Μέρος των 2.000 ακινήτων που περιλαμβάνονται στο χαρτοφυλάκιο της στρατιωτικής ακίνητης περιουσίας επιχειρεί να αξιοποιήσει ο Φορέας Αξιοποίησης Ακινήτων Ενόπλων Δυνάμεων (ΦΑΑΕΔ), με τον σχεδιασμό να περιλαμβάνει ιστορικά κτίρια στο κέντρο της Αθήνας, μεγάλες εκτάσεις και πρώην στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Ανάμεσα στα ακίνητα που βρίσκονται στο επίκεντρο είναι το κτίριο του Πολεμικού Ναυτικού στην πλατεία Κλαυθμώνος, το Μέγαρο του Ταμείου Εθνικής Άμυνας στην οδό Πιττακού 10, η έκταση των 318 στρεμμάτων στην Πέρδικα της Αίγινας και το πρώην 409 Στρατιωτικό Νοσοκομείο της Πάτρας. Το μεγαλύτερο «αγκάθι», ωστόσο, παραμένει το City Link, καθώς στις 13 Νοεμβρίου 2026 έχουν προσδιοριστεί προς εκδίκαση δύο υποθέσεις της πολυετούς δικαστικής διαμάχης μεταξύ του Μετοχικού Ταμείου Στρατού και της PICAR, θυγατρικής της Τράπεζας Πειραιώς, για τη διάρκεια της μίσθωσης του συγκροτήματος που στεγάζει το Attica και τη διεκδίκηση ετήσιου μισθώματος 28,2 εκατ. ευρώ από το Ταμείο.
City Link: Η δικαστική μάχη για τη μίσθωση και τα 28,2 εκατ. ευρώ
Το πλέον σύνθετο ζήτημα αφορά το City Link, το εμβληματικό συγκρότημα του Μετοχικού Ταμείου Στρατού στο οικοδομικό τετράγωνο που περικλείεται από τις οδούς Πανεπιστημίου, Σταδίου, Βουκουρεστίου και Αμερικής. Η πολυετής αντιπαράθεση μεταξύ του ΜΤΣ και της PICAR αφορά δύο βασικά ζητήματα. Το πρώτο είναι η διάρκεια της μισθωτικής σύμβασης, με το Ταμείο να υποστηρίζει ότι ολοκληρώνεται στις 28 Φεβρουαρίου 2027, ενώ η PICAR θεωρεί ότι διαθέτει νόμιμο δικαίωμα εκμετάλλευσης έως το 2052. Η διαφωνία ανάγεται στην αρχική σύμβαση της 20ής Απριλίου 2000 και στο ιδιωτικό συμφωνητικό της 12ης Μαρτίου 2003, με το οποίο είχε προβλεφθεί παράταση της συμβατικής σχέσης. Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας αποφάσισε το 2022 να μην εγκρίνει τη συγκεκριμένη παράταση, θέση την οποία αμφισβητεί η PICAR, ζητώντας δικαστικά να αναγνωριστεί η ισχύς της συμφωνίας.
Το δεύτερο μέτωπο αφορά το οικονομικό αντάλλαγμα που καταβάλλει η εταιρεία στο Μετοχικό Ταμείο Στρατού. Με νέα αγωγή, το ΜΤΣ διεκδικεί την αναπροσαρμογή του ετήσιου μισθώματος στα 28,2 εκατ. ευρώ, πλέον ΦΠΑ, δηλαδή στα 2,35 εκατ. ευρώ μηνιαίως, για την περίοδο από τις 15 Ιουλίου 2025 έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027. Το ποσό είναι υπερδιπλάσιο των 12,95 εκατ. ευρώ που καθορίστηκαν με την απόφαση 500/2024 του Εφετείου Αθηνών. Η αντιπαράθεση για τα μισθώματα έχει μακρά ιστορία. Το 2017 το Εφετείο είχε προσδιορίσει το ετήσιο μίσθωμα στα 7,62 εκατ. ευρώ, ενώ το 2022 το Πρωτοδικείο το αύξησε στα 10,28 εκατ. ευρώ. Ακολούθησε η νεότερη απόφαση του 2024, χωρίς ωστόσο να κλείσει οριστικά η διαφορά, καθώς οι δύο πλευρές έχουν ασκήσει αναιρέσεις στον Άρειο Πάγο, οι οποίες έχουν προσδιοριστεί να συζητηθούν στις 5 Μαρτίου 2027.
