβάνει χώρες με έσοδα που παραμένουν αμετάβλητα ή υποχωρούν ελάχιστα. Περιλαμβάνει τα χαμηλού κόστους μέλη του ΟΠΕΚ -συμπεριλαμβανομένων του Ιράν, του Ιράκ και της Σαουδικής Αραβίας- και τη Ρωσία.

Παρόλο που τα έσοδα από το πετρέλαιο συρρικνώνονται, το μερίδιό τους διευρύνεται από 45% σήμερα σε 57% το 2040. Άλλες χώρες, όπως η Αμερική, η Βραζιλία και ο Καναδάς, χάνουν έσοδα από τα ορυκτά καύσιμα, αλλά μπορούν να αξιοποιήσουν τα τεράστια κοιτάσματα ορυκτών πόρων.

Οι πετρελαϊκές χώρες με υψηλότερο κόστος χάνουν τα περισσότερα. Πολλά πλούσια σε πετρέλαιο έθνη στη βόρεια Αφρική (Αλγερία, Αίγυπτος), στην υποσαχάρια Αφρική (Αγκόλα, Νιγηρία) και στην Ευρώπη (Βρετανία, Νορβηγία) βλέπουν τα έσοδά τους να συρρικνώνονται.

Μικρά κράτη όπως το Νότιο Σουδάν, το Ανατολικό Τιμόρ και το Τρινιντάντ πλήττονται ανελέητα. Και ορισμένα κράτη του Κόλπου δεν γλιτώνουν τον πόνο: τα έσοδα που αποκομίζουν το Μπαχρέιν και το Κατάρ, για παράδειγμα, μειώνονται κατά ένα πέμπτο ή και περισσότερο.

Τι μπορεί να εμποδίσει την ανάδυση των νέων υπερδυνάμεων των εμπορευμάτων; Το βασικό συστατικό είναι οι κεφαλαιακές δαπάνες. Ο Δ.Ο.Ε. εκτιμά ότι τα μεγάλα ορυχεία που τέθηκαν σε λειτουργία την τελευταία δεκαετία χρειάστηκαν, κατά μέσο όρο, 16 χρόνια για να κατασκευαστούν.

Για να καλυφθεί η ραγδαία αύξηση της ζήτησης έως το 2040, η βιομηχανία πρέπει να διαθέσει χρήματα για νέα έργα τώρα. Τα ποσά που απαιτούνται είναι τεράστια. Ο Julian Kettle της εταιρείας συμβούλων Wood Mackenzie εκτιμά ότι, έως το 2040, πρέπει να δαπανηθούν 2 τρισ. δολάρια για την εξερεύνηση και παραγωγή πράσινων μετάλλων.

Πρόσφατα έργα υποδεικνύουν ότι μόνο η εξόρυξη αρκετού χαλκού και νικελίου θα απαιτήσει 250-350 δισ. δολάρια σε κεφαλαιουχικές δαπάνες (capex) πολύ πριν από το 2030.

Με το βλέμμα στα μέταλλα

Ορισμένες από τις δαπάνες όντως πραγματοποιούνται. Η Anglo American, μια μεταλλευτική εταιρεία, στοχεύει να αυξήσει την παραγωγή χαλκού κατά 50-60% έως το 2030. «Θα εκπληρώσουμε το δικό μας μέρος της συμφωνίας», λέει ο Mark Cutifani, το αφεντικό της.

Πολλοί άλλοι δεν θα το κάνουν. Κατεστραμμένοι από το κραχ των εμπορευμάτων στα μέσα της δεκαετίας του 2010, οι μεγάλοι μεταλλευτικοί οίκοι έχουν μειώσει τις επενδύσεις.

Η Liberum Capital, μια επενδυτική τράπεζα, υπολογίζει ότι οι ετήσιες επενδύσεις στην εξόρυξη χαλκού έχουν μειωθεί στο μισό από το 2014, στα 14 δισ. δολάρια. Καθώς οι τιμές αυξάνονται, αυξάνονται και τα κέρδη. Αλλά τα κέρδη επιστρέφουν στους επενδυτές αντί να επανατοποθετούνται. «Η αύξηση της προσφοράς έχει σχεδόν μετατραπεί σε βωμολοχία», λέει ο Stephen Gill της Pala Investments, μιας εταιρείας επιχειρηματικών κεφαλαίων.

