Σε νέα διαδρομή έχει μπει η αξιοποίηση του Ολυμπιακού Χωριού, σχεδόν 22 χρόνια μετά τους Αγώνες της Αθήνας, καθώς η προηγούμενη προσπάθεια που είχε ξεκινήσει με τη συνεργασία της ΔΥΠΑ και του ΤΑΙΠΕΔ δεν έφτασε ποτέ μέχρι τον διαγωνισμό. Πλέον, σύμφωνα με πληροφορίες, οι μελέτες για την αξιοποίηση της έκτασης της ΔΥΠΑ στη λεγόμενη «πράσινη ζώνη» βρίσκονται στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, με τη δημοπράτηση να αποτελεί το επόμενο βήμα μετά την ολοκλήρωσή τους.
Πρόκειται για μία ακόμη προσπάθεια να κλείσει μια από τις μεγαλύτερες εκκρεμότητες του Ολυμπιακού Χωριού, ενός οικισμού που διαθέτει περισσότερες από 2.200 κατοικίες και περίπου 10.000 κατοίκους, αλλά δεν απέκτησε ποτέ το εμπορικό και κοινωνικό κέντρο που είχε προβλεφθεί για την εξυπηρέτηση της καθημερινότητάς τους.
Ο σημερινός σχεδιασμός προβλέπει στην έκταση της ΔΥΠΑ τη δημιουργία ενός ήπιας μορφής εμπορικού κέντρου, με καταστήματα, επιχειρηματικούς χώρους, αίθουσες εκδηλώσεων και πολιτισμού και κινηματογράφο. Στόχος είναι η μεγάλη ελεύθερη έκταση να αποκτήσει χρήσεις που σήμερα απουσιάζουν από τον οικισμό και να λειτουργήσει ουσιαστικά ως το κέντρο μιας «μικρής πόλης» που κατοικείται εδώ και περίπου δύο δεκαετίες.
Από το ΤΑΙΠΕΔ στο ΤΕΕ
Η καθυστέρηση στην αξιοποίηση συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με την αλλαγή της ίδιας της στρατηγικής για το έργο. Η προηγούμενη οργανωμένη προσπάθεια είχε ξεκινήσει το 2023, όταν η ΔΥΠΑ, έχοντας στα χέρια της μελέτη της Deloitte Business Solutions, αποφάσισε να προχωρήσει στην ανάπτυξη εμπορικού κέντρου. Η μελέτη είχε εξετάσει τις δυνατότητες αξιοποίησης του πολεοδομικού κέντρου και ειδικότερα των οικοδομικών τετραγώνων 3α και 4, επιφάνειας 11.097 τ.μ. και 92.080 τ.μ. αντίστοιχα. Είχαν εξεταστεί τρία σενάρια: εμπορικό κέντρο, κέντρο ψυχαγωγίας και επιχειρηματικό κέντρο με χαρακτήρα κοινότητας γνώσης και καινοτομίας.
Τον Μάρτιο του 2023 η ΔΥΠΑ επέλεξε το πρώτο σενάριο, το οποίο θα συνδυαζόταν με αθλητικές, εκπαιδευτικές και πολιτιστικές χρήσεις. Ακολούθησε, τον Απρίλιο, η υπογραφή μνημονίου συνεργασίας με το ΤΑΙΠΕΔ και τον Μάιο η διαβίβαση του σχετικού φακέλου στο Ταμείο, ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία αξιοποίησης. Η κατεύθυνση ήταν να εκπονηθεί ολοκληρωμένη οικονομοτεχνική μελέτη και στη συνέχεια να προκηρυχθεί διαγωνισμός για την επιλογή ιδιώτη επενδυτή μέσω σύμβασης παραχώρησης. Τότε, το χρονοδιάγραμμα υπολόγιζε ότι θα απαιτούνταν περίπου τρία έως τέσσερα χρόνια έως την ολοκλήρωση της ανάπτυξης.
Το σχέδιο, όμως, δεν ακολούθησε αυτή την πορεία. Η ΔΥΠΑ άλλαξε στην πορεία στρατηγική και η συνεργασία με το ΤΑΙΠΕΔ σταμάτησε πριν φτάσει στη διαγωνιστική διαδικασία. Έτσι, δεν επρόκειτο απλώς για μια καθυστέρηση στο αρχικό χρονοδιάγραμμα, αλλά για αλλαγή του ίδιου του μοντέλου μέσα από το οποίο θα ωρίμαζε και θα δημοπρατούνταν το έργο. Το εγχείρημα πέρασε επομένως σε νέα φάση, με τις μελέτες να βρίσκονται σήμερα στο ΤΕΕ και τον διαγωνισμό να ακολουθεί μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας ωρίμανσης.