Οι δύο νέες υποθέσεις, για τη διάρκεια της μίσθωσης και την απαίτηση αναπροσαρμογής του μισθώματος, έχουν προσδιοριστεί προς εκδίκαση στις 13 Νοεμβρίου 2026. Η εξέλιξή τους αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα επηρεάσει τις δυνατότητες του Μετοχικού Ταμείου Στρατού να προχωρήσει στον σχεδιασμό για τη μελλοντική εκμετάλλευση του συγκροτήματος. Το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά το πολυκατάστημα Attica, το οποίο μισθώνει από την PICAR περίπου 36.600 τ.μ. για το κατάστημα και τα γραφεία του, αλλά ολόκληρο το οικοδομικό τετράγωνο. Στο City Link λειτουργούν επίσης θεατρικοί χώροι, εμπορικά καταστήματα, γραφεία και επιχειρήσεις εστίασης, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σύνθετο οποιονδήποτε μελλοντικό επανασχεδιασμό.
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τον σχεδιασμό από την πλευρά των Ενόπλων Δυνάμεων, στο τραπέζι βρίσκονται διαφορετικά σενάρια για την επόμενη ημέρα του City Link, χωρίς να έχει ληφθεί οριστική απόφαση. Ένα από αυτά προβλέπει τη διατήρηση της σημερινής μορφής και των βασικών χρήσεων του συγκροτήματος, με ενδεχόμενες αλλαγές στους μισθωτές, ενώ εξετάζεται και η δυνατότητα διαφορετικής αξιοποίησης επιμέρους χώρων. Σε κάθε περίπτωση, ο μελλοντικός σχεδιασμός συνδέεται άμεσα με την έκβαση των δικαστικών εκκρεμοτήτων μεταξύ του Μετοχικού Ταμείου Στρατού και της PICAR.
Η οικονομική διάσταση της αντιπαράθεσης αποτυπώνεται και στις οικονομικές καταστάσεις της PICAR για τη χρήση 2025. Η εταιρεία εμφάνισε ζημίες 2,36 εκατ. ευρώ, έναντι 790.000 ευρώ το 2024, παρά την αύξηση του κύκλου εργασιών στα 24,4 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα από μισθώματα ανήλθαν σε 21,56 εκατ. ευρώ, ενώ επιπλέον 2,84 εκατ. ευρώ προήλθαν από την επαναχρέωση λειτουργικών εξόδων στις επιχειρήσεις του συγκροτήματος. Σημαντική επίδραση στα αποτελέσματα είχε η αποτίμηση του δικαιώματος εκμετάλλευσης του ακινήτου, από την οποία προέκυψε ζημία 15,84 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, τα ίδια κεφάλαια της εταιρείας περιορίστηκαν στις 557.000 ευρώ, από 2,91 εκατ. ευρώ το 2024, ενώ οι υποχρεώσεις από ομολογιακό δάνειο προς την Τράπεζα Πειραιώς ανέρχονταν σε 22,5 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2025. Η διοίκηση της PICAR εκτιμά ότι μπορεί να επιστρέψει στην κερδοφορία από το 2027, συνδέοντας ωστόσο την προοπτική αυτή με την εξέλιξη των δικαστικών εκκρεμοτήτων και τη στήριξη της μητρικής τράπεζας.
Στον σχεδιασμό το ιστορικό κτίριο του Πολεμικού Ναυτικού στην Κλαυθμώνος
Στα ακίνητα που προωθούνται προς αξιοποίηση περιλαμβάνεται το ιστορικό κτίριο της Διοίκησης Διοικητικής Μέριμνας Ναυτικού στην πλατεία Κλαυθμώνος, επί της οδού Ιωάννου Παπαρρηγοπούλου 2. Το ακίνητο, ιδιοκτησίας του Ταμείου Ακινήτων Εθνικής Άμυνας (ΤΑΕΘΑ), εντάχθηκε την 1η Οκτωβρίου 2026 στον επίσημο κατάλογο του ΦΑΑΕΔ, συνοδευόμενο από κτηματολογικά στοιχεία και κατόψεις. Πρόκειται για διατηρητέο κτίριο συνολικής επιφάνειας 5.846,36 τ.μ., σε δύο γεωτεμάχια 532 και 579 τ.μ., με ιδιαίτερη ιστορική και αρχιτεκτονική αξία. Από το 1884 στέγασε το Υπουργείο Ναυτικών, ενώ στη συνέχεια φιλοξένησε το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού και τη Διοίκηση Διοικητικής Μέριμνας Ναυτικού.