Μόνο η Κίνα ξοδεύει πολλά. Στο Kolwezi, στη ζώνη κοβαλτίου του Κονγκό, τα ξυπόλυτα παιδιά υποδέχονται τους ξένους φωνάζοντας «ni hao». Οι κινεζικοί όμιλοι έχουν βάλει χέρι στα περισσότερα μεγάλα εμπορικά κοιτάσματα.

Ο Albert Abel, ένας μικρός μεταλλωρύχος, παραπονιέται ότι έχουν αγοράσει και τα περισσότερα μικρά ορυχεία. Η Glencore, μια τολμηρή ελβετική εταιρεία εμπορίας, είναι η μόνη δυτική εταιρεία που έχει βάλει πόδι. Στην Ινδονησία οι Κινέζοι μεταλλωρύχοι καθαρίζουν εκτάσεις τροπικών δασών για να βγάλουν νικέλιο.

Η ξηρασία των επενδύσεων είναι αποτέλεσμα τριών τρομακτικών προβλημάτων: της περιορισμένης δύναμης πυρός του κλάδου, της μειωμένης απόδοσης των επενδύσεων και του αυξανόμενου πολιτικού κινδύνου.

Ας ξεκινήσουμε με τη δύναμη πυρός. Αν και αυτό που πρέπει να δαπανήσουν οι μεταλλωρύχοι σε διάστημα δύο δεκαετιών ισοδυναμεί μόνο με τέσσερα χρόνια τυπικών επενδύσεων στο πετρέλαιο, εξακολουθεί να φαίνεται ότι ξεπερνά τις δυνατότητες του συγκριτικά μικροσκοπικού τομέα. Ακόμα και οι μεγάλοι μεταλλωρύχοι μπορούν να χρηματοδοτήσουν μόνο ένα σοβαρό έργο κάθε φορά.

Αυτό θα μπορούσε να διορθωθεί με την αξιοποίηση παρόχων κεφαλαίων πέρα από τους συνήθως επιφυλακτικούς δημόσιους επενδυτές. Αυτοί θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν καθετοποιημένους κατασκευαστές που βασίζονται στα σπάνια ορυκτά.

Η Tesla, κατασκευαστής ηλεκτρικών αυτοκινήτων, έχει υποσχεθεί να αγοράσει τη μελλοντική παραγωγή νικελίου από ορυχεία στην Αυστραλία, τη Μινεσότα και τη Νέα Καληδονία. Θα μπορούσαν επίσης να συμμετάσχουν εταιρείες επενδύσεων ιδιωτικών κεφαλαίων και εθνικοί πρωταθλητές που υποστηρίζονται από το κράτος και είναι επιφορτισμένοι με την διασφάλιση του εφοδιασμού.

Ένα δεύτερο πρόβλημα είναι η επιδείνωση της ποιότητας των κοιτασμάτων ορυκτών. Το Udokan λέει ότι είναι το τελευταίο δυνητικό ορυχείο με περιεκτικότητα σε χαλκό πάνω από 1% του πετρώματος. Ο μέσος βαθμός περιεκτικότητας χαλκού στη Χιλή έχει μειωθεί κατά 30% τα τελευταία 15 χρόνια, στο 0,7%.

Η χαμηλότερη περιεκτικότητα πιέζει προς τα πάνω το κόστος εξόρυξης και επεξεργασίας (και τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα). «Σήμερα χρησιμοποιούμε 16 φορές περισσότερη ενέργεια για να παράγουμε την ίδια ποσότητα χαλκού με αυτή που παράγαμε πριν από 100 χρόνια», λέει ο κ. Cutifani.

Η καινοτομία μπορεί να βοηθήσει. Πέρυσι, η BHP, μια άλλη μεταλλευτική εταιρεία, και η Equinor, η κρατικά υποστηριζόμενη ενεργειακή εταιρεία της Νορβηγίας, επένδυσαν σε μια νεοφυή εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης, η οποία διατρέχει 20 εκατομμύρια σελίδες κρατικών και επιστημονικών αρχείων για να εντοπίσει πού μπορεί να βρίσκονται νέα κοιτάσματα. Με την πάροδο του χρόνου οι τεχνολογικές ανακαλύψεις θα μπορούσαν να καταστήσουν την εξερεύνηση των θαλάσσιων πυθμένων κερδοφόρα.