Τι προβλέπεται στην «πράσινη ζώνη»
Στο επίκεντρο βρίσκεται η μεγάλη ελεύθερη έκταση της ΔΥΠΑ, γνωστή ως «πράσινη ζώνη». Πρόκειται για χώρο με χαρακτήρα εκτεταμένης κοινόχρηστης ζώνης και πεζόδρομου, χωρίς κυκλοφορία αυτοκινήτων, ο οποίος δεν πρέπει να συγχέεται ούτε με τις αθλητικές εγκαταστάσεις ούτε με το μεγάλο εγκαταλελειμμένο κτίριο στην είσοδο του Ολυμπιακού Χωριού.
Στην αρχική μελέτη προβλέπονταν καταστήματα λιανικής, σούπερ μάρκετ και υπεραγορά, εστίαση, ψυχαγωγία, καταστήματα ειδών σπιτιού και παιδότοπος. Στον ευρύτερο σχεδιασμό είχαν εξεταστεί επίσης καφετέριες, φούρνοι, τράπεζες, καταστήματα τηλεφωνίας, φροντιστήρια, κέντρα αισθητικής, γυμναστήρια και γήπεδα 5×5.
Η επένδυση είχε υπολογιστεί ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικό αριθμό θέσεων εργασίας. Οι αρχικές εκτιμήσεις έκαναν λόγο για περίπου 550 εργαζομένους κατά την περίοδο κατασκευής και τουλάχιστον 1.240 θέσεις κατά τη λειτουργία του εμπορικού κέντρου.
Ο ορίζοντας του 2030
Η νέα προσπάθεια, πάντως, δεν μεταφράζεται σε άμεση έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών. Σύμφωνα με την ενημέρωση που περιλαμβάνεται στον σχεδιασμό της ΔΥΠΑ, η ανέγερση του εμπορικού κέντρου προβλέπεται να ξεκινήσει το 2030.
Το συγκρότημα προβλέπεται να περιλαμβάνει και διοικητικές υπηρεσίες εξυπηρέτησης πολιτών, ενώ το μοντέλο που προκρίνεται είναι η σύμβαση παραχώρησης χρήσης γης. Μέσω διαγωνισμού θα επιλεγεί ο ιδιώτης που θα αναλάβει να κατασκευάσει το εμπορικό κέντρο και να λειτουργήσει τον χώρο για το χρονικό διάστημα που θα καθοριστεί, πριν το ακίνητο επιστρέψει στον φορέα.
Το 2030 αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτυπώνει και τη χρονική απόσταση που δημιουργήθηκε μετά την αλλαγή του προηγούμενου σχεδιασμού. Όταν η προσπάθεια επανεκκίνησε το 2023, ο χρονικός ορίζοντας που είχε τεθεί ήταν περίπου τρία έως τέσσερα χρόνια. Η αλλαγή στρατηγικής και η μετάβαση σε νέο μοντέλο ωρίμανσης μετέθεσαν εκ νέου την προοπτική υλοποίησης.
Μια «μικρή πόλη» περίπου 10.000 κατοίκων
Το Ολυμπιακό Χωριό αναπτύχθηκε σε συνολική έκταση περίπου 1,24 εκατ. τ.μ. και σχεδιάστηκε εξαρχής με διπλό προορισμό. Αρχικά φιλοξένησε τους αθλητές και τις αποστολές των Ολυμπιακών Αγώνων και στη συνέχεια μετατράπηκε σε μόνιμη περιοχή κατοικίας. Περιλαμβάνει 28 οικιστικά οικοδομικά τετράγωνα και 2.292 κατοικίες, οι οποίες μετά τους Αγώνες διατέθηκαν σε δικαιούχους του πρώην Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας. Σήμερα στην περιοχή κατοικούν περίπου 10.000 άνθρωποι.
Παρά την ιδιαίτερη πολεοδομική του φυσιογνωμία, με φαρδείς δρόμους, κυκλικούς κόμβους, χαμηλές πολυκατοικίες, αυλές και μεγάλες ελεύθερες εκτάσεις, το Ολυμπιακό Χωριό δεν απέκτησε ποτέ στον βαθμό που είχε σχεδιαστεί τις εμπορικές, κοινωνικές και ψυχαγωγικές λειτουργίες που θα του επέτρεπαν να λειτουργεί ως περισσότερο αυτόνομη περιοχή.
Μάλιστα, η προσπάθεια για εμπορικό κέντρο δεν ξεκίνησε το 2023. Ήδη από το 2009 είχε επιχειρηθεί να προχωρήσει αντίστοιχη ανάπτυξη, όμως ο διαγωνισμός που είχε βγει τότε στον αέρα δεν τελεσφόρησε.
