Η οικονομία μετατρέπεται ήδη στο βασικό πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς η χώρα εισέρχεται σταδιακά σε προεκλογική τροχιά με ορίζοντα τις εθνικές εκλογές του 2027. Η κυβέρνηση καταρτίζει το οικονομικό πρόγραμμα με το οποίο θα διεκδικήσει νέα τετραετή εντολή, σχεδιάζοντας ένα πολυετές πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων, αναπτυξιακών κινήτρων και παρεμβάσεων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Την ίδια ώρα, τα κόμματα της αντιπολίτευσης παρουσιάζουν τις δικές τους προτάσεις για τη φορολογία, τους μισθούς, τις επενδύσεις και το στεγαστικό, διαμορφώνοντας ένα σκηνικό έντονης σύγκρουσης γύρω από το ποιο οικονομικό μοντέλο θα επικρατήσει την επόμενη ημέρα των εκλογών.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αντίστροφη μέτρηση για το μεγάλο φορολογικό και αναπτυξιακό πακέτο του 2027 έχει ήδη ξεκινήσει. Με δημοσιονομικό χώρο που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 2 δισ. ευρώ μόνο για το επόμενο έτος, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται ένα εκτεταμένο σχέδιο παρεμβάσεων που θα αφορά επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες, εργαζόμενους, συνταξιούχους και ιδιοκτήτες ακινήτων, αποτελώντας ουσιαστικά τον κορμό της οικονομικής πολιτικής για την επόμενη τετραετία.
Στο τραπέζι βρίσκονται μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, αλλαγές στην προκαταβολή φόρου, νέες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, φορολογικές ελαφρύνσεις στα ακίνητα, αλλά και διορθώσεις στο πλαίσιο φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών.
Οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί δεν περιορίζονται στο εκλογικό έτος του 2027. Αντίθετα, το μεγαλύτερο μέρος των μέτρων προβλέπεται να αναπτυχθεί σταδιακά σε ολόκληρη την επόμενη τετραετία, καθώς το δημοσιονομικό τους κόστος θα κατανεμηθεί σε περισσότερους κρατικούς προϋπολογισμούς, επιτρέποντας τη σταδιακή εφαρμογή τους χωρίς να διαταράσσονται οι δημοσιονομικοί στόχοι.
Παράλληλα, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται νέα εργαλεία για την τόνωση των ιδιωτικών επενδύσεων. Παρά την ισχυρή πορεία των δημόσιων επενδύσεων μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι οι ιδιωτικές επενδύσεις εξακολουθούν να υπολείπονται των αναγκών της ελληνικής οικονομίας.
Στο πλαίσιο αυτό προωθείται η αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου για εταιρικούς μετασχηματισμούς και συγχωνεύσεις, με στόχο τη δημιουργία μεγαλύτερων και πιο ανταγωνιστικών επιχειρήσεων. Παράλληλα, συνεχίζεται η προσπάθεια περιορισμού της φοροδιαφυγής, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει ενισχύσει σημαντικά τα δημόσια έσοδα, δημιουργώντας επιπλέον δημοσιονομικό χώρο για νέες παρεμβάσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι κατευθύνσεις που περιλαμβάνει η πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία αντί για οριζόντιες μειώσεις φορολογικών συντελεστών προκρίνονται στοχευμένα επενδυτικά κίνητρα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται φορολογικές πιστώσεις για επενδύσεις, επιταχυνόμενες αποσβέσεις και αυξημένες εκπτώσεις κεφαλαίου, ώστε οι επιχειρήσεις να αφαιρούν μεγαλύτερο μέρος του επενδυτικού κόστους από τα φορολογητέα κέρδη τους. Η λογική των προτάσεων είναι ότι επιβραβεύονται όσοι πραγματοποιούν πραγματικές επενδύσεις, με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από μια γενικευμένη μείωση της φορολογίας.
Το πακέτο μέτρων βρίσκεται ήδη στο τελικό στάδιο επεξεργασίας. Στο επίκεντρο όπως προαναφέρθηκε βρίσκονται η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, η ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η νέα μείωση των εργοδοτικών εισφορών, η περαιτέρω αύξηση του κατώτατου μισθού, καθώς και παρεμβάσεις στην κλίμακα φορολόγησης των εισοδημάτων από ενοίκια, στον ΕΝΦΙΑ και στο τέλος επιτηδεύματος.
