Ένα από τα μεγαλύτερα έργα αστικής ανάπλασης που έχουν σχεδιαστεί ποτέ για τη Θεσσαλονίκη περνά πλέον από τη φάση του σχεδιασμού στην υλοποίηση. Η επίσημη έναρξη της διαγωνιστικής διαδικασίας για την ανάπλαση της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), σηματοδοτεί την εκκίνηση ενός έργου συνολικού προϋπολογισμού 204,6 εκατ. ευρώ, που φιλοδοξεί να μεταμορφώσει την «καρδιά» της πόλης.
Η προκήρυξη του διαγωνισμού έρχεται έπειτα από χρόνια συζητήσεων, αναθεωρήσεων και διαβουλεύσεων για το μέλλον της ΔΕΘ, αλλά και μετά την οριστικοποίηση ενός νέου μοντέλου χρηματοδότησης, που επιτρέπει την υλοποίηση του έργου ως δημόσια επένδυση. Το νέο σχέδιο δεν αφορά μόνο την αντικατάσταση των παλαιών εκθεσιακών εγκαταστάσεων. Στόχος είναι η συνολική αναγέννηση μιας έκτασης στρατηγικής σημασίας στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, με περισσότερο πράσινο, νέους δημόσιους χώρους, σύγχρονες εκθεσιακές και συνεδριακές υποδομές και σημαντικές πολεοδομικές παρεμβάσεις που αλλάζουν τη φυσιογνωμία της περιοχής.
Η νέα διαγωνιστική διαδικασία βασίζεται στον αναθεωρημένο σχεδιασμό που παρουσίασε χθες στο Δημοτικό Συμβούλιο Θεσσαλονίκης ο πρόεδρος της ΔΕΘ-Helexpo, Χρήστος Τσεντεμεΐδης. Όπως ανέφερε, πρόκειται για μια ιστορική ευκαιρία για την πόλη, καθώς το έργο δεν περιορίζεται στην ανακατασκευή της Έκθεσης, αλλά δημιουργεί έναν νέο δημόσιο χώρο που θα λειτουργεί καθημερινά, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, προσφέροντας σημαντικές υπεραξίες τόσο στους κατοίκους όσο και στην τοπική οικονομία.
Κομβικό ρόλο στην επανεκκίνηση του έργου διαδραμάτισε η πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση που επιτρέπει τη χρηματοδότηση της ανάπλασης μέσω του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης. Χάρη στη νέα χρηματοδοτική δομή, το έργο αποκτά εξασφαλισμένους δημόσιους πόρους και ο προϋπολογισμός του διαμορφώνεται πλέον στα 165 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ, δηλαδή συνολικά στα 204,6 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για σημαντική αύξηση σε σχέση με τον προηγούμενο σχεδιασμό, ο οποίος προέβλεπε κόστος περίπου 120 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, έως το τέλος του 2026 -και πιθανότατα νωρίτερα- αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η διαγωνιστική διαδικασία και να αναδειχθεί ο ανάδοχος του έργου. Στη συνέχεια θα εκπονηθούν οι οριστικές μελέτες και οι μελέτες εφαρμογής, θα ολοκληρωθούν οι αδειοδοτήσεις και θα ξεκινήσει η κατασκευή. Η πρώτη φάση περιλαμβάνει την ανέγερση του νέου Hall 1 και την πλήρη ανακαίνιση του συνεδριακού κέντρου «Ιωάννης Βελλίδης». Θα ακολουθήσει η κατασκευή του Hall 2, ενώ στην τρίτη και τελευταία φάση θα ολοκληρωθεί το Μητροπολιτικό Πάρκο και οι διαμορφώσεις του περιβάλλοντος χώρου. Το σύνολο του έργου προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως το 2030, με τμηματικές παραδόσεις και χωρίς να διακοπεί σε καμία φάση η λειτουργία της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
Το μεγαλύτερο Μητροπολιτικό Πάρκο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης
Η σημαντικότερη ίσως παρέμβαση του νέου σχεδιασμού είναι η δημιουργία ενός Μητροπολιτικού Πάρκου έκτασης 120 στρεμμάτων, το οποίο θα είναι ανοικτό και ελεύθερα προσβάσιμο σε κατοίκους και επισκέπτες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Η νέα πράσινη «ανάσα» της Θεσσαλονίκης θα περιλαμβάνει εκτεταμένες φυτεύσεις, διαδρομές περιπάτου, χώρους αναψυχής και άθλησης, καθώς και το «Μονοπάτι Πολιτισμού», μια διαδρομή που θα συνδέει το πάρκο με τα σημαντικότερα πολιτιστικά τοπόσημα της περιοχής, όπως τα μουσεία, τα ιστορικά κτίρια και τις νέες εκθεσιακές εγκαταστάσεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η ΔΕΘ-Helexpo αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου τη συντήρηση, τη λειτουργία και τη φύλαξη του πάρκου, απαλλάσσοντας τον Δήμο Θεσσαλονίκης από το σχετικό οικονομικό βάρος. Το μοντέλο διαχείρισης θα βασιστεί σε αντίστοιχες πρακτικές που εφαρμόζονται σε μεγάλους δημόσιους χώρους πρασίνου της χώρας.