Η προοπτική αξιοποίησής του συνδέεται με τη μετεγκατάσταση των υπηρεσιών του Πολεμικού Ναυτικού που στεγάζονται στο συγκρότημα. Η σχετική απόφαση έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις, με το θέμα να φτάνει στη Βουλή και να τίθενται ερωτήματα για τη μεταφορά των υπηρεσιών και της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Ναυτικού, καθώς και για τη μελλοντική χρήση του ακινήτου. Η ένταξη στον επίσημο κατάλογο αποτελεί συγκεκριμένο βήμα για την προετοιμασία της αξιοποίησης, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινωθεί ακόμη το μοντέλο εκμετάλλευσης ή χρονοδιάγραμμα προκήρυξης διαγωνισμού. Ο διατηρητέος χαρακτήρας του κτιρίου θα αποτελέσει βασικό παράγοντα στον καθορισμό των επιτρεπόμενων παρεμβάσεων.
Μέγαρο ΤΕΘΑ: Αντιδράσεις για την απομάκρυνση της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού από την Πλάκα
Στον σχεδιασμό αξιοποίησης έχει ενταχθεί το ιστορικό Μέγαρο του Ταμείου Εθνικής Άμυνας (ΤΕΘΑ), στη συμβολή των οδών Θαλού και Πιττακού 10, στην Πλάκα. Πρόκειται για τετραώροφο διατηρητέο κτίριο με υπόγειο, που χρονολογείται στην περίοδο 1907-1912, συνολικής επιφάνειας 2.934 τ.μ., σε οικόπεδο 651 τ.μ. Το ακίνητο αναρτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2026 στον επίσημο κατάλογο του ΦΑΑΕΔ, μαζί με τις κατόψεις και τα τεχνικά του στοιχεία.
Στο ισόγειο και στον πρώτο όροφο στεγάζεται η Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού (ΔΙΣ), ενώ τους υπόλοιπους ορόφους καταλαμβάνει το Ταμείο Εθνικής Άμυνας. Η προοπτική απομάκρυνσης της ΔΙΣ έχει προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς τίθεται ζήτημα για τη μεταφορά και την ασφαλή φύλαξη του ιστορικού αρχείου της, αλλά και για την καταλληλότητα των εγκαταστάσεων στις οποίες θα μπορούσε να μετεγκατασταθεί. Το θέμα έχει φτάσει και στη Βουλή. Στις 19 Οκτωβρίου 2026 κατατέθηκε κοινοβουλευτική ερώτηση προς τον υπουργό Εθνικής Άμυνας, Νίκο Δένδια, σχετικά με τους κινδύνους για τα ιστορικά αρχεία της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού, τις συνθήκες της ενδεχόμενης μετεγκατάστασης και τη μελέτη που είχε δεσμευθεί το υπουργείο να εκπονήσει.
Η συγκεκριμένη εκκρεμότητα αναδεικνύει τη δυσκολία αποδέσμευσης ενός ακινήτου που εξακολουθεί να εξυπηρετεί ενεργές υπηρεσιακές ανάγκες. Παρότι έχει ήδη ενταχθεί στον κατάλογο προς αξιοποίηση, δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένος διαγωνισμός ή οριστικό χρονοδιάγραμμα αποχώρησης των υπηρεσιών.
Πέρδικα Αίγινας: Ανοίγει ξανά η συζήτηση για την αξιοποίηση
Νέα δεδομένα φαίνεται να διαμορφώνονται για την έκταση των 318 στρεμμάτων στην Πέρδικα της Αίγινας, η αξιοποίηση της οποίας είχε συναντήσει σημαντικές δυσκολίες στο παρελθόν. Σύμφωνα με πληροφορίες από την πλευρά των Ενόπλων Δυνάμεων, το ακίνητο θεωρείται πλέον «καθαρό», χωρίς να εντοπίζονται εκκρεμότητες που να εμποδίζουν την προώθηση της αξιοποίησής του. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί προϋποθέσεις για την επανεξέταση του επενδυτικού σχεδιασμού, μετά τη ματαίωση της προηγούμενης διαγωνιστικής διαδικασίας.
Η προς αξιοποίηση έκταση αποτελεί τμήμα μεγαλύτερης ιδιοκτησίας του Ταμείου Εθνικού Στόλου (ΤΕΣ), συνολικού εμβαδού περίπου 349,5 στρεμμάτων. Το τμήμα που είχε περιληφθεί στον προηγούμενο διαγωνισμό είχε οριοθετηθεί με το τοπογραφικό διάγραμμα της προκήρυξης, αφήνοντας εκτός της διαδικασίας περίπου 30 στρέμματα. Η συγκεκριμένη διάκριση είχε προκαλέσει ερωτήματα από τον Δήμο Αίγινας, ο οποίος είχε επικαλεστεί και παλαιότερες δικαστικές διαφορές του ΤΕΣ με ιδιώτες σχετικά με την έκταση.