Τα φορολογικά μπόνους για τις επιχειρήσεις
Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος. Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων που εξετάζονται είναι η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις. Πρόκειται για επιβάρυνση που θεσπίστηκε το 2011 ως έκτακτο δημοσιονομικό μέτρο και εξακολουθεί να επιβάλλεται ανεξάρτητα από το εάν μια επιχείρηση εμφανίζει κέρδη ή ζημιές. Η αγορά υποστηρίζει ότι η κατάργησή του θα περιορίσει το λειτουργικό κόστος και θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Υπενθυμίζεται ότι το τέλος έχει ήδη καταργηθεί από το 2025 για τους ελεύθερους επαγγελματίες, ενώ για τις επιχειρήσεις ανέρχεται σήμερα από 800 έως 1.000 ευρώ ετησίως. Το δημοσιονομικό κόστος της κατάργησης υπολογίζεται σε περίπου 240 εκατ. ευρώ.
Μείωση της προκαταβολής φόρου. Στο τραπέζι βρίσκεται και η μείωση της προκαταβολής φόρου για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, αλλά και για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Τα επικρατέστερα σενάρια προβλέπουν τη μείωση της προκαταβολής για τους επαγγελματίες από το 55% στο 40%, ενώ για τις επιχειρήσεις εξετάζονται ποσοστά 50% ή 60%, ανάλογα με τον κύκλο εργασιών τους.
Μείωση του φόρου στα κέρδη. Εξετάζεται επίσης η μείωση του φορολογικού συντελεστή των επιχειρηματικών κερδών από το 22% στο 20%, σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας και ευθυγράμμισης με τη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση αποκλιμάκωσης της φορολογίας των επιχειρήσεων.
Νέα μείωση των εργοδοτικών εισφορών. Σχεδιάζεται νέα μείωση των εργοδοτικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα. Εφόσον υλοποιηθεί, οι συνολικές μειώσεις από το 2019 θα φθάσουν τις 5,9 ποσοστιαίες μονάδες, με το δημοσιονομικό κόστος να υπολογίζεται στα 245 εκατ. ευρώ ετησίως.
Οι παρεμβάσεις για νοικοκυριά και ακίνητα
Το κυβερνητικό σχέδιο περιλαμβάνει νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, με στόχο να υπερβεί τα 950 ευρώ έως το 2027, αλλά και νέες διορθωτικές παρεμβάσεις στον ΕΝΦΙΑ. Παράλληλα εξετάζονται φορολογικές ελαφρύνσεις στα εισοδήματα από ενοίκια, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχιστεί η αύξηση των δηλωμένων εισοδημάτων από ακίνητα. Μεταξύ άλλων εξετάζεται η μείωση του εισαγωγικού συντελεστή 15% στο 9%.
Στο μέτωπο της στεγαστικής πολιτικής, μετά την εφαρμογή του προγράμματος «Σπίτι μου 2», στο οικονομικό επιτελείο εξετάζεται ήδη ο σχεδιασμός του «Σπίτι μου 3», με διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια και μεγαλύτερη πρόσβαση για νέους δικαιούχους.
Αλλαγές στη φορολόγηση των ελεύθερων επαγγελματιών
Σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων αφορά και τους ελεύθερους επαγγελματίες. Η κυβέρνηση αναζητεί τρόπο να μειώσει τις φορολογικές επιβαρύνσεις, χωρίς να ανατραπεί η προσπάθεια καταπολέμησης της φοροδιαφυγής. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται διορθωτικές αλλαγές στο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης όπως
- η διεύρυνση των κατηγοριών που δικαιούνται μειωμένο τεκμαρτό εισόδημα,
- η αύξηση των ποσοστών μείωσης για συγκεκριμένες ομάδες επαγγελματιών,
- η επανεξέταση των προσαυξήσεων που συνδέονται με τα χρόνια άσκησης της δραστηριότητας,
- η αναπροσαρμογή των επιβαρύνσεων που προκύπτουν από τη μισθοδοσία και τον κύκλο εργασιών,
- η επέκταση των απαλλαγών για νέους επαγγελματίες σε περιοχές με χαμηλό πληθυσμό ή περιορισμένη οικονομική δραστηριότητα.
Η συγκεκριμένη συζήτηση έχει ιδιαίτερη πολιτική και δημοσιονομική σημασία, καθώς το ισχύον σύστημα αποφέρει σήμερα περίπου 600 εκατ. ευρώ ετησίως στα δημόσια έσοδα, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε μεταβολή ιδιαίτερα απαιτητική τόσο ως προς τη χρηματοδότησή της όσο και ως προς τις πολιτικές ισορροπίες.