Σύγχρονες εγκαταστάσεις και νέες υποδομές
Η ανάπλαση προβλέπει την κατασκευή δύο νέων βιοκλιματικών εκθεσιακών κτιρίων, τα οποία θα αντικαταστήσουν μεγάλο μέρος των υφιστάμενων εγκαταστάσεων και θα ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των σύγχρονων διεθνών εκθέσεων και συνεδρίων. Παράλληλα, θα ανακαινιστεί πλήρως το Συνεδριακό Κέντρο «Ιωάννης Βελλίδης», το οποίο θα αποκτήσει σύγχρονες υποδομές και θα ενισχύσει τον ρόλο της Θεσσαλονίκης ως συνεδριακού προορισμού.
Στο έργο περιλαμβάνεται επίσης η δημιουργία 1.064 υπόγειων θέσεων στάθμευσης, ώστε να περιοριστεί η κυκλοφοριακή επιβάρυνση στο κέντρο της πόλης και να βελτιωθεί η εξυπηρέτηση τόσο των επισκεπτών της ΔΕΘ όσο και των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής.
Μικρότερη δόμηση, τέλος στις χρήσεις real estate
Σε πολεοδομικό επίπεδο, το νέο σχέδιο διαφοροποιείται σημαντικά από τις αρχικές προβλέψεις. Προβλέπεται η τροποποίηση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου, με πλήρη κατάργηση της δυνατότητας δόμησης στους τομείς Ι2 και ΙΙΙ, ενώ περίπου 49.000 τετραγωνικά μέτρα επιτρεπόμενης δόμησης μηδενίζονται και εντάσσονται στο νέο πάρκο. Παράλληλα, εγκαταλείπεται οριστικά η πρόβλεψη για ξενοδοχείο, επιχειρηματικό κέντρο και άλλες χρήσεις real estate που υπήρχαν στον προηγούμενο σχεδιασμό.
Ταυτόχρονα, διατηρούνται και αναδεικνύονται τα ιστορικά κτίρια της ΔΕΘ, όπως το Αλεξάνδρειο Μέλαθρο, ο Πύργος του ΟΤΕ, το MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, η πύλη της ΧΑΝΘ και το περίπτερο ESSO Pappas, τα οποία ενσωματώνονται στον νέο σχεδιασμό ως στοιχεία της ιστορικής ταυτότητας της περιοχής.
Η έγκριση του Δημοτικού Συμβουλίου
Το έργο έκανε ακόμη ένα καθοριστικό βήμα και με την έγκριση από το Δημοτικό Συμβούλιο Θεσσαλονίκης της σύμβασης δωρεάν παραχώρησης της χρήσης δημοτικών ακινήτων συνολικής έκτασης 12.361 τ.μ., που είναι απαραίτητα για τη δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου. Η σύμβαση προβλέπει ότι παραχωρείται μόνο η χρήση και όχι η κυριότητα των εκτάσεων, ενώ περιλαμβάνει αυστηρές ασφαλιστικές δικλίδες, δηλαδή εάν δεν υλοποιηθεί το πάρκο ή μεταβληθούν οι συμφωνημένες χρήσεις, η παραχώρηση λύεται αυτοδικαίως και οι εκτάσεις επιστρέφουν στον Δήμο.
Με την ανακοίνωση της έναρξης του διαγωνισμού τη Δευτέρα, η ανάπλαση της ΔΕΘ αφήνει οριστικά πίσω της τα χρόνια της αβεβαιότητας και εισέρχεται στη φάση της υλοποίησης. Εφόσον το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, έως το 2030 η Θεσσαλονίκη θα αποκτήσει ένα νέο εκθεσιακό και συνεδριακό κέντρο διεθνών προδιαγραφών, σε συνδυασμό με έναν από τους μεγαλύτερους δημόσιους χώρους πρασίνου που έχουν δημιουργηθεί ποτέ στο κέντρο ελληνικής πόλης, αλλάζοντας οριστικά τον αστικό χάρτη της συμπρωτεύουσας.