Η διαφορετική πορεία των αθλητικών εγκαταστάσεων
Σε διαφορετική κατάσταση βρίσκονται οι αθλητικές εγκαταστάσεις. Το συγκρότημα περιλαμβάνει δύο κλειστά γυμναστήρια, κολυμβητήριο και εγκαταστάσεις στίβου, που πλέον λειτουργούν στο πλαίσιο του Αθλητικού Προπονητικού Κέντρου Ολυμπιακού Χωριού υπό τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού.
Η πισίνα έχει επαναλειτουργήσει, οι εγκαταστάσεις χρησιμοποιούνται από αθλητικούς συλλόγους και ομάδες και έχει προστεθεί νέα εγκατάσταση τύπου «μπαλόνι». Παράλληλα, ο Δήμος Αχαρνών έχει παραχωρήσει περίπου 25 έως 27 στρέμματα στη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού με προοπτική περαιτέρω αξιοποίησης.
Η «πληγή» της εισόδου και το κτίριο του Βατοπεδίου
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί το τεράστιο εγκαταλελειμμένο κτίριο που δεσπόζει στην είσοδο του Ολυμπιακού Χωριού από τη λεωφόρο Κύμης. Πρόκειται για ακίνητο περίπου 23.540 τ.μ., το οποίο κατά την περίοδο των Αγώνων λειτουργούσε ως κτίριο υπηρεσιών, διοικητικό κέντρο και χώρος υποδοχής και διαπίστευσης των αθλητών.
Μετά τους Αγώνες υπήρχε σχεδιασμός να στεγάσει το υπουργείο Εργασίας, ο οποίος δεν υλοποιήθηκε. Το ακίνητο πέρασε στη συνέχεια στην Κτηματική Υπηρεσία και από εκεί στη Μονή Βατοπεδίου στο πλαίσιο των γνωστών ανταλλαγών ακινήτων. Ακολούθως πωλήθηκε σε εταιρεία κυπριακών συμφερόντων και ενεπλάκη σε μια πολυετή δικαστική διαμάχη.
Το 2025 εκδόθηκε απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών που, σύμφωνα με τα στοιχεία του ρεπορτάζ, δέχθηκε ότι η Μονή και κατ’ επέκταση η κυπριακή εταιρεία δεν απέκτησαν ποτέ το συγκεκριμένο ακίνητο. Ωστόσο, στο διαθέσιμο υλικό αναφέρεται ότι η δικαστική υπόθεση δεν είχε ακόμη κλείσει οριστικά, καθώς υπήρχε η προοπτική προσφυγής στον Άρειο Πάγο, ενώ εκκρεμούσε και η διαδικασία παράδοσης του ακινήτου στο Δημόσιο.
Πρόκειται, πάντως, για διαφορετικό μέτωπο από την «πράσινη ζώνη» της ΔΥΠΑ όπου σχεδιάζεται το εμπορικό κέντρο. Η διάκριση είναι σημαντική, καθώς τα δύο ακίνητα έχουν διαφορετικό ιδιοκτησιακό καθεστώς και διαφορετική διαδρομή αξιοποίησης.
Στο παζλ και το Αδριάνειο Υδραγωγείο
Μία ακόμη παράμετρος αφορά το Αδριάνειο Υδραγωγείο, τμήματα του οποίου βρίσκονται στην πράσινη ζώνη. Σύμφωνα με την ενημέρωση που έχει μεταφερθεί στον Δήμο, η «Νέα Μητροπολιτική Αττική» έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση για την ανάδειξη και αξιοποίησή του.
Η προοπτική είναι μέρος του αρχαιολογικού χώρου να γίνει επισκέψιμο, με την παρέμβαση να συνδυάζεται με την αναβάθμιση της πράσινης ζώνης, την ανακαίνιση πλατειών και κοινόχρηστων χώρων, τη δημιουργία χώρων για παιδιά και την ενίσχυση του πρασίνου.
Σχεδόν 22 χρόνια μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, επομένως, η καθυστέρηση στην αξιοποίηση του Ολυμπιακού Χωριού είναι αποτέλεσμα μιας μακράς αλληλουχίας σχεδιασμών που δεν ολοκληρώθηκαν, αλλαγών στρατηγικής και διαφορετικών ιδιοκτησιακών και θεσμικών εκκρεμοτήτων. Η νέα προσπάθεια έχει πλέον δύο συγκεκριμένα ορόσημα: πρώτα την ολοκλήρωση των μελετών στο ΤΕΕ και τη δημοπράτηση της έκτασης της ΔΥΠΑ και, στη συνέχεια, εφόσον τηρηθεί ο σημερινός σχεδιασμός, την έναρξη της ανέγερσης του εμπορικού κέντρου το 2030.