Τα 67.000 χιλιόμετρα μεσοωκεάνιων κορυφογραμμών στον κόσμο περιέχουν πολύ χαλκό, κοβάλτιο και άλλα ορυκτά. Και αυτό, επίσης, θα μπορούσε να πριμοδοτήσει τα ηλεκτροκράτη: Τα νησιά Φίτζι (8%) και η Νορβηγία (5,5%) κατέχουν τα περισσότερα οικονομικά δικαιώματα σε αυτές τις κορυφογραμμές.

Ωστόσο, η καινοτομία καθιστά επίσης τις μελλοντικές αποδόσεις περισσότερο επισφαλείς. Οι σταθερά υψηλές τιμές που χρειάζονται οι μεταλλωρύχοι για να επενδύσουν θα ενθαρρύνουν επίσης τους μεγάλους αγοραστές να αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις για τα πιο ακριβά μέταλλα.

Οι μπαταρίες της Tesla περιλαμβάνουν λιγότερο από 5% κοβάλτιο, από το ένα τρίτο πριν από λίγα χρόνια. Η καινοτομία θα μπορούσε επίσης να διευκολύνει την ανακύκλωση. Ο Δ.Ο.Ε. υπολογίζει ότι, έως το 2040, η εξαγωγή κοβαλτίου από παλιές μπαταρίες θα μπορούσε να βοηθήσει στην κάλυψη του 12% της συνολικής ζήτησης.

Πάρε-δώσε

Ίσως ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τις επενδύσεις να προέρχεται από την πολιτική. Η μανία με τα ορυκτά μπορεί να κάνει κάποιες φτωχές οικονομίες πλούσιες εν ριπή οφθαλμού. Η ιστορία των εκρήξεων των βασικών εμπορευμάτων επί αιώνες, συμπεριλαμβανομένου του πλούτου από τους υδρογονάνθρακες, δείχνει ότι αυτή η ευλογία των πόρων μπορεί να είναι και κατάρα, η οποία με τη σειρά της θα μπορούσε να αποθαρρύνει περαιτέρω επενδύσεις.

Τα γιγαντιαία κέρδη από το πετρέλαιο έχουν καταστήσει πολλές χώρες ασταθείς. Αντίπαλες φατρίες ανταγωνίζονται για τον έλεγχο του πλούτου, τροφοδοτώντας την ανισότητα και τις διαμάχες. Οι τεράστιες εισροές δολαρίων ενισχύουν τα τοπικά νομίσματα, συντρίβοντας τους εξαγωγείς. Η έξαρση του χρέους σε περιόδους άνθησης πυροδοτεί δημοσιονομικές κρίσεις όταν ο κύκλος γυρίζει.

Οι αγανακτισμένοι πληθυσμοί κάνουν την εσωτερική πολιτική ακόμη πιο εύθραυστη. Δείτε τη Νιγηρία. Το 1965 εξήγαγε δέκα διαφορετικά εμπορεύματα, από κακάο μέχρι κασσίτερο. Δύο δεκαετίες μετά την ανακάλυψη πετρελαίου, το πετρέλαιο αντιπροσώπευε το 97% των εξαγώγιμων εμπορευμάτων της, ενώ είχε συμβάλει στην πολιτική αστάθεια.

Το ανησυχητικό είναι ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται. Ορισμένα ηλεκτροκράτη είναι ανεπαρκώς εξοπλισμένα για να διαχειριστούν τα απρόσμενα κέρδη. Η πλειονότητα των 96 κρατικών επενδυτικών ταμείων στον κόσμο που συνδέονται με εμπορεύματα υποστηρίζονται από τις πωλήσεις ορυκτών καυσίμων. Μόνο επτά εξαγωγείς πράσινων μετάλλων έχουν δημιουργήσει ταμεία «για τους δύσκολους καιρούς», σύμφωνα με τον πάροχο δεδομένων Global SWF.