Ο διαγωνισμός προέβλεπε μακροχρόνια μίσθωση διάρκειας 60 ετών, με ελάχιστο μηνιαίο μίσθωμα 62.500 ευρώ, δηλαδή 750.000 ευρώ ετησίως. Το ακίνητο είχε προσελκύσει ενδιαφέρον από ξένα επενδυτικά κεφάλαια και ελληνικές εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων, με τη Dimand να συγκαταλέγεται στα ονόματα που είχαν αναφερθεί. Ωστόσο, η διαδικασία ματαιώθηκε έπειτα από αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας και της δημοτικής αρχής, με βασικό ζήτημα την απουσία ολοκληρωμένου χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού. Παράλληλα, είχαν διατυπωθεί επιφυλάξεις για την προστασία αρχαιολογικών και ιστορικών στοιχείων στην περιοχή, μεταξύ των οποίων μυκηναϊκοί τάφοι και παλαιές στρατιωτικές οχυρώσεις.
Η εκτίμηση των αρμόδιων πηγών ότι το ακίνητο δεν παρουσιάζει πλέον εμπόδια για την αξιοποίησή του αποτελεί μια νέα παράμετρο στον σχεδιασμό. Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί νέα προκήρυξη ή συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την επανεκκίνηση της διαδικασίας.
Πάτρα: Τα σενάρια για το πρώην 409 Στρατιωτικό Νοσοκομείο
Στη λίστα των ακινήτων που εξετάζονται βρίσκεται και το πρώην 409 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Πάτρας, στην περιοχή του Προφήτη Ηλία. Πρόκειται για εγκατάσταση με σημαντικό κτιριακό απόθεμα, η οποία παραμένει ανενεργή εδώ και χρόνια και έχει απασχολήσει επανειλημμένα την τοπική αυτοδιοίκηση. Για το συγκρότημα έχουν κατά καιρούς εξεταστεί διαφορετικές δυνατότητες αξιοποίησης, από τη δημιουργία ξενοδοχειακής μονάδας μέχρι την ανάπτυξη υπηρεσιών υγείας και ευεξίας ή μικτών χρήσεων. Η προοπτική προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων παραμένει ανοιχτή, χωρίς να έχει προκριθεί συγκεκριμένο μοντέλο.
Η μετατροπή των εγκαταστάσεων σε χώρους διαφορετικής χρήσης απαιτεί τεχνικές παρεμβάσεις και ειδικές αδειοδοτήσεις, ιδιαίτερα εφόσον επιλεγούν δραστηριότητες που σχετίζονται με την υγεία. Για τον λόγο αυτό, η επιλογή της κατάλληλης χρήσης και η αξιολόγηση της οικονομικής βιωσιμότητας αποτελούν βασικά ζητήματα πριν από οποιαδήποτε διαγωνιστική διαδικασία.
Τα πρώην στρατόπεδα και το στεγαστικό πρόγραμμα των 10.454 κατοικιών
Παράλληλα με την εμπορική αξιοποίηση ακινήτων, σημαντικό μέρος της στρατιωτικής περιουσίας συνδέεται με την ανάπτυξη νέων κατοικιών, τόσο για στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων όσο και για νοικοκυριά που αναζητούν προσιτή στέγη. Στο πλαίσιο της συνεργασίας με το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, τρία πρώην στρατόπεδα στην Αττική, τη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα έχουν ενταχθεί στον σχεδιασμό της κοινωνικής αντιπαροχής. Στις συγκεκριμένες εκτάσεις προβλέπεται η κατασκευή 1.900 κατοικιών που θα διατεθούν με χαμηλό μίσθωμα, καθώς και 600 κατοικιών για στρατιωτικούς. Το πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη σε προπαρασκευαστικό στάδιο, χωρίς να έχει προσδιοριστεί οριστικό χρονοδιάγραμμα έναρξης των κατασκευών.
Παράλληλα, το αυτοτελές στεγαστικό πρόγραμμα του υπουργείου Εθνικής Άμυνας προβλέπει την κατασκευή 10.454 νέων κατοικιών και την ανακαίνιση 7.030 υφιστάμενων οικημάτων, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2030. Το 15% των νέων κατοικιών προορίζεται για γιατρούς και εκπαιδευτικούς που υπηρετούν σε ακριτικές περιοχές, ενώ η χρηματοδότηση καλύπτεται κατά 85% από πόρους του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και κατά 15% από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Οι πρώτες κατοικίες έχουν ήδη παραδοθεί στον Έβρο και σε ακριτικά νησιά, ενώ η υλοποίηση του προγράμματος κοινωνικής αντιπαροχής απαιτεί επιπλέον συντονισμό μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.