Αυτό συμβαίνει παρά τη μεγάλη ανάγκη γι’ αυτά: μεγάλο μέρος των δαπανών για μέταλλα αναμένεται να πραγματοποιηθεί έως το 2050, μετά το οποίο η ζήτηση θα μειωθεί και οι εξαγωγείς θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν πιο δύσκολους καιρούς.

Ακόμα και η προοπτική μιας περιόδου αφθονίας θα μπορούσε να βάλει τις κυβερνήσεις στον πειρασμό να αποσπάσουν περισσότερα κέρδη από τις επιχειρήσεις. Ορισμένες εντάσεις διαγράφονται ήδη.

Η Rio Tinto, η δεύτερη μεγαλύτερη μεταλλευτική εταιρεία στον κόσμο, μπόρεσε να επανεκκινήσει ένα μακροχρόνιο έργο στη Μογγολία μόνο αφού συμφώνησε να διαγράψει δάνεια ύψους 2,4 δισ. δολαρίων προς την κυβέρνηση. Τον Ιανουάριο η Σερβία απέσυρε τις άδειες ερευνών της εταιρείας μετά από διαμαρτυρίες για τα σχέδια ενός μεγάλου ορυχείου λιθίου.

Ο νέος αριστερός πρόεδρος του Περού σκέφτεται να αυξήσει τους φόρους. Ένα από τα μεγαλύτερα ορυχεία χαλκού έχει αποκλειστεί για εβδομάδες από ντόπιους που απαιτούν μερίδιο από τα κέρδη. Η Χιλή, καθώς επεξεργάζεται ένα νέο σύνταγμα, συζητά την εθνικοποίηση του χαλκού και του λιθίου.

Αυτό το ευμετάβλητο περιβάλλον υποδηλώνει ότι τα μέταλλα μπορεί να πρέπει να γίνουν ακόμη πιο ακριβά πριν οι ξένες επιχειρήσεις θεωρήσουν ότι αξίζει να ρισκάρουν. Οι μέχρι τώρα αυξήσεις των τιμών έχουν ήδη στείλει ορισμένους δυτικούς μεταλλωρύχους σε σύνορα που κάποτε θεωρούνταν πολύ επικίνδυνα για εξερεύνηση. Στις 20 Μαρτίου η καναδική εταιρεία Barrick Gold υπέγραψε συμφωνία για επένδυση 10 δισ. δολαρίων σε ορυχείο χαλκού στα σύνορα του Πακιστάν με το Ιράν και το Αφγανιστάν. Η ΒΗΡ επιστρέφει στην Αφρική με επένδυση στην Τανζανία.

Αλλά οι τιμές μπορεί να εξακολουθούν να μην είναι αρκετά υψηλές. Πέρυσι ο Ivan Glasenberg, τότε αφεντικό της Glencore, δήλωσε ότι ο χαλκός ίσως χρειαστεί να φτάσει τα 15.000 δολάρια ο τόνος, από το σημερινό ρεκόρ των 10.000 δολαρίων, για να δώσει πραγματικά κίνητρα για νέα προσφορά.

Ωστόσο, όσο περισσότερο απογειωθούν οι τιμές, τόσο περισσότερο κινδυνεύουν να συμπιέσουν τη ζήτηση ή να δημιουργήσουν περισσότερη αστάθεια στην τοπική πολιτική. Οποιοδήποτε από τα δύο θα μπορούσε να προκαλέσει νέα καθυστέρηση των επενδύσεων.

Πολλοί επίδοξοι πράσινοι γίγαντες γνωρίζουν ότι μπορούν να βοηθήσουν στην αποφυγή της κλιματικής καταστροφής. «Αν σταματήσουμε την εξόρυξη, δεν θα μπορέσουμε να μειώσουμε τις εκπομπές», δηλώνει ο Juan Carlos Jobet, πρώην υπουργός Ενέργειας της Χιλής. Για να συνειδητοποιήσουν τις υπερδυνάμεις τους, όμως, θα πρέπει να σπάσουν την κατάρα.

 

© 2021 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved.
Άρθρο από τον Economist το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από την www.powergame.gr Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά βρίσκεται στο www.economist.com

Google News icon
Ακολουθήστε το Powergame.gr στο Google News για άμεση και έγκυρη οικονομική ενημέρωση!